Turbo, motora daha fazla hava basmak için havayı sıkıştırır. Ama sıkıştırılan hava ısınır ve sıcak hava seyrek olur. Seyrek havada oksijen azalır ve motor beklenen gücü veremez. İşte intercooler tam burada devreye girer.
Intercooler, yani ara soğutucu, turbodan çıkan sıcak havayı motora girmeden soğutur. Soğuk hava daha yoğundur ve daha çok oksijen taşır. Daha çok oksijen, daha çok yakıtın yanmasına izin verir. Güç buradan gelir. Vuruntu, yani yakıtın zamansız tutuşması, riski de azalır. Turbolu bir motorda intercooler süs değil, güç zincirinin ortasındaki bir halkadır.
| Tip | Nerede durur? | Nasıl soğutur? | Dikkat noktası |
|---|---|---|---|
| Hava-hava | Çoğu araçta ön tamponun arkasında, bazılarında motorun üstünde | Yol rüzgârıyla | Taş darbesi ve ön yüzde kir |
| Hava-su | Emme manifoldunun içinde ya da yanında | Ayrı bir su devresiyle | Su seviyesi, pompa ve hava alma |
Klasik çözüm hava-hava tipidir ve bir radyatöre benzer. Yeni nesil bazı motorlarda ise hava-su tipi yaygınlaştı. Örneğin 1.5 TSI gibi EA211 ailesi motorlar bu tipi kullanır; soğutucu emme manifoldunun içindedir. Hava-su tipinin avantajı, havanın kısa bir yol izlemesi ve hızlı tepkidir. Bakım tarafında ise bu tipin kendi suyu, pompası ve hava alma yöntemi vardır.
Intercooler hattındaki en sık arıza kaçaktır. Hortum çatlar, kelepçe gevşer ya da petek bir köşeden sızar. Turbonun bastığı hava kaçınca motor beklediği havayı alamaz.
Bu durumda şu belirtiler görülür. Gaza basınca bir ıslık ya da fışırtı sesi duyulur. Güç düşer ve yakıt tüketimi artar. Dizelde egzozdan siyah duman gelebilir. Beyin de çoğu zaman düşük turbo basıncı kaydı tutar; bu kayıt P0299 yazısında anlatılır. Kaçağın nasıl bulunduğu ise şarj havası kaçağı yazısındadır.
Intercooler borusunda ya da alt köşesinde ince bir yağ filmi görmek normaldir. Turbolu motorlarda karterden gelen bir miktar yağ buharı bu hatta taşınır. Bu film, motorun normal çalışmasının bir izidir.
Ama yağ birikiyor, damlıyor ya da hortumda göl yapıyorsa durum farklıdır. Bu tablo turbo keçelerinin yorulduğuna işaret edebilir. Karter havalandırması da bu durumda mutlaka kontrol edilir. Turbo tarafındaki belirtiler için turbo arızası yazısına bakabilirsiniz.
Bazen kaçak yoktur ama intercooler yine de iyi soğutmaz. Ön yüzü böcek, toz ve yaprakla kaplanan petek, rüzgârı içinden geçiremez. Taş darbesiyle ezilen ince dilimler de soğutma yüzeyini küçültür.
Bu durumda cihazda emme havası sıcaklığı beklenenden yüksek görünür. Araç özellikle sıcak havada ve yokuşta güç kaybeder. Çözüm çoğu zaman petek dış yüzünün dikkatli bir temizliğidir.
Intercooler için planlı bir değişim aralığı yoktur. Ömrü, iyi korunmasına bağlıdır. Basit kurallar şunlardır:
Turbo sağlığını koruyan alışkanlıklar için turbo ömrünü uzatma yazısına göz atabilirsiniz. Peugeot ve Citroën dizellerindeki yapı ise 1.5 BlueHDi motor yazısında anlatılır. Bize ulaşmadan önce turbo arızası tespiti sayfasını inceleyebilirsiniz.
Turbonun ısıttığı havayı motora girmeden soğutur. Soğuk hava daha çok oksijen taşır ve motor daha verimli çalışır.
Turbo basıncı düşer, güç azalır ve tüketim artar. Gaza basınca ıslık sesi duyulabilir.
İnce bir yağ filmi normaldir. Yağ birikiyorsa turbo keçeleri ve karter havalandırması kontrol edilir.
Evet, sıkıştırma ısısı her mevsim oluşur. Sistem yıl boyu aynı işi yapar.
Dıştan kir ve böcek peteği tıkayabilir. İçte ise yağ birikintisi verimi düşürür ve söküp yıkama gerekebilir.
Duman testiyle hortum, kelepçe ve petek kaçağı aranır. Emme havası sıcaklığı cihazdan izlenir.