Motor sesleri konusunda iki yanlış tutum vardır. Biri her sesi büyük bir arıza sanmaktır. Diğeri hiçbir sese önem vermemektir. Doğru yol, sesin türünü ve ne zaman geldiğini not etmektir. Bu iki bilgi serviste teşhisin yarısını oluşturur.
Servise gelmeden önce üç soruyu cevaplayın. Ses nasıl bir ses: şıngırtı, tıkırtı, ıslık ya da gürleme mi? Ne zaman geliyor: soğuk çalıştırmada, rölantide, gaz verince mi? Nereden geliyor gibi: motorun önünden, altından ya da içinden mi? Sesi telefonla kaydetmek de çok işe yarar. Bazı sesler yalnız soğukta ya da belli bir devirde çıkar ve serviste o an duyulmayabilir.
Zincirli motorlarda ilk çalıştırmada kısa bir şıngırtı duyulabilir. Bunun nedeni zincir gergisinin yağ basıncı oluşana kadar boşta kalmasıdır. Ses uzuyor ya da her sabah artıyorsa gergi ve zincir kontrol edilir. Kayış ve zincir farkını kayış mı zincir mi yazısında anlattık.
Kısa süren hafif bir tıkırtı da duyulabilir. Bu ses sıkça hidrolik iteceklerden gelir, yani supapları iten küçük yağ dolu parçalardan. Yağ dolunca ses kesilir. Ses kesilmiyorsa yağ seviyesi ve basıncı ölçülür. Ayrıntı için hidrolik itecek sesi yazısına bakın.
Nemli sabahlarda duyulan cıyaklama genelde kayıştan ya da gergi rulmanından gelir. İlk çalıştırma seslerinin hepsi sabah ilk çalıştırma sesi yazısında ayrıca ele alındı.
Dizel motorda hafif metalik bir tıkırtı enjektörlerin doğal sesidir. Tek bir silindirden gelen düzensiz vuruş ise farklıdır ve ölçüm ister. Rölantide duyulan takırtı debriyaja basınca kesiliyorsa şüphe volana yönelir. Bu parçaya çift kütleli volan denir, yani titreşimi emen iki parçalı bir volan. Belirtiler için çift kütleli volan yazısını okuyun.
Fışırtı ya da ıslık sesi bir hava kaçağına bağlı olabilir. Vakum hortumu, emme tarafı ya da karter havalandırması incelenir. Sesin yeri bulunmadan parça seçilmez.
Turbolu motorda hafif bir ıslık doğaldır. Islık keskinleşir ve güç düşerse hava kaçağı ya da turbo yatağı şüphesi doğar. Bu durumda turbo arızası yazısındaki belirtilere bakabilirsiniz. Yük altında gelen ince "tink tink" sesi vuruntu olabilir. Vuruntu, yakıtın zamanından önce kendi kendine yanmasıdır. Sürerse pistona zarar verebilir.
Gaz verince alttan gelen gürleme sıkça egzozdan kaynaklanır. Manifold contası ya da esnek boru kaçağı bu sesi yapar. Ayrımı egzoz sesi yazısında anlattık.
| Duyulan ses | Aciliyet | Ne yapılır? |
|---|---|---|
| Soğukta kısa şıngırtı, ısınınca kesiliyor | Düşük | Randevu ile kontrol |
| Her çalıştırmada uzayan zincir sesi | Yüksek | Kısa sürede teşhis |
| Debriyaja basınca kesilen takırtı | Orta | Volan kontrolü planlanır |
| Yağ lambası ile birlikte metalik ses | Çok yüksek | Motor hemen durdurulur |
| Ses ile birlikte güç kaybı ve duman | Çok yüksek | Araç sürülmez, çekici çağrılır |
Önce yağ seviyesi kontrol edilir, çünkü birçok ses yağla ilgilidir. Ardından motor dinleme aletiyle parça parça dinlenir. Bu alet doktorların kullandığı stetoskopa benzer. Sesin çıktığı koşul yeniden oluşturulur: aynı sıcaklık, aynı devir, aynı yük. Gerekirse kayış gibi parçalar kısa süre devreden çıkarılır ve ses tekrar dinlenir. Sesin kaynağı netleşmeden parça değiştirilmez. Belirtiyi Ankara’da ölçümle ayırtmak isterseniz motor ve mekanik onarım sayfasında kontrol sırası anlatılır.
Kısa sürüp kesiliyorsa birçok motorda olabilir. Uzuyorsa ya da artıyorsa zincir ve gergi kontrol edilir.
Evet, çok işe yarar. Ses serviste çıkmazsa kayıt teşhise yön verir.
Bu belirti volan şüphesini güçlendirir. Kesin karar ölçüm ve dinlemeyle verilir.
Eski yağdan gelen bazı sesler taze yağla azalabilir. Ses sürüyorsa yine de ölçüm gerekir.
Yağ lambasıyla birlikte gelen metalik vuruş tehlikelidir. Motor durdurulur, araç çekiciyle taşınır.
Sesin kaydını getirin ya da aracı gösterin. Kaynağı dinleme aletiyle bulunur, ardından ne gerektiği size anlatılır.