İlanlarda bazen benzerlerinden belirgin ucuz bir araç görürsünüz. Ayrıntıya bakınca "pert kayıtlı" ibaresi çıkar. Pert, sigorta şirketinin aracı ağır hasarlı olarak kaydetmesidir. Bu, onarımın aracın değerine göre ekonomik bulunmadığını gösterir. Böyle bir araç alınabilir mi sorusunun cevabı "hayır" değil, "duruma göre"dir.
Bazı pertler onarılamayacak kadar ağır hasarlıdır ve trafiğe dönmemesi gerekir. Bazıları ise onarılabilir ama sigortaya ekonomik gelmediği için pert yazılmıştır. İkinci el ilanlarında sık görülenler bu ikinci gruptandır. Fakat onarılabilir olması, iyi onarılmış olduğu anlamına gelmez. Hasarın nereden geldiği de riski değiştirir.
| Hasar türü | Risk nerede? | Özel dikkat |
|---|---|---|
| Dolu hasarı | Dış yüzeyde, kaportada | Boya ve kaporta işçiliği |
| Ağır çarpışma | Şasi ve taşıyıcı yapıda | Şasi ölçüsü ve kaynak yerleri |
| Su baskını | Elektrik ve elektronikte | Soket ve taban paslanması |
| Yangın | Kablo demeti ve iç aksam | Erimiş kablo ve koku |
| Airbag açılmış kaza | Güvenlik sisteminde | Yastık, kemer ve sensörler |
Dolu kaynaklı pertlerde göçük sayısı fazla olduğu için maliyet yükselir. Bu tür hasarı dolu hasarı yazısında anlattık.
Çarpışma kaynaklı pertte ilk bakılacak yer şasidir. Şasi, aracın iskeletidir ve kaza anında enerjiyi taşır. Yanlış onarılmış şasi hem sürüşü bozar hem de ikinci kazada yolcuyu korumaz. Ölçüm, aracın fabrika ölçülerine göre özel bir tezgâhta yapılır. Bu yöntemi şasi ölçü tezgâhı yazısında bulabilirsiniz.
Kazada açılan airbag yerine doğru parçanın takılıp takılmadığı kontrol edilir. Göstergede airbag ışığının yanıp sönmesi ya da sürekli yanması önemli bir işarettir. Bu ışık için airbag ışığı yazısına bakın. Kemer gerdiricileri ve çarpışma sensörleri de cihazla okunur. Sistemi yalnızca ışığın sönük olmasına bakarak sağlam saymak yanıltır.
Su baskını geçirmiş araçta alım günü her şey çalışıyor görünebilir. Ancak nem, soket ve kablolarda zamanla pas yapar. Arızalar haftalar ya da aylar sonra sırayla ortaya çıkabilir. Bu yüzden taban altı, koltuk altı soketleri ve kablo demetleri dikkatle incelenir. Halı altında kalan çamur izi de önemli bir ipucudur.
Hasar kaydı ve geçmiş, alımdan önce sorgulanır. Kayıtların nasıl okunduğunu tramer, değişen ve boyalı yazısında anlattık. Onarım faturası, fotoğrafları ve kullanılan parça listesi istenir. Belgesiz onarım için yapılan "sağlam yaptık" sözü yeterli değildir. Bağımsız ekspertiz raporunun nasıl okunduğu ekspertiz raporu okuma yazısında.
Pert kaydı kalıcıdır ve aracın piyasa değerini düşürür. Ucuz fiyatın sebebi de budur. Aracı satarken aynı düşük değerle karşılaşırsınız. Kasko şartları da pert geçmişine göre değişebilir; alımdan önce sigortacıya sorulur. Satıcının pert kaydını gizlemesi ise ayrı bir konudur ve gizli ayıp yazısında anlatılıyor.
Kağıt üzerinde her şey iyi görünse de son sözü yol testi söyler. Düz yolda direksiyon ortada durmalı, araç bir yana çekmemelidir. Sert frende araç dengede kalmalı ve titreme olmamalıdır. Kasis ve bozuk yolda gelen tıkırtılar not edilir. Lastiklerin bir kenarından fazla aşınması da geometri sorununa işaret edebilir. Bu bulgular şasi ölçümüyle birlikte değerlendirilir.
Duruma göre alınabilir. Hasar türü, onarım kalitesi ve fiyat birlikte değerlendirilir.
Şasi hasarlı çarpışma, su baskını ve airbag açılmış kazalar daha fazla dikkat ister.
Kayıt kalıcıdır. Araç satılırken de geçmişte görünür.
Şasi ölçümü, belgeler ve bağımsız teknik kontrolle anlaşılır. Sözlü güvence yeterli değildir.
Sigorta şirketine göre değişir. Alımdan önce şirkete sorulması gerekir.
Şasi ölçüsü, airbag sistemi, boya ve değişen parçalar, elektrik ve yol testi birlikte kontrol edilir; riskler yazılı olarak aktarılır.