Dört lastik aynı gün takılır ama aynı hızda eskimez. Önden çekişli bir araçta ön lastikler çekişi, direksiyonu ve frenin büyük kısmını taşır. Arka lastikler ise daha az iş yapar. Sonuç olarak öndekiler daha çabuk biter. Lastik rotasyonu, yani lastiklerin yer değiştirmesi, bu farkı dengeleyen basit bir bakımdır.
Aşınma dört lastiğe yayılınca lastikler tek tek değil, set olarak ve daha geç değişir. Dört lastiğin dişi birbirine yakın olunca araç frende ve yağmurda daha dengeli davranır. Önü bitik, arkası yeni bir araç ani manevrada beklenmedik tepki verebilir. Rotasyon sırasında lastiklere yakından bakılır. Bu bakış, ayar ya da basınç sorununu erken ortaya çıkarır.
| Lastik tipi | Nasıl tanınır? | Rotasyon deseni |
|---|---|---|
| Yönsüz | Yanakta dönüş oku yok | Önden çekişte önler düz arkaya, arkalar çapraz öne |
| Yönlü | Yanakta dönüş oku ya da "ROTATION" yazısı | Yalnız aynı tarafta ön ile arka değişir |
| Asimetrik, yönsüz | Yanakta "OUTSIDE" yazısı | Çapraz olabilir, yazı dışta kalmalıdır |
| Ön ve arka ebatı farklı | Ön ve arka ölçüler ayrı | Ön-arka yapılamaz, bazen yalnız sağ-sol |
Arkadan itişli ve dört çeker araçlarda desen farklı olabilir. Doğru desen aracın kılavuzundan doğrulanır.
Doğru zaman, lastik üreticisinin ve araç üreticisinin önerisine göre belirlenir. Mevsimlik lastik kullanan sürücü için kış ve yaz geçişi hazır bir fırsattır. Lastikler zaten sökülürken doğru yere takılması yeterlidir. Takan kişinin deseni bilmesi bu yüzden önemlidir. Evde değişim yapanlar için evde lastik değişimi yazısında güvenlik adımlarını anlattık.
Bu kural birçok sürücüye ters gelir, ama nedeni güvenliktir. Ön lastikler kayarsa araç düz gitmeye devam eder ve sürücü bunu toparlayabilir. Arka lastikler kayarsa araç kendi etrafında savrulabilir. Bu durumu toparlamak çok daha zordur. Bu yüzden dişi en derin lastikler arka aksa takılır. Lastiğin ne zaman biteceğini lastik ne zaman değişir yazısında anlattık.
Ön ve arka için önerilen basınçlar farklı olabilir. Yeri değişen lastiğin basıncı da yeni konuma göre ayarlanır. Doğru değerler kapı kenarındaki etikette yazar. Bu konuyu lastik basıncı kaç olmalı yazısında anlattık. Konum gösteren basınç sistemli araçlarda sensörlerin yeniden tanıtılması gerekebilir. Bijonlar tork anahtarıyla sıkılır ve kısa bir kullanımdan sonra yeniden kontrol edilir.
Rotasyon hiç yapılmazsa ön lastikler arkalardan önce biter. Bu durumda yalnız iki lastik değiştirmek zorunda kalırsınız. Yeni iki lastik ile eski iki lastik farklı tutuş verir. Yağmurda ve frende bu fark daha belirgin hissedilir. Bir süre sonra arka lastikler de yaşlanır ve sertleşir. Sertleşen lastik, dişi olsa bile daha az tutar. Böylece araçta hem yeni hem yaşlı lastik bir arada dolaşır. Düzenli rotasyon, dört lastiği aynı anda eskitip birlikte değiştirmeyi sağlar.
| İz | Olası neden |
|---|---|
| Tek omuzda aşınma | Rot ayarı bozuk |
| Ortadan aşınma | Basınç yüksek |
| İki omuzdan aşınma | Basınç düşük |
| Dalgalı çukurlar | Amortisör ya da balans sorunu |
Tek omuzda aşınma görülürse ayar kontrol edilir. Ayrıntı için rot balans ve rot ayarı yazısına bakın. Ankara’da ayar yaptırmadan önce ön takımı ölçtürmek için rot balans öncesi ön takım kontrolü sayfasına bakabilirsiniz.
Lastiklerin eşit aşınması için belli zamanlarda yer değiştirmesidir.
Hayır. Yönlü lastik yalnız aynı tarafta öne ya da arkaya geçer.
Arka aksa. Arkanın kayması, önün kaymasından daha zor toparlanır.
Akslar arasındaki çap farkı aktarma sistemini yorar. Ayrıntı dört çekerde lastik eşitliği yazısındadır.
Titreme yoksa her zaman gerekmez. Titreme varsa direksiyon titremesi ve balans yazısına bakın.
Ön ile arka yer değiştiremez. Bu araçlarda basınç takibi ve aşınma kontrolü daha da önemlidir.
Diş derinliği ölçülür, doğru desenle takılır, basınç yeni konuma göre ayarlanır.