Anahtarı çevirdiniz ya da çalıştırma tuşuna bastınız ama motor dönmedi. İlk akla gelen akü olur ve bu çoğu zaman doğru bir tahmindir. Ama akü sağlamken de marş basmayabilir. İki sorunun belirtileri benzediği için sağlam bir marş motoru boşuna değişebilir. Doğru ayrım hem zaman hem emek kazandırır.
Marş motoru, motoru ilk dönüşe geçiren küçük ama güçlü bir elektrik motorudur. Kısa süre çalışır ama aküden çok yüksek akım çeker. Üzerinde selenoid bulunur: marş dişlisini ileri iten ve akımı açan anahtar. Marş dişlisine halk arasında bendiks denir. Bu dişli volan dişlisine geçer ve motoru çevirir.
| Duyduğunuz ses | Olası yön | İlk bakılacak yer |
|---|---|---|
| Hızlı, tekrarlayan tık tık | Akü zayıf | Akü voltajı ve kutup başları |
| Tek tok ses, sonra sessizlik | Selenoid çekiyor, marş dönmüyor | Marş içi fırça ve kollektör |
| Vınlama, motor dönmüyor | Marş dişlisi volana geçmiyor | Bendiks ve volan dişlisi |
| Yavaş, zorlanarak dönme | Zayıf akü, gevşek kablo ya da yorgun marş | Voltaj düşümü testi |
| Hiç ses yok | Besleme kesik | Kontak, sigorta, vites konumu |
Hızlı tık sesi duyduysanız marş basmıyor yazısı ilk adımları anlatır. Marş dönüyor ama motor çalışmıyorsa konu başkadır. O durum için marş basıyor ama çalışmıyor yazısına bakın.
Hiç ses gelmiyorsa marş motorundan önce besleme sorgulanır. Kontak anahtarı, sigorta ve marş rölesi kontrol edilir. Otomatik vitesli araçlarda vites P ya da N dışında kalırsa marş devresi kapalı kalır. Anahtarı tanıyan hırsızlık koruması da marşı engelleyebilir. Kontağın hiç açılmadığı durumlar için kontak açılmıyor yazısı yardımcı olur.
Serviste ayrım tahminle değil ölçümle yapılır. Marş anında akü voltajı ve marş ucundaki voltaj izlenir. Voltaj makul kalıyor ama marş dönmüyorsa sorun marş tarafındadır. Voltaj birden çöküyorsa akü ya da kablo bağlantısı şüphelidir. Oksitli kutup başı ve gevşek şase kablosu bu testte kendini belli eder. Kabul edilen sınır araç şemasından doğrulanır.
Zamanla fırçalar aşınır ve kollektör kirlenir. Kollektör, fırçaların sürtündüğü bakır yüzeydir. Selenoid kontakları yanabilir, bendiks yayı yorulabilir. Kısa yolculuklarla sık marş yapmak bu yıpranmayı hızlandırır. Zayıf aküyle zorlanan marş da daha çok ısınır ve yıpranır. Start-stop sistemli araçlarda marş daha çok çalışır, bu yüzden güçlendirilmiş parça kullanılır. Bu araçlarda akü tipi de önemlidir, bkz. start-stop akü tipi.
Fırça, selenoid ve bendiks bazı marşlarda ayrı ayrı yenilenebilir. Gövde ya da sargı hasarlıysa değişim daha doğru olabilir. Karar marş söküldükten ve ölçüldükten sonra verilir. Değişimde volan dişlisi de kontrol edilir, çünkü kırık diş benzer ses verir. Marş sırasında gelen sesler için marş sırasında cırlama yazısına bakabilirsiniz. Maliyeti neyin belirlediğini marş motoru fiyatı yazısında anlattık. Ankara’da aküyü değiştirmeden önce sistemi ölçtürmek için oto elektrik ve akü servisi sayfasında kontrol sırası anlatılır.
Ses ilk ipucudur, ama kesin karar voltaj ölçümüyle verilir. Tek tok ses ya da vınlama marş tarafını düşündürür.
Fırça ve kollektör yorgunluğu bu belirtiyi verebilir. Gevşek kablo bağlantısı da aynı tabloyu yapar.
Marş dönüyor ama dişlisi volana geçmiyordur. Bendiks ya da volan dişlisi kontrol edilir.
Evet, zayıf akü yeni marşı da zorlar. Kablo ve şase bağlantıları da temizlenip kontrol edilir.
Düz vitesli araçta geçici bir çaredir, kalıcı değildir. Otomatik vitesli araçta itme yöntemi uygulanmaz.
Araca göre değişir. Bazı araçlarda üstten ulaşılır, bazılarında alt söküm gerekir.
Marş anındaki voltajı izleyip sorunu daraltırız. Onarım ya da değişim kararı ölçümden sonra konuşulur.