Bir sabah gösterge iğnesi düşer, klima saçmalar, ABS ve ESP ışıkları da birlikte yanar. İlk düşünce çoğu zaman "aracın her yeri aynı anda bozuldu" olur. Oysa bu tabloda bozulan şey genelde tek bir parça ya da tek bir bağlantıdır. Sebep, araçtaki beyinlerin ortak bir veri ağı üzerinden birbiriyle konuşmasıdır. Bu ağın adı CAN (Controller Area Network, yani denetleyici ağı) olarak geçer.
Eski araçlarda her bilgi kendi teliyle taşınır, demetler kilolarca bakırla dolardı. Gösterge, motor ve fren için ayrı ayrı kablolar döşenirdi. Yeni araçlarda bu işi birbirine sarılı iki telden oluşan tek bir hat yapar.
Motor beyni devir bilgisini bu hatta bırakır, herkes oradan okur. Gösterge, şanzıman ve klima aynı bilgiyi ayrı kablo gerekmeden alır. Sistem hafiftir, ucuzdur ve az yer kaplar. Bedeli de şudur: ortak hattı bozan tek bir arıza herkesi etkiler.
| Kaynak | Ne olur? | İlk bakılan yer |
|---|---|---|
| Hatta kısa devre | Tel şaseye ya da artıya değer; tüm ağ susar | Ezilmiş demet, su almış fiş |
| Susmayan ünite | Bir beyin durmadan veri yollar; diğerleri söz alamaz | Ünitelerin fişi sırayla çekilerek ayırma |
| Sonlandırma direnci | Hattın uçlarındaki direnç bozulur; sinyal yankı yapar | Hat direnci ölçümü |
| Zayıf akü, kötü şase | Üniteler düşük gerilimde yanlış konuşur | Akü testi ve şase noktaları |
Bu tablodaki en sinsi kaynak düşük gerilimdir, çünkü belirtisi çok dağınıktır. Akü zayıfsa üniteler birbirini doğru duyamaz ve ekranda iletişim kodları birikir. Bu yüzden ağ arızasında ilk iş akü ve şarj sistemini test etmektir. Gevşek ya da paslı şase noktalarının etkisi topraklama arızaları yazısında anlatılır.
Bu ağ, arıza bulmayı zorlaştırmadı; tam tersine işi epey kısalttı. Teşhis cihazı tek bir noktadan bağlanır ve bütün üniteleri tek tek çağırır. Hangi ünitenin cevap verdiği, hangisinin sustuğu ekranda açıkça görünür. Susan ünitenin yeri, arızanın adresini çoğu zaman doğrudan verir.
Ardından hat ölçü aletiyle ölçülür ve direnç değeri şemadan doğrulanır. Osiloskopla (sinyali çizgi olarak gösteren cihaz) hattın dalga biçimi izlenir. Dalga bozuksa üniteler sırayla ayrılır ve her adımda ekran yeniden okunur. Hangi fiş çekilince dalga düzeliyorsa suçlu genellikle o ünitedir.
Su alan fişler, ağ arızasının bilinen kaynaklarındandır; kapı ve bagaj geçişleri risklidir. Kapı açılıp kapandıkça bükülen kablolar zamanla içten kırılabilir. Kazadan ya da kaporta işinden sonra ezilen demet de hattı kısa devreye sokabilir. Bu yüzden teşhiste yalnız cihaz değil, gözle demet kontrolü de yapılır.
Alarm, takip cihazı ya da multimedya ekranı bu ağa sıkça bağlanır. Bilinçsiz yapılan bir ek bağlantı, hattın konuşmasını karıştırabilir. Eski alarm sökülecekse sonradan takılan alarm yazısındaki sıra izlenir. Gece akü bitiyorsa ağda uyumayan bir ünite olabilir; bu ihtimal ciddiye alınır. Böyle bir arızanın izi gece akü bitiren araç yazısında adım adım sürülür. Eklenti şüphesi varsa ilk iş o cihazı ayırıp ağı yeniden ölçmektir.
Birincisi, panik yapmayın; çok uyarı yanması çok arıza olduğu anlamına gelmez. İkincisi, parça değiştirerek arıza aramayın, çünkü bu ağda tahmin yeni sorun ekler. Doğru sıra bellidir: akü, fiş ve şase önce gelir, ölçüm ardından, parça en son. Bu iş için aracınızı getirmek isterseniz Ankara’da arıza tespiti sayfamıza bakın.
Araçtaki kontrol ünitelerinin iki tel üzerinden konuştuğu ortak veri ağıdır. Kablo yükünü azaltır, veriyi paylaştırır.
Hat ortaktır. Hattı bozan tek bir kısa devre ya da susmayan ünite, herkesin konuşmasını keser.
Bozar. Düşük gerilimde üniteler yanlış kod üretir. İlk eleme akü ve şarj testidir.
Kötü yapılırsa çıkarır. Ağa bilinçsiz bağlanan cihaz hattı karıştırır ya da aküyü gece boşaltır.
Cihazla tüm üniteler taranır. Hat direnci ve dalga biçimi ölçülür. Üniteler sırayla ayrılarak suçlu bulunur.
Fren ya da direksiyon uyarısı varsa kullanmayın. Yalnız konfor sistemleri etkileniyorsa da kısa sürede baktırın.
Tüm üniteler cihazla taranır; hat direnci ve dalga biçimi ölçülür, suçlu ünite sırayla ayrılır.
CAN hattı omurgadır. Geçersiz veri kayıtları: U0415 ABS, U0416 ESP, U0422 BCM.