Hızlandıkça artan, bir türlü geçmeyen bir uğultu duyuyorsunuz. Ses, kabinde uzaktan geçen bir uçağın sesine benziyor. Bu, teker rulmanının (porya bilyası) en bilinen işaretlerinden biridir. Lastik sesiyle en çok karıştırılan arıza da yine budur. Neyse ki ikisini ayırmanın kolay bir yolu var: virajlar.
Virajda aracın ağırlığı dışta kalan tekerlere doğru kayar. Bozuk rulman üzerine yük bindiğinde daha yüksek sesle uğuldar. Yük üzerinden kalktığında ise sesi belirgin biçimde azalır. Virajda uğultu değil tıkırtı geliyorsa aks akla gelir.
| Hareket | Ses değişimi | Şüpheli taraf |
|---|---|---|
| Sağa dönüş | Ses artıyor | Sol rulman |
| Sağa dönüş | Ses azalıyor | Sağ rulman |
| Sola dönüş | Ses artıyor | Sağ rulman |
| Sola dönüş | Ses azalıyor | Sol rulman |
Bu test yalnızca hangi tarafa bakılacağını gösteren bir ipucudur. Kesin karar her zaman araç liftteyken verilir. Testi boş ve güvenli bir yolda, düşük hızda ve dikkatle yapın.
Testere dişi şeklinde aşınmış bir lastik de rulman gibi uğuldayabilir. Farkı şudur: lastik sesi yolun zeminine göre karakter değiştirir. Asfaltın türü değiştiğinde lastiğin uğultusu da hemen değişir. Virajda ise lastik sesi düzenli biçimde artıp azalmaz. Şüphe sürerse lastiklerin ön ve arka yerleri değiştirilir. Ses tekerle birlikte yer değiştirirse lastik, değiştirmezse rulman suçludur. Lastikten gelen uğultu lastik gürültüsü arttı yazısında ayrıca işlenir.
Rulman, "ses yapar ama gider" denen parçaların başında gelir. Bu söz bir yere kadar doğrudur, ama o yer belli değildir. Isınan rulman zamanla boşluk yapar ve teker göbeği sallanmaya başlar. Ardından fren diskinde salgı, sonra da ABS kodları ortaya çıkar. Bu kodların izi ABS teker sensörü yazısında ayrıca sürülür. En kötü ihtimal, seyir hâlinde tekerin sarsılması ya da kilitlenmesidir. Bu yüzden belirginleşen uğultu haftalarca bekletilmez.
Karşı taraftaki rulman da aynı dikkatle dinlenir ve ölçülür. Ses ve boşluk yoksa sırf yaşı için değiştirmek şart değildir. İşçilik ve parça seçimi teker rulmanı fiyatı yazısında konuşulur.
Derin bir çukura hızlı girmek, rulmanı ani bir darbeyle yorar. Kaldırıma sert biçimde yaslanmak da rulmana benzer bir yük bindirir. Uzun yoldan sonra ısınmış rulmanın derin suya girmesi keçeyi zorlar. Keçeden içeri giren su ve toz, rulmanın gresini zamanla bozar. Çukur darbesinden kısa süre sonra başlayan uğultu, bilinen bir hikâyedir. Darbeden sonra nelere bakılacağı çukura girdim yazısında sıralanır. Aracınız için randevu öncesi motor ve mekanik onarım sayfasına göz atın.
Hızla artan, uçak sesine benzer bir uğultu yapar. Devirle değil hızla değişir.
Virajda ses artıyorsa yük binen dış taraf şüphelidir. Kesin yer liftte bulunur.
Kısa süre kullanılabilir ama ertelemeyin. Isınan rulman boşluk yapar ve tekeri kilitleyebilir.
Zorunlu değildir. Karşı taraf ölçülür; ses ve boşluk varsa o da değişir.
Olmaz. Yeni rulman ilk günden sessizdir; ses varsa montaj ya da parça sorunu vardır.
Yol testi, liftte boşluk kontrolü ve dinleme ile rulman ayrılır; lastik sesi elenir, montaj tork anahtarıyla yapılır.