Ciddi bir kazadan sonra en önemli soru şudur: Aracın şasisi, yani taşıyıcı iskeleti zarar gördü mü? Zarar gördüyse gerçekten eski hâline gelebilir mi? Bu sorunun cevabı hem güvenliği hem aracın değerini ilgilendirir. Cevap ise göz kararıyla değil, ölçümle verilir. Kazanın ilk saatleri için kaza sonrası yapılacaklar yazısına bakabilirsiniz.
Aracın gövdesi, yolcuları saran sağlam bir kafes gibi tasarlanır. Kaza anında bu kafes çarpma enerjisini emer ve yolcuları korur. Bunun için her noktanın belli bir yerde durması gerekir. Gövde geometrisi biraz kaysa bile sonuçları olur. Araç yolda bir yöne çekebilir ve lastikler düzensiz aşınabilir. Daha önemlisi, bir sonraki kazada gövde tasarlandığı gibi davranmayabilir.
Ölçüm tezgahı, araç gövdesindeki referans noktalarını bulur. Referans noktası, üreticinin ölçülerini verdiği sabit deliklerdir. Tezgah bu noktaların yerini fabrika verisiyle tek tek karşılaştırır. Hangi noktanın hangi yöne kaydığını sayıyla gösterir. Gerekirse hasarlı bölge kontrollü kuvvetle eski yerine çekilir. Çekmeden sonra ölçüm tekrarlanır ve sonuç belgelenir.
| Aşama | Ne yapılır? | Çıktı |
|---|---|---|
| İlk ölçüm | Referans noktaları fabrika verisiyle kıyaslanır | Sapma listesi |
| Plan | Çekme mi, parça değişimi mi kararı | Onarım yöntemi |
| Çekme | Kontrollü kuvvetle düzeltme | Yerine gelen noktalar |
| Son ölçüm | Ölçüm tekrarlanır | Tolerans içi ya da dışı sonuç |
| Rapor | Öncesi ve sonrası kayda geçer | Belgeli onarım |
Tolerans, üreticinin kabul ettiği küçük sapma payıdır. Değeri her araç için üretici verisinden doğrulanır.
Kafanızda şüphe varsa ölçüm yapılır, çünkü ölçümün maliyeti, yanlış onarımın riskinin yanında küçük kalır.
Düz yolda aracın bir yöne çekmesi ilk işaretlerden biridir. Geometri ayarı yapıldığı hâlde değerler tutmuyorsa durum ciddidir. Lastiklerin bir tarafı hızlı aşınıyorsa da bakılmalıdır. Kapı, kaput ve bagaj aralıkları eşit değilse gövde kaymış olabilir. Ayar tarafı için rot balans ve rot ayarı yazısı yardımcı olur.
Aynı değildir: geometri ayarı yalnız tekerlerin açılarını düzeltir. Şasi ölçümü ise bu tekerlerin bağlandığı iskeletin yerinde olup olmadığına bakar. İskelet kaçıksa açılar bir türlü ayara gelmez. Bu durumda sorun ayar cihazında değil, aracın gövdesindedir.
Gövde düzeltildikten sonra iş bitmiş sayılmaz. Tekerlerin açıları yeniden ayarlanır ve yol testi yapılır. Kapı, kaput ve bagaj aralıkları gözle kontrol edilir. Ön kamera ve radar gibi sürüş destek sistemlerinin ayarı da gözden geçirilir.
Ölçüm raporu, onarımın gerçekten doğru yapıldığının kanıtıdır. Sigorta sürecinde eksper raporuna itiraz ederken güçlü bir belge olur. Aracı satarken de alıcıya karşı şeffaflık sağlar. Belgesiz ağır onarım, ileride gizli ayıp tartışmasına dönüşebilir. Hasar kayıtlarını okumak için tramer, değişen ve boyalı yazısına bakabilirsiniz.
Hasar hafifse gövde tolerans içine gelebilir; ağır ezilmede ise parça değişimi gerekir.
Her servis bu raporu kendiliğinden vermez; ağır hasarda rapor istemek araç sahibinin hakkıdır.
Kaynak izleri, onarım fotoğrafları ve hasar kayıtları incelenir. Varsa onarım sonrası ölçüm raporu da istenir.
Evet, kemer gergisi kazada devreye girmiş olabilir. Ayrıntı için kemer gergisi yazısına bakın.
Düz gitmesi tek başına yeterli değildir; ağır kazada karar yine ölçümle verilir.
Hasar yeri, yürüyen aksam ve belirtiler incelenir. Ölçüm gerekiyorsa hangi adımların izleneceği açıkça anlatılır.