Turbo, egzoz gazının gücüyle dönen ve motora fazladan hava basan küçük bir pompadır. Çok yüksek devirde döner ve egzoz tarafında çok sıcak çalışır. Milini taşıyan yatak, baştan sona motor yağıyla beslenir ve soğutulur. Bu yüzden turbonun sağlığı, yağ bakımının ne kadar düzgün yapıldığını doğrudan gösterir.
Belirtiler genelde bir günde değil, haftalar içinde yavaş yavaş artar. Erken fark edilirse daha küçük bir onarım yeterli olabilir.
Bozulmanın nedeni bulunmadan turbo değiştirilmez, aksi halde yeni parça da aynı sona gider.
| Neden | Ne olur? | İpucu |
|---|---|---|
| Eski ya da yanlış yağ | Yatak aşınır, mil boşluk yapar | Bakım kaydında gecikme |
| Daralmış yağ borusu | Turbo yağsız kalır | Boruda kurum ve tortu |
| Sıcak motoru hemen kapatmak | Yataktaki yağ pişer | Sert sürüş sonrası ani stop |
| Yabancı cisim | Kanatlar kırılır | Yırtık hava filtresi |
| Kontrol parçası sıkışması | Basınç ayarı bozulur | Basınç hata kodları |
Yağın turbodan geri dönmesini sağlayan borunun rolünü turbo yağ dönüş hattı yazısında ayrıca anlattık.
Hayır, basınçlı hava hortumundaki küçük bir kaçak da aynı ıslığı ve güç kaybını verebilir. Ara soğutucuda ya da kelepçelerde bir çatlak olabilir. Bu yüzden önce duman testiyle bütün hava hattı denenir. Hat sağlam çıkarsa sıra turbonun kendisine gelir. Ara soğutucunun görevini intercooler nedir yazısında bulabilirsiniz.
İlk adımda teşhis cihazıyla hata kaydı ve arıza anındaki değerler okunur. Sonra yol testinde istenen basınç ile gerçek basınç yan yana izlenir. Fark varsa hortumlar ve bağlantılar duman testiyle tek tek denenir. Ardından emme hortumu sökülür ve mil boşluğu elle ve ölçümle değerlendirilir. Kanatlarda sürtme izi, kırık ya da yağ birikintisi aranır. En son yağ besleme ve dönüş hattının açık olup olmadığı kontrol edilir.
Karar, söküm sonrası görülen hasarın türüne göre verilir. Yatak ve keçe aşınmasında iç kartuş yenilenerek turbo kurtarılabilir. Gövde ya da kanat hasarında ise turbonun komple değişmesi gerekir. Kontrol parçası ayrı değişebilen modellerde yalnız o parça yenilenebilir. Bu konuyu VTG ve wastegate turbo yazısında açtık. Maliyeti etkileyen şeyler için turbo tamiri maliyeti yazısına bakabilirsiniz.
Turbo dağıldıysa küçük metal parçalar yağ devresine karışmış olabilir. Bu yüzden motor yağı ve yağ filtresi turboyla birlikte yenilenir. Ara soğutucunun içinde biriken yağ ve parçacıklar temizlenir. Yağ besleme borusu daralmışsa o da yenisiyle değiştirilir. İlk çalıştırmadan önce turbonun yatağına yağ verilir ve motor bir süre rölantide izlenir. Bu adımlardan biri atlanırsa yeni turbo kısa sürede aynı şekilde bozulabilir. Belirtiyi Ankara’da ölçümle ayırtmak isterseniz motor ve mekanik onarım sayfasında kontrol sırası anlatılır. Hat ve basınç ölçümüyle turbo kararı için Ankara turbo arızası tespiti sayfasına bakabilirsiniz.
Ses değişimi sık görülen ilk işaretlerden biridir. Erken kontrol, daha küçük bir onarım için şans verir.
Mavi duman, metal sesi ya da yağ basıncı uyarısı varsa araç sürülmez. Hafif belirtide bile karar ölçümle verilir.
Doğru onaylı yağ, zamanında değişim ve soğuk motoru yüklememek ömrü uzatır. Sert sürüşten sonra kısa süre rölantide beklemek de yardımcı olur. Bkz. turbo ömrünü uzatma.
Her zaman değişmez, bazı modellerde bu parça ayrı yenilenebilir. Karar basınç testi ve ölçümle verilir.
Kısmen görünür, çünkü basınç farkı sorunu işaret eder. Kesin sonuç ise fiziksel kontrolle ortaya çıkar.
Basınç kaydı, duman testi ve mil boşluğu kontrolüyle sorunun yerini buluruz.