İkinci el araç alırken ekspertiz raporu almak artık sıradan bir adımdır. Sorun şu ki birçok alıcı bu raporu baştan sona dikkatle okumaz. "Boyasız" ya da "değişen yok" satırına bakıp kalanını atlar. Oysa raporun değerli kısmı genelde ayrıntılarda ve dipnotlardadır. Raporun ne söylemediği de ne söylediği kadar önemlidir.
Raporun ilk sayfasında genelde aracın üstten görünen bir çizimi olur. Her parça orijinal, boyalı, lokal boyalı ya da değişen diye işaretlenir. Burada önemli olan boyalı parça sayısı değil, o parçanın yeridir. Tek bir kapının boyanması basit bir çizik onarımı olabilir. Ama kapı, çamurluk ve direk birlikte işlem gördüyse bir darbe izi aranır.
| Rapordaki işaret | Neyi düşündürür? | Ne yapılır? |
|---|---|---|
| Vidalı panelde boya | Çizik ya da küçük darbe onarımı | Boya kalınlığına bakılır |
| Komşu panellerde boya | Aynı noktadan gelen darbe | Hasar kaydıyla karşılaştırılır |
| Tavan ya da direkte işlem | Ağır darbe şüphesi | Şasi ölçümü istenir |
| Kaynaklı parça değişimi | Yapısal onarım | Uzman görüşü alınır |
Hasar kayıtlarını rapora bağlamak için Tramer, değişen ve boyalı yazısına bakabilirsiniz.
Bazı raporlar her parçanın boya kalınlığını sayı olarak yazar. Fabrika boyası araç boyunca birbirine yakın değerler verir. Bir parçada değer belirgin yüksekse o bölge boyanmıştır. Çok yüksek değer ise boyanın altında macun olabileceğini düşündürür. Değerlerin yorumu ölçüm cihazına ve araca göre değişir. Bu yüzden tek bir sayıya değil, parçalar arası farka bakılır.
Şasi, podye ve direk notları raporun en ağır satırlarıdır. "İşlem görmüş", "düzeltilmiş" ya da "kaynaklı" kelimeleri dikkatle okunmalıdır. Bu satırlar kozmetik bir boyadan çok farklı, yapısal bir onarımı anlatır. Şüphe varsa araç ölçü tezgâhında kontrol edilebilir. Bu işlemin ne olduğu şasi ölçü tezgâhı yazısında anlatılıyor.
Standart ekspertizin mekanik kısmı genelde hızlı bir tarama ve göz kontrolüdür. Bu kontrolde motor açılmaz, şanzıman kavrama verileri de ayrıntılı yorumlanmaz. Partikül filtresi doluluğu ya da enjektör verileri çoğu zaman okunmaz. "Motor iyi" satırı, motorun o gün çalıştığını söyler. Yakın gelecekte çıkabilecek arızalar hakkında bir söz vermez.
Hazırlık testlerinin ne anlattığı readiness monitörleri yazısında var. Daha geniş bir liste için ikinci el araç kontrolü yazısını okuyabilirsiniz.
Raporun sonunda çoğu zaman küçük yazılı notlar bulunur. Bu notlarda raporun hangi bölümü test etmediği açıkça yazar. "Takip önerilir" ya da "sınırda" gibi ifadeler yaklaşan bir masrafı anlatabilir. Bu notlar satıcıyla yapılan pazarlıkta da işinize yarar. Kilometre ile ilgili bir şüphe notu varsa ayrıca araştırılmalıdır. Bu konu için kilometre düşürme yazısına bakabilirsiniz.
Doğru pazarlık, araçtaki küçük çizikleri tek tek saymakla yapılmaz. Bunun yerine yaklaşan gerçek bakım ve onarım kalemleri listelenir. Triger zamanı, şanzıman bakımı, fren ve lastik ömrü bu listeye girer. Her kalem için gerekçe raporda ya da kontrolde görülmelidir.
Rapor, yalnız alındığı günün durumunu anlatır. Aradan geçen haftalarda araç yeni bir darbe almış olabilir. Bu yüzden alım gününe yakın, güncel bir rapor tercih edilir. Raporu kimin hazırladığı ve nasıl doğrulanacağı da kontrol edilir. Rapor üzerindeki şase numarası araçtaki numarayla karşılaştırılır. Satıcının söylemediği kusurlar için gizli ayıp yazısı yol gösterir. Ankara’da aracı almadan önce servis gözüyle inceletmek için ikinci el araç ön kontrolü sayfasında kapsam ve süreç anlatılır.
Şasi, podye ve direk notlarına bakılır. Bu satırlar boyadan daha ağır bir durumu anlatabilir.
Tek başına bunu söylemez. Mekanik durum ve dipnotlar ayrıca okunmalıdır.
O günkü çalışma durumunu gösterir. Ayrıntılı veri ve yol testi yerine geçmez.
Tarih ve kurum kontrol edilmelidir. En sağlıklısı alıcının seçtiği yerde güncel rapor almaktır.
Araç ayrıca kontrol edilir. Çelişki çözülmeden alım kararı verilmemelidir.
Rapordaki satırlar araç üzerinde kontrol edilir. Mekanik bölüm cihaz, yol testi ve muayeneyle tamamlanır.