İki araç sahibi aynı soruyu sorar ve çoğu zaman iki farklı fiyat duyar. Bu farkın nedeni genelde işin kalitesi değil, seçilen yöntemdir. Otomatik şanzımanda yağ değişimi, tek ve standart bir iş sayılmaz. Kutudaki yağın ne kadarının yenilendiği, kullanılan yönteme göre değişir. Bu yazıda bilerek hiçbir rakam vermiyoruz. Bunun yerine fiyatı hangi kalemlerin oluşturduğunu sade bir dille anlatıyoruz.
| Yöntem | Ne yapılır? | Kime uygun? |
|---|---|---|
| Boşalt-doldur | Karterdeki yağ boşaltılır, yerine yenisi konur | Düzenli bakılmış, temiz kutu |
| Makineli değişim | Cihaz eski yağı dolaştırarak alır, yenisini basar | Kutunun durumuna göre usta karar verir |
| Karter ve filtre servisi | Karter açılır, filtre ve conta yenilenir | İç filtreli kutular |
Boşalt-doldur yönteminde kutudaki yağın yalnız bir kısmı dışarı çıkar. Geri kalanı tork konvertöründe ve ince kanallarda kalmaya devam eder. Bu yöntemde daha az yağ ve daha az işçilik gerekir. Makineli değişimde ise eski yağ, cihazın yaptığı dolaşımla kutudan süpürülür. Bu sırada kutunun kendi hacminden daha fazla yeni yağ kullanılır. Ama karşılığında konvertördeki eski yağ da büyük ölçüde yenilenir. Bakımı gecikmiş bir kutuda gerçek tazelenme ancak bu yolla olur. Konvertörün görevi ve arızaları tork konvertörü arızası yazısında anlatılır.
Her otomatik kutunun, üreticinin belirlediği kendine özel bir yağ onayı vardır. Klasik otomatik, çift kavramalı ve CVT kutuların yağları birbirinin yerine geçmez. Bu yağların fiyatları da birbirinden oldukça farklıdır. Makineli değişimde yağın kendisi, faturanın en büyük kalemi hâline gelir. Piyasada orijinal, eşdeğer ve yan sanayi seçenekleri bulunur. Hangisi seçilirse seçilsin, önemli olan yağın kutunun onayını taşımasıdır. Kutu tipleri arasındaki farkı otomatik şanzıman tipleri yazısı anlatır.
Bazı modern kutularda yağ seviyesi bir çubukla ölçülemez. Seviye, teşhis cihazıyla yağ sıcaklığı izlenerek ve belli bir sırayla ayarlanır. Bu işlem zaman alır ama kesinlikle atlanmamalıdır. Eksik ya da fazla konan yağ, kutuyu titretir ve vites geçişlerini vurdurur. Çok ucuz bir teklifin sık rastlanan sırrı, bu adımın atlanmasıdır. Çift kavramalı kutuların kendi yöntemi DSG yağ değişimi yazısında anlatılır. Aisin kökenli kutuların ayrıntısı ise Peugeot ve Citroën otomatik kutu rehberi sayfasındadır.
Soğutucu tarafının nasıl çalıştığını şanzıman soğutucusu yazısı anlatır.
Kutuya uygun olmayan bir yağ, kısa sürede geçişleri sertleştirebilir. Bir süre sonra vites geçişleri vurmaya, kavramalar kaymaya başlar. O noktada yağ değişimi artık kurtarmaz ve tamir gündeme gelir. Bazen de sarsıntının asıl nedeni yağ değildir. Yazılım, sensör ya da kutu beyni sorunu da benzer bir sarsıntı yapar. Bu durumda yalnız yağı değiştirip sorunu çözmeye çalışmak boşa masraftır. Önce teşhis, sonra yağ; doğru sıra budur. Sarsıntının olası nedenleri otomatik şanzıman sarsıntısı yazısında anlatılır.
Bu bilgilerle yöntem ve yağ türü önceden planlanabilir. Ama son rakam için aracın atölyede görülmesi gerekir. Kutudan çıkan yağın rengi ve kokusu da kararı etkiler. Bu iş için aracınızı getirmek isterseniz şanzıman arıza tespiti sayfamıza bakın.
Yöntem ve yağın türü. Makineli değişimde daha çok yağ gider. Kutuya uygun yağın fiyatı da değişkendir.
Düzenli bakılmış kutuda yeterli olabilir. Bakımı çok gecikmiş kutuda yöntem, kutunun durumu görülerek seçilir. Tortuyu yerinden oynatma riski de hesaba katılır.
Yöntem ve yağ önden planlanabilir. Doğru rakam için kutunun durumu görülür.
Bazı üreticiler öyle söyler. Ama ağır kullanımda ara bakım geçişleri yumuşatır. Üretici takvimine ve kullanıma bakılır.
Kutunun onayını taşıyorsa kullanılabilir. Onaysız yağ, vurma ve kaymaya yol açabilir.
Şase numarasıyla kutu tipi ve yağ onayı doğrulanır; yöntem, filtre ve seviye işlemi araç görülünce netleşir.