Aks ve Aks Körüğü Arızası: Dönüşte Tıkırtı Sesi | Konsey
Blog / Arıza
Arıza

Aks ve Aks Körüğü Arızası: Dönüşte Tıkırtı Sesi

E Eray Can Soylu · Konsey atölyesi · 3 dk okuma · Yayın: 7 Temmuz 2026 · Güncelleme: 20 Ekim 2026
Aks ve Aks Körüğü Arızası: Dönüşte Tıkırtı Sesinin Nedeni
Kısaca: Aks, motorun gücünü tekerleğe taşıyan mildir; iki ucunda dönerken bükülebilen mafsallar vardır. Bu mafsalları koruyan lastik körük yırtılınca gres kaçar, su ve toz girer, mafsal aşınır. Sonuç, direksiyon kırıkken gelen ritmik tık tık sesidir. Körük erken fark edilirse yalnız körük değişir; geç kalınırsa aks kafası ya da komple aks gerekir.

Önden çekişli araçlarda motorun gücü tekerleklere iki aks ile gider. Tekerlek hem yaylanır hem de direksiyonla döner; bu yüzden aksın iki ucunda bükülebilen mafsallar vardır. Mafsalın içi gres doludur ve bu gresi lastik bir körük korur. Hikâye neredeyse hep aynı sırayla ilerler: körük yırtılır, gres kaçar, su ve toz girer, mafsal aşınır, ses başlar.

Sesin adresi bellidir

Ses Ne zaman? Olası yer
Ritmik tık tık tıkDireksiyon kırıkken, özellikle otoparkta tam dönüşteDış aks kafası
Tek "klonk"Kalkışta ya da gaz kesinceİç mafsal boşluğu ya da motor takozu
Gaza basınca artan titreşimBelli hızda, gaz kesince azalırİç mafsal aşınması
Jant içinde savrulmuş gresGözle görülürKörük yırtılmış

Titreşim balanstan farklıdır: balans titremesi hızla ilgilidir, aks titremesi gazla ilgilidir (direksiyon titremesi ve balans). Direksiyon çevrilirken gelen diğer sesler için direksiyon çevirince ses yazısına bakabilirsiniz. Virajdaki ses için virajda aks sesi yazısına bakabilirsiniz.

Porya rulmanıyla karıştırmayın

Hızla artan uğultu ya da vınlama aks değil, çoğu zaman porya rulmanıdır. Rulman sesi virajda yük binen tarafa göre karakter değiştirir; aks sesi direksiyon açısı ve gaz pozisyonuyla ilgilidir. İkisi lift üzerinde kolay ayrılır (porya rulmanı).

Körük yırtığı: ucuz yakalanan pahalı arıza

Körük lastiktir; ısı, yaş ve çukur darbeleriyle çatlar. Yırtık erken fark edilirse yalnız körük ve gres değişir; mafsal kurtulur. Gecikilirse mafsalın bilyeleri yuvalarını oyar; aks kafası, bazen komple aks değişimi gerekir. Aradaki fark büyüktür. Bu yüzden her bakımda körük kontrolü yapılmalıdır. Maliyet için aks değişim fiyatı yazısına bakabilirsiniz.

Neden yırtılır?

  1. Yaş: Lastik zamanla sertleşir ve çatlar.
  2. Isı: Egzoz ve frene yakın körükler daha hızlı yaşlanır.
  3. Çukur ve kasis darbeleri.
  4. Kelepçenin gevşemesi: Körük sağlamdır ama gres kelepçeden kaçar.
  5. Yanlış montaj: Gres eksik ya da körük katlanmış takılmıştır.

Sesle yola devam edilir mi?

Hafif tıkırtıyla kısa süre gidilebilir; ama ses her geçen gün mafsalı biraz daha bitirir. Belirgin klonk ya da titreşim varsa bekletmeyin. Mafsal tamamen dağılırsa aks kopar; araç hareket edemez, bazen direksiyon kontrolü etkilenir.

Serviste ne yapılır?

  1. Araç lifte alınır; körükler gözle kontrol edilir, yırtık ve gres izi aranır.
  2. Tekerlek çevrilerek ve mafsal elle zorlanarak boşluk aranır.
  3. Rulman sesi ile aks sesi ayrılır.
  4. Körük yırtık ama mafsal sağlamsa körük ve gres yenilenir.
  5. Mafsal aşınmışsa aks kafası ya da komple aks değişir.
  6. Deneme sürüşüyle ses doğrulanır.

Aks sökümünde porya somunu belli torkla sıkılır; gevşek somun rulmanı bitirir. Aracınız için randevu öncesi Ankara motor mekanik sayfasına göz atın.

Atölye notu: aks kontrolü
  • Dış mafsal sesi direksiyon tam kırıkken ve yük altında belirginleşir; iç mafsal boşluğu kalkış-gaz kesme geçişinde ortaya çıkar.
  • Körük kontrolünde körük sıkıştırılıp katları açılarak kılcal çatlak aranır; gres izi dışarıdaysa yırtık vardır.
  • Rulman sesi yükle değişir ve direksiyon açısından bağımsızdır; lift üzerinde tekerlek çevrilerek ayrılır.
  • Montajda porya somunu üretici torkuyla sıkılır; kendinden kilitli somun yenilenir.

Sık sorulan sorular

Aks arızası nasıl anlaşılır?

Direksiyon kırıkken gelen ritmik tık tık sesi dış mafsalı, kalkışta tek klonk iç mafsalı işaret eder. Jant içinde gres görülmesi körük yırtığının kanıtıdır.

Aks körüğü yırtılınca hemen değişmeli mi?

Evet. Gres kaçar, su ve toz girer. Erken değişen körük mafsalı kurtarır; geç kalınırsa aks kafası gerekir.

Aks sesi ile rulman sesi nasıl ayrılır?

Aks sesi direksiyon açısı ve gazla değişir. Rulman sesi hızla artan uğultudur ve virajda yük binen tarafa göre değişir.

Aks arızasıyla araç kullanılır mı?

Hafif sesle kısa süre evet. Belirgin klonk ve titreşimde bekletmeyin; dağılan mafsal aksı koparır.

Tek aks mı, iki aks mı değişir?

Yalnız bozuk olan değişir. Diğer aksın körüğü ve mafsalı aynı anda kontrol edilir.

Körük değişimi için aks sökülür mü?

Çoğu araçta evet; aks sökülür, mafsal temizlenir, yeni gres ve körük takılır. Bazı tiplerde ayrılabilir körük de kullanılır.

Aks yapısı ve mafsal tipi araca göre değişir. Buradaki ses tablosu yol gösterir; karar lift üzerinde yapılan kontrolle verilir.

Sesin aks mı rulman mı olduğunu ayıralım

Lift üzerinde körük, mafsal boşluğu ve rulman birlikte kontrol edilir; erken yakalanan körük büyük masrafı önler.

Bakım fiyatı al → WhatsApp

İlgili yazılar

Arıza

Alt Takım Sesleri Nasıl Yorumlanır?

Arıza

Porya Rulmanı Arızası Belirtileri

Rehber

Çukura Girdim: Neler Kontrol Edilmeli?

Mercedes 4MATIC Aktarma