Bugün pek çok motor turbolu üretiliyor. Turbo, egzozdan çıkan sıcak gazla dönüp motora fazladan hava basan bir parçadır. Çok hızlı döner ve çok sıcak bir ortamda çalışır. Buna rağmen doğru kullanılırsa uzun yıllar dayanabilir. Aynı model iki araçta turbo ömrünün çok farklı olması genelde alışkanlıklardan gelir.
Belirtileri merak ediyorsanız turbo arızası yazısını, maliyet tarafı için turbo tamiri maliyeti yazısını okuyabilirsiniz.
Turbo mili yatağın içinde, ince bir yağ tabakası üzerinde döner. Mil ile yatak birbirine hiç değmemelidir. Yağ yaşlandıkça bu tabaka incelir ve koruması azalır. Sonunda metal metale sürtünür ve turbo boşluk yapar.
Bu yüzden yağ değişim zamanını esnetmemek gerekir. Doğru zaman motor koduna, kullanım şekline ve üretici bakım planına göre değişir. Yağın tipi de önemlidir. Isıya dayanıksız yağ, sıcak turbo içinde pişip kurum yapabilir. Farkları tam sentetik yağ yazısında anlattık.
| Alışkanlık | Turboya etkisi | Ne yapmalı? |
|---|---|---|
| Yağ değişimini geciktirmek | Yağ tabakası incelir, yatak aşınır | Üretici takvimine uymak |
| Soğuk motorda yüksek devir | Yağ henüz her yere ulaşmamıştır | İlk dakikalarda sakin sürmek |
| Sert sürüşten sonra hemen stop | Sıcak turboda yağ pişer | Son kısmı sakin sürmek |
| Tıkalı hava filtresi | Emiş zorlanır, keçeden yağ çekebilir | Filtreyi zamanında değiştirmek |
| Yağ seviyesini kontrol etmemek | Turbo yağsızlığı ilk hisseder | Seviyeyi düzenli okumak |
| Uzun süre rölantide beklemek | Kurum birikir, sistem kirlenir | Gereksiz rölantiden kaçınmak |
Motor soğukken yağ koyudur ve yavaş akar. Bu sırada yüksek devir yapmak turboyu korumasız çalıştırır. Motor ısınana kadar yumuşak gaz vermek en ucuz korumadır.
Yolculuğun sonu da aynı ölçüde önemlidir. Otoyoldan çıkar çıkmaz kontağı kapatırsanız yağ dolaşımı durur. Kızgın turbonun içinde kalan yağ pişip katı bir kurum bırakabilir. Bu kurum zamanla yağ kanallarını tıkar. Son birkaç dakikayı sakin sürmek ya da kısa bir rölanti bunu önler.
Bazı araçlarda kontak kapandıktan sonra çalışan elektrikli bir pompa ya da fan bulunur. Bu donanım motora ve nesle göre değişir.
Turbo yalnız yağla değil, havayla da yaşar. Tıkalı hava filtresi turbo girişinde fazla emiş yaratır. Bu emiş, keçelerden yağ çekilmesine yol açabilir. Yırtık bir filtreden geçen küçük bir parça ise kanatlara zarar verebilir.
Turbodan sonra gelen hortumlar ve soğutucu da önemlidir. Bu hattaki bir kaçak, turboyu boşuna daha hızlı döndürür. Soğutucunun görevini intercooler nedir yazısında anlattık.
Turboya giren yağ, bir dönüş borusuyla kartere geri akar. Bu boru tıkanırsa yağ turboda birikir ve keçelerden taşar. Egzozdan mavi duman çıkması bunun bir işareti olabilir. Ayrıntılar turbo yağ dönüş hattı yazısında yer alıyor.
Karter havalandırması bozuk olan motorda da benzer sorun görülür. Bu yüzden turbo değişmeden önce bu hatlar mutlaka kontrol edilir.
Motora güç yazılımı yüklemek turbonun basıncını artırır. Artan basınç, turboyu daha sıcak ve daha zor şartlarda çalıştırır. Bu da ömrü kısaltabilir. Böyle bir değişiklik yapıldıysa yağ ve ısı disiplini daha da önem kazanır.
Değişken kanatlı turbolarda kurum, kanat mekanizmasını da sıkıştırabilir. Bu tipi VTG ve wastegate turbo yazısında anlattık. Bize ulaşmadan önce Ankara turbo tamiri sayfasını inceleyebilirsiniz.
Pek çok yeni araçta gerekmez. Son dakikaları sakin sürmek aynı işi görür.
Motor koduna uygun, üretici onaylı yağı ister. Doğru yağ VIN ve bakım planından doğrulanır.
Hafif bir ses normal olabilir. Ses değiştiyse ya da arttıysa ölçüm gerekir.
Olabilir ama tek neden turbo değildir. Keçe, dönüş hattı ve havalandırma birlikte kontrol edilir.
Yağ, filtre ve yağ hatları da yenilenir. Yoksa yeni turbo da aynı nedenle bozulabilir.
Basınç, yağ hattı ve emiş kaçağını teşhisle görelim; durumu size açıkça anlatalım.