Eski araçlarda volan, motorun arkasına bağlı tek parça bir demir diskti. Bugün dizellerin ve güçlü benzinlilerin çoğunda ise çift kütleli volan kullanılır. Kısa adı DMF'dir ve içinde iki ağır disk ile aralarında yaylar bulunur. Bu yaylar, motorun her ateşlemede ürettiği sarsıntıyı emer. Böylece vites kolu, pedal ve kabin sakin kalır. Ama yaylar zamanla yorulur, yani volan aslında bir aşınma parçasıdır.
| Belirti | Ne zaman? | Ne düşündürür? |
|---|---|---|
| Metalik tıkırtı | Rölantide; debriyaja basınca kesilir | Volan yaylarında boşluk |
| Silkeleme | Kalkışta, özellikle yokuşta | Volan ya da debriyaj balatası |
| Tok "dank" sesi | Motor kapanırken ya da çalışırken | Volanın iç boşluğu |
| Boğuk uğultu | Düşük devirde, yüksek viteste | Sönümleme zayıflamış |
| Klak sesi | Gaz verip keserken | Volanın iç boşluğu |
En büyük düşman, motoru çok düşük devirde zorlayarak kullanmaktır. Yüksek viteste, devir düşükken gaza yüklenmek yayları sürekli sınıra iter. Yoğun dur-kalk trafiği, römork çekmek ve sert kalkışlar da volanın ömrünü kısaltır. Yazılımla artırılan motor gücü, fabrika volanını tasarım sınırının ötesine zorlayabilir. Kısacası motoru boğarak sürmek yakıt kazandırmaz, volanı yıpratır. Doğru devir alışkanlığı için ekonomik devir yazısına bakabilirsiniz.
Bu üç parça aynı bölgede, iç içe çalışır ve belirtileri birbirine çok benzer. Neyse ki basit bir pedal testi ilk ipucunu verir. Rölantideki tıkırtı debriyaja basınca kesiliyorsa şüphe büyük ölçüde volana gider. Ses pedala basınca artıyorsa bu kez baskı rulmanı öne çıkar. Bu ayrım debriyaj rulmanı sesi yazısında ayrıntılı anlatılır. Kaydırma ve pedal hissi gibi işaretler için debriyaj belirtileri yazısı da işinize yarar.
Son karar, şanzıman indikten ve volan açığa çıktıktan sonra verilir. Usta, volanın iki diskini bir aparatla birbirine karşı çevirir. Bu sırada iki disk arasındaki dönme boşluğu ölçülür ve not edilir. Volanın yüzeyinde ısı lekesi, mavileşme ve ince çatlak da aranır. Değer üretici sınırı içindeyse sağlam volan yerinde bırakılır. Sınır dışındaysa durum size fotoğrafla gösterilir. Sınırın kendisi volan modeline göre üretici verisinden alınır.
Volana ulaşmak için şanzımanın araçtan sökülmesi gerekir. Bu işçiliğin neredeyse tamamı debriyaj değişimiyle ortaktır. Yorgun volanı değiştirip yıpranmış debriyajı bırakmak riskli bir tasarruftur. Çünkü aynı söküm kısa süre sonra yeniden gerekebilir. Bu yüzden iki parça çoğu zaman tek seferde ele alınır. Maliyeti etkileyen kalemler çift kütleli volan fiyatı yazısında anlatılır. İşin genel akışı için debriyaj değişimi yazısına göz atın.
Çift kavramalı otomatik şanzımanlarda da çift kütleli volan bulunur. Ama orada titremenin kaynağı kavrama paketi ya da kutunun beyni de olabilir. Bu yüzden ayrım, cihaz verisi ve dikkatli bir yol testiyle yapılır. Konu DSG şanzıman arızası yazısında ayrıca ele alınır.
Hafif bir rölanti tıkırtısıyla bir süre daha yol yapılabilir. Ama titreşim her hafta artıyorsa beklemek risk taşır. İçten dağılan bir volan marş dişlisine, krank keçesine ve şanzıman girişine zarar verebilir. Planlı bir değişim, yolda kalıp çekici çağırmaktan her zaman daha hafiftir. Volan ve set kararını sökümde ölçerek veren Ankara debriyaj değişimi sayfasında süreci anlattık.
Yaylar zamanla yorulur. Düşük devirde zorlamak ve sık dur-kalk bu süreci hızlandırır.
Hafif seste kısa süre gidilebilir. Titreme artıyorsa ertelemeyin; hasar komşu parçalara yayılır.
Teknik olarak olur. Ama aynı söküm debriyajı da açtığı için çoğu zaman set birlikte ele alınır.
Bazı araçlar için kit bulunur. Ancak titreşim ve ses artar; günlük kullanımda tercih edilmez.
Uygun viteste sürmek, yumuşak kalkmak ve yarım debriyajdan kaçınmak.
Ses ve yol testiyle ön teşhis yapılır. Sökümde volan boşluğu ölçülür, sonuç fotoğrafla gösterilir.