Hız arttıkça kabinde yükselen bir uğultu, sürücüyü kısa sürede yorar. Kimi bunu uçak motoru sesine benzetir, kimi uzaktan gelen bir vınlamaya. Bu sesin sık sahiplerinden biri teker rulmanıdır, yani tekerin dönmesini sağlayan bilyeli yatak. Ama aynı ses aşınmış bir lastikten ya da diferansiyelden de gelebilir. Doğru teşhis, sesin neye göre değiştiğini dikkatle dinlemekle başlar.
Rulmanın içindeki bilyeler ve yuvalar zamanla aşınır. Aşınan yüzeyler döndükçe titreşim üretir. Teker ne kadar hızlı dönerse bu titreşim o kadar sık ve yüksek olur. Bu yüzden ses, motor devriyle değil araç hızıyla birlikte değişir. Vites değiştirmek sesi değiştirmiyorsa iz, tekerlere doğru gider. Boşa alıp yuvarlanırken sesin sürmesi de aynı yönü gösterir. Bu basit gözlemler, servise gelmeden önce not alınabilir.
Rulman uğultusu üzerine binen yüke duyarlıdır. Güvenli bir yolda, hafif bir sağ virajda ağırlık sol tekerlere biner. Ses artıyorsa sol taraftaki rulman şüphelidir. Sol virajda artıyorsa bu kez sağ taraf öne çıkar. Bu his yalnız bir ipucudur; kesin karar lift üstünde verilir. Testi trafiğin sakin olduğu, güvenli bir yolda yapın.
| Ses kaynağı | Ne ile değişir? | Ayırt edici ipucu |
|---|---|---|
| Teker rulmanı | Araç hızı ve viraj yönü | Virajda bir tarafa yük binince artar |
| Lastik | Yol yüzeyi ve lastik deseni | Asfalt değişince karakteri değişir |
| Diferansiyel | Gaz verme ve bırakma | Yükte ve boşta ses farklıdır |
| Rüzgâr | Hız ve yan rüzgâr | Tiz bir ıslık gibidir, cam ve fitil yakınından gelir |
Lastik kaynaklı sesler için lastik gürültüsü arttı yazısına bakabilirsiniz. Diferansiyel tarafındaki uğultu ise diferansiyel uğultusu yazısında anlatılır.
Testere dişi gibi aşınmış lastik de rulmana çok benzeyen bir uğultu çıkarır. Lastik deseni elle yoklanır, düzensiz basamak varsa not edilir. Bazen ön ve arka lastikler yer değiştirilir. Ses de arkaya taşınırsa kaynak lastiktir. Ses yerinde kalırsa rulman ihtimali güçlenir. Lastiklerin yer değişimi için lastik rotasyonu yazısına göz atabilirsiniz.
Teker göbeği ve poyra yapısı için poyra rulmanı yazısı ayrıntı verir.
Aşınan rulman zamanla ısınır ve boşluğu büyür. Boşluk büyüyünce ABS sensörünün okuması da bozulabilir. Bu yüzden ABS ve ESP ışığı uğultuyla birlikte yanabilir. İleri durumda teker yalpalar, fren hissi değişir. Uğultunun yanında yanma kokusu, titreme ya da direksiyonda çekme varsa araç sürülmez. Bu durumda çekici en güvenli yoldur. Rulmanın fiyatını belirleyen kalemler teker rulmanı fiyatı yazısında anlatılır. Ankara’da bu iş için ön takım kontrolü sayfamızdan başlayabilirsiniz.
Hayır. Lastik, diferansiyel ve rüzgâr sesi de benzer olabilir. Ayrım yol testi ve lift kontrolüyle yapılır.
Virajda yük binen tarafta ses artıyorsa o taraf şüphelidir. Kesin karar lift üstünde boşluk ve pürüz kontrolüyle verilir.
Ses hafifse kısa sürede servise gelinmelidir. Titreme, yanık kokusu ya da çekme varsa araç sürülmez.
Genelde yalnız bozuk olan değişir. Karşı taraf da kontrol edilir ve durumu ayrıca not edilir.
Ses lastikten değilse lastik değişimi onu gidermez. Bu durumda rulman ve diferansiyel tarafı kontrol edilir.
Yol testi, lift üstünde dinleme ve boşluk kontrolüyle ses kaynağı ayrılır.