quattro adı rallilerden bugüne Audi'nin en tanınan rozetlerinden biridir. Ama az bilinen bir gerçek var: bu rozet tek bir sistemi anlatmaz. Altında iki farklı dört çeker yapısı bulunur. Sizin aracınızda hangisinin olduğu hem sürüş hissini hem de bakım listesini değiştirir. Bu yazıda iki yapıyı ve bakım farkını sade bir dille anlatıyoruz.
Pratik kural şudur: motorun araca nasıl yerleştiğine bakılır. Motor boyuna, yani araç yönünde yerleşmişse merkez diferansiyelli sistem vardır. Motor enine, yani araç yönüne dik yerleşmişse kavramalı sistem kullanılır. Bu ayrım model ve nesle göre değişebilir. Bu yüzden son karar şase numarasıyla verilir.
| Özellik | Boyuna motorlu quattro | Enine motorlu quattro |
|---|---|---|
| Çalışma şekli | Güç sürekli iki aksa dağılır | Normalde önden çeker, gerektiğinde arka devreye girer |
| Ana parça | Merkez diferansiyel | Arka akstaki kavrama paketi |
| Örnek modeller | A4 ve üstü, Q5 ve üstü (nesle göre) | A3, Q2, Q3, TT (nesle göre) |
| Bakımda öne çıkan | Diferansiyel ve transfer yağları | Kavrama yağı, pompa ve süzgeç |
Bu yapıda merkezde kendi kendini kilitleyen bir diferansiyel bulunur. Diferansiyel, yani tekerlekler farklı hızda dönerken gücü paylaştıran dişli grubu demektir. Eski nesillerde Torsen tipi, bazı yeni nesillerde farklı tasarımlar kullanıldı. Kayma olduğunda bu dişliler gücü mekanik olarak tutunan aksa kaydırır. Sistem elektronik komut beklemez, çünkü sürekli devrededir.
Bazı yeni boyuna modellerde ultra adlı bir sistem de bulunur. Bu sistem yakıt tasarrufu için arka aksı gerektiğinde ayırabilir. Hangi aracın bunu taşıdığı nesle ve motora göre değişir.
Enine motorlu modellerde arka aksa giden güç bir kavrama paketiyle ayarlanır. Normal yolda araç büyük ölçüde önden çeker. Ön tekerlek kaymaya başlayınca kavrama sıkışır ve arkaya güç gider. Bu yapı VW ailesindeki 4Motion sistemiyle aynı temele dayanır. Ayrıntı Haldex ve 4Motion yazısında anlatılıyor.
Merkez diferansiyelli sistemde ön, arka ve varsa transfer yağları takip edilir. Bu yağlar "ömürlük" diye atlanırsa ileride uğultu olarak geri dönebilir. Uğultunun sebepleri diferansiyel uğultusu yazısında ele alınıyor. Yağ türleri ve değişim mantığı için şanzıman ve diferansiyel yağı yazısına bakabilirsiniz.
Kavramalı sistemde kavrama yağı, pompa ve süzgeç düzenli bakım ister. Bu bakım ihmal edilirse sistem sessizce önden çekişe dönebilir. Sürücü bunu her zaman fark etmez. Göstergede uyarı çıkarsa quattro Haldex arıza mesajı yazısı yol gösterir. Değişim aralıkları üretici takvimine bakılarak belirlenir. Ankara’daki bakım seçenekleri için Ankara Audi bakım yazısına bakabilirsiniz.
Dört çeker sistem, dört lastiğin yaklaşık aynı çapta olmasını ister. Tek lastik değiştirildiğinde diş farkı tekerleklerin farklı hızda dönmesine yol açar. Bu fark merkez sisteme ya da kavramaya sürekli yük bindirir. Bu yüzden lastikler mümkünse dörtlü set olarak yenilenir. Konu AWD lastik eşitliği yazısında ayrıntılı anlatılıyor.
quattro kalkışta ve çekişte büyük avantaj sağlar. Ama fren mesafesini kısaltmaz. Karlı yolda kış lastiği hâlâ temel güvenlik kalemidir. Ankara’daki Audi sahipleri için yağ ve filtre bakımı ve Audi bakım ve arıza tespiti sayfaları yol gösterir.
Hayır. Boyuna motorlularda merkez diferansiyelli, enine motorlularda kavramalı bir sistem kullanılır.
Motorun yönü ilk ipucudur. Hangi sistemin takılı olduğunu şase numarası netleştirir.
Değişim gerekip gerekmediği üretici takviminde yazar. Bakımsız yağ ileride uğultuya yol açabilir.
Kavrama yağı, pompa ya da süzgeç bakımsız kalırsa arkaya güç gitmeyebilir.
Diş farkı dört çekere yük bindirir. Lastikler mümkünse dörtlü set olarak yenilenir.
Çekişte avantaj sağlar ama fren mesafesini kısaltmaz. Kış lastiği yine şarttır.
Şase numarasından sistem tipini okur, diferansiyel ve kavrama yağlarının durumunu kontrol eder, dört çekeri test ederiz.