Direksiyonda gelen titreme, aracın size bir şey anlatma biçimidir. İyi haber şu: titremenin geldiği anı söylediğinizde, neden de büyük ölçüde daralır. Sabit hızda mı, fren yaparken mi, yoksa gaza basınca mı geliyor? Her sorunun cevabı, farklı bir parçaya işaret eder. Bu yazıda dört durumu ve kontrol sırasını anlatıyoruz.
| Ne zaman geliyor? | Olası kaynak | İlk kontrol |
|---|---|---|
| Sabit hızda, belirli bir hız aralığında | Balans, lastik ya da jant | Balans ve lastik muayenesi |
| Fren yaparken, pedala da vuruyor | Fren diskinde kalınlık farkı | Disk ölçümü |
| Gaza basınca artıyor, bırakınca azalıyor | Aks mafsalı | Yük altında yol testi |
| Düşük hızda gevşeklik, tıkırtı | Rot başı, rotil, burç | Alt takım boşluk kontrolü |
Bu tablo bir başlangıç noktasıdır. Kesin neden ölçümle doğrulanır.
Otoyolda belirli bir hız aralığında başlayıp, o aralığın dışında kaybolan titreme tanıdık bir tablodur. Bu durumda ilk şüpheli, tekerlerden birindeki dengesizliktir. Jantın iç tarafından düşen küçük bir balans ağırlığı bile bunu yapabilir. Lastik değişimi, çukura girme ya da kaldırıma sürtme sonrası başladıysa ihtimal güçlenir. Balans ayarının nasıl yapıldığını direksiyon titremesi ve balans yazısında okuyabilirsiniz.
Balansla geçmeyen titremede lastiğin ve jantın kendisine bakılır. Lastikte yumru ya da düzensiz aşınma olabilir. Darbe almış bir jant, ağırlıkla dengelenemez. Jant kontrolü için jant eğilmesi yazısı yol gösterir. Lastik yanağında şişlik görürseniz araç sürülmez; lastik değişene kadar stepne ya da çekici kullanılır.
Titreme yalnız fren yaparken geliyorsa ve pedala da vuruyorsa, şüpheli fren diskidir. Disk yüzeyinde zamanla kalınlık farkı oluşabilir. Uzun inişlerde sürekli fren yapmak bu süreci hızlandırır. Disk, ölçü aletiyle hem kalınlık hem yüzey düzgünlüğü açısından ölçülür. Ölçüm sınırı aracın üretici verisinden alınır. Sınırdaki disk tornalanmak yerine değiştirilir. Bu konunun ayrıntısı fren pedalı titremesi yazısında.
Hızlanırken artan, gazı bırakınca azalan titreme aks tarafını düşündürür. Özellikle iç aks mafsalı yıprandığında bu his ortaya çıkar. Bu durum ertelenmemesi gereken bir arızadır. İhmal edilen aks mafsalı, yolda ciddi bir sorun yaratabilir. Aks arızasının diğer işaretleri için aks arızası yazısına bakın. Aniden başlayan şiddetli titremede hızı güvenle düşürün ve aracı kenara çekin.
Direksiyonda boşluk hissi ve küçük tıkırtılarla gelen titreme, alt takımı gösterir. Rot başı, rotil ve salıncak burçlarında boşluk olabilir. Boşluklu parçayla rot ayarı yapmak işe yaramaz; ayar kısa sürede kaçar. Bu yüzden önce boşluklar giderilir, sonra ayar yapılır. Rot başındaki yıpranmanın işaretleri için rot başı belirtileri yazısını okuyabilirsiniz.
Aracın bir yana çekmesi titremeden farklı bir şikâyettir. Çekme, genelde açıların kaçması, yani geometri bozukluğuyla ilgilidir. Rot ayarı çekmeyi ve lastiğin tek taraftan yemesini düzeltir. Ama titremeyi tek başına çözmez. İki şikâyet aynı anda varsa ikisi de ayrı ayrı değerlendirilir. Rot ayarının ne zaman gerektiği rot balans ve rot ayarı yazısında anlatılıyor.
Sıralı kontrol, gereksiz parça değişimini önler. Atölyede izlenen yol şöyledir:
Araç dururken, rölantide direksiyona yayılan sarsıntı tekerlerle ilgili değildir. Bu his genelde motor tarafından gelir ve gövdeye yayılır. Yorulmuş motor takozları ya da düzensiz çalışan bir silindir bu tabloyu yaratabilir. Teker dönmeden, rölantide gelen ve devirle değişen sarsıntı da motor tarafını düşündürür. Bu yüzden servise gelirken titremenin araç hareket hâlindeyken mi, dururken mi geldiğini söylemek çok işe yarar. Doğru tarif, ölçüme nereden başlanacağını belirler ve zaman kazandırır. Ankara’da ayar yaptırmadan önce ön takımı ölçtürmek için rot balans öncesi ön takım kontrolü sayfasına bakabilirsiniz.
Bu genelde balans ya da lastik kaynaklıdır. Dengesizlik belirli bir hız aralığında belirginleşir.
Fren diskinde kalınlık farkı oluşmuş olabilir. Diskler ölçülerek karar verilir.
Genelde hayır. Rot ayarı çekmeyi ve lastik aşınmasını düzeltir; titremenin kaynağı başka yerdedir.
Gazla artan, aniden şiddetlenen ya da lastik şişliğiyle gelen titreme ertelenmez.
Balanssız takım ya da beklerken düzleşmiş lastik olabilir. Balans ve lastik kontrolü yapılır.
Yol testinde titremenin koşulu belirlenir; balans, disk ve alt takım ölçümüyle kaynak sırayla daraltılır.