Hız arttıkça büyüyen boğuk bir uğultu, sürücüleri en çok şaşırtan seslerden biridir. Bu sesin genelde üç adayı vardır: porya rulmanı, diferansiyel dişlisi ve lastik. İyi haber şu ki üçünü ayıran basit yol testleri vardır. Bu testler için hiçbir parçanın sökülmesine gerek yoktur.
Diferansiyel, motorun gücünü iki tekere bölen dişli kutusudur. Virajda dış teker daha uzun yol alır, bu kutu da buna izin verir. Önden çekişli araçlarda diferansiyel şanzımanın içinde durur. Arkadan itişli ve dört çeker araçlarda arka akste ayrı bir kutu bulunur. Dört çekerde ayrıca güç dağıtan bir ara ünite de olabilir.
| Aday | Sesin karakteri | Ne zaman değişir? |
|---|---|---|
| Porya rulmanı | Boğuk uğultu, bazen hafif hırıltı | Sağa ya da sola dönüşte yük binen tarafta artar |
| Diferansiyel dişlisi | Vınlama ya da ıslığa benzeyen ton | Gaz verirken ya da gaz keserken belirgin değişir |
| Lastik | Düz, tekdüze uğultu | Asfalt türü değişince karakteri de değişir |
Rulman sesi hakkında daha fazlası porya rulmanı yazısında var. Lastikten gelen uğultuyu tanımak isterseniz lastik gürültüsü arttı yazısı işinize yarar.
Güvenli ve boş bir yolda, geniş bir virajı orta hızda dönün. Sağa dönüşte araç sol tarafa yüklenir, sola dönüşte sağ tarafa. Ses bir yönde artıp diğer yönde azalıyorsa yük binen taraftaki rulman konuşuyor olabilir. Diferansiyel sesi ise virajdan genelde pek etkilenmez.
Sabit hızda giderken gaza hafifçe yüklenin. Sonra gazı bırakıp aracın kendi kendine yavaşlamasını dinleyin. Ses çekişte ve bırakışta açıkça farklılaşıyorsa dişli teması akla gelir. Bu durum ayna ile mahruti dişli arasındaki boşluğun bozulduğunu düşündürebilir. Ayna ve mahruti, diferansiyelin içindeki büyük ve küçük ana dişlilerdir.
Farklı bir asfalta geçince sesin karakteri değişiyorsa ilk şüpheli lastiktir. Testere dişi gibi aşınmış lastikler hızla artan düz bir uğultu çıkarır. Lastiklerin yeri değiştirilince ses de yer değiştiriyorsa kaynak büyük ihtimalle lastiktir. Doğru yer değişimi için lastik rotasyonu yazısına göz atabilirsiniz.
Sık nedenlerden biri yaşlanmış ya da azalmış yağdır. Bazı sürücüler bu yağın hiç değişmediğini düşünür. Yaşlanan yağ, dişli yüzeylerini koruma gücünü zamanla kaybeder. Yüzeylerde küçük oyuklar oluşur ve ses başlar. Yağ türü ve değişim zamanı üretici takvimine bakılarak belirlenir. Bu konu şanzıman ve diferansiyel yağı yazısında ayrıca anlatılıyor. Dört çekerli Volkswagen ve Audi modellerinde arka aktarma tarafı da kontrol listesine girer. Bunun için Haldex ve 4Motion ile quattro sistemi yazılarına bakabilirsiniz.
Uğultuya metal sürtünme sesi, vuruntu ya da güçlü titreşim eşlik ediyorsa araç sürülmez. Diferansiyel çevresinde yağ kaçağı görüyorsanız da yola devam etmeyin. Bu durumda dişliler kilitlenebilir, bu yüzden çekici çağırmak en doğrusudur. Ses yalnızca uğultu düzeyindeyse bile kontrolü uzun süre ertelemeyin. Ankara’da bu işi yaptırmak için fren ve süspansiyon sayfasına bakabilirsiniz.
Ses gaz verip kesince değişiyorsa ve virajdan pek etkilenmiyorsa diferansiyel akla gelir. Kesin karar yağ kontrolü ve liftte muayeneyle verilir.
Olur. Bu araçlarda diferansiyel şanzıman kutusunun içindedir. Ses şanzıman tarafından geliyormuş gibi duyulabilir.
Erken aşamada sesi yumuşatabilir. Dişli yüzeyi bozulduysa yalnız yağ yetmez, mekanik onarım gerekir.
Ses yalnız uğultuysa kısa sürede kontrole gelin. Metal sesi, titreme ya da yağ kaçağı varsa araç sürülmez.
Çok benzer. Lastiklerin yerini değiştirince ses de yer değiştiriyorsa kaynak lastiktir.
Ön diferansiyel, arka diferansiyel ya da aradaki aktarma ünitesi olabilir. Her birinin yağı ayrı kontrol edilir.
Usta aracınızla birlikte yola çıkar, sesi dinler ve liftte kontrol eder. Parça kararı bulgulardan sonra konuşulur.