Lastik, araçta yola değen tek parçadır. Her lastiğin yola temas ettiği alan bir avuç içi kadardır. Fren, viraj ve yağmurda yol tutuş bu küçük alana bağlıdır. Değişim kararı üç soruya bakılarak verilir: diş ne kadar kaldı, lastik kaç yaşında, nasıl aşınmış?
Lastiğin kanalları içinde küçük çıkıntılar bulunur. Bunlara aşınma göstergesi denir, kısa adı TWI'dır. Diş bu çıkıntıyla aynı seviyeye inince yasal alt sınıra gelinmiş olur. Yasal sınırın güncel değerini ilgili mevzuattan doğrulayabilirsiniz.
Ancak yasal sınır, güvenli sınır anlamına gelmez. Diş azaldıkça lastik yağmurda suyu daha zor atar. Islak yolda fren mesafesi uzar ve kayma riski artar. Bu yüzden yasal sınıra gelmeden önce değişim düşünülür. Kış lastiğinde karı tutmak için daha fazla diş gerekir.
Lastiğin yan yüzünde DOT ile başlayan bir yazı bulunur. Bu yazının son dört rakamı üretim tarihini gösterir. İlk iki rakam haftayı, son iki rakam yılı verir. Örneğin sonu 2523 ise lastik 2023 yılının 25. haftasında üretilmiştir.
Yaş tek başına karar vermez, ama önemli bir ipucudur. Güneş ve zaman kauçuğu sertleştirir, yanakta ince çatlaklar açar. Diş derin olsa bile yaşlı lastik yolu daha az tutabilir. Kullanım süresi için lastik ve araç üreticisinin önerisine bakılır. Ayrıntı için lastik DOT yaşı yazısını okuyabilirsiniz.
| Aşınma şekli | Olası neden | Ne yapılır? |
|---|---|---|
| İki kenardan aşınma | Düşük hava basıncıyla kullanım | Basınç düzeni gözden geçirilir |
| Ortadan aşınma | Yüksek hava basıncıyla kullanım | Etiketteki değere dönülür |
| Tek kenardan aşınma | Rot ya da kamber ayarı bozuk | Önce ön düzen ayarı yapılır |
| Basamaklı ya da dalgalı aşınma | Amortisör yorgunluğu, balans | Alt takım kontrol edilir |
| Yer yer düzleşme | Kilitli fren ya da uzun süreli park | Lastik ve fren incelenir |
Tek kenardan yenen lastiği değiştirmek tek başına çözüm değildir. Neden giderilmezse yeni lastik de aynı şekilde aşınır. Önce ayar ve alt takım kontrol edilir, sonra lastik değişir.
Bazı durumlarda diş derinliği hiç önemli değildir. Lastiğin yan yüzünde balon gibi bir şişlik varsa iç tel katmanı kopmuştur. Bu lastik her an patlayabilir ve onarılmaz. Yanakta derin kesik ya da tellere ulaşan çatlak da aynı riski taşır. Belirtiler için lastik yanak şişliği yazısına bakın.
Ön lastikler genelde arkadakilerden daha hızlı aşınır. Rotasyon, yani lastiklerin yerini belli aralıkla değiştirmek, bu farkı dengeler. Aralık üretici önerisine göre belirlenir. Nasıl yapıldığını lastik rotasyonu yazısında anlattık.
Tek lastik patladıysa aynı akstaki diğer lastikle diş farkına bakılır. Fark büyükse iki lastik birlikte değişir. Dört çeker araçlarda dört lastiğin çapı birbirine yakın olmalıdır. Aksi halde güç aktaran parçalar zorlanabilir. Bu konu dört çekerde lastik eşitliği yazısında ayrıca ele alındı. Yeni çift genelde arka aksa takılır, çünkü arkanın kayması daha zor toparlanır.
Doğru basınç değeri lastiğin üstünde değil, aracın etiketinde yazar. Etiket çoğu araçta sürücü kapısının kenarında ya da yakıt kapağında bulunur. Lastik yanağındaki rakam en yüksek sınırdır, hedef değer değildir. Ölçüm lastik soğukken yapılır. Hava soğudukça basınç düşer, bu yüzden kışın daha sık bakılır. Değeri bulmak için lastik basıncı kaç olmalı yazısına bakabilirsiniz. Ankara’da ayar yaptırmadan önce ön takımı ölçtürmek için rot balans öncesi ön takım kontrolü sayfasına bakabilirsiniz.
Yasal sınıra gelmeden önce değişim düşünülmelidir. Islak yolda güvenlik, diş azaldıkça hızla düşer.
Kauçuk sertleşmiş ya da çatlamışsa evet. Yaş, yanak durumu ve üretici önerisi birlikte değerlendirilir.
Önerilmez, çünkü yapıları farklıdır. Konu run-flat lastik yazısında ayrıntılı anlatılıyor.
Genelde arkaya takılır. Arka aksın tutuşu kaybetmesi aracın savrulmasına yol açabilir.
Düzenli olarak ve lastik soğukken kontrol edilmelidir. Uzun yol öncesi ve kış aylarında daha sık bakılır.
Diş derinliği, DOT yaşı ve aşınma izi kontrol edilir. Ayar ya da alt takım sorunu varsa önce o anlatılır, karar size bırakılır.