Motor, aracın gövdesine doğrudan cıvatayla sıkıca bağlanmaz. Arada kauçuktan ya da içi sıvı dolu yastıklar bulunur ve bu yastıklara motor takozu ya da usta dilinde kulak denir. Takozlar, motorun çalışırken ürettiği titreşimi süzer. Kalkışta ve gaz kesmede motorun öne arkaya sallanmasını da tutar.
Takoz yorulunca motor yerinde olması gerekenden fazla oynar. Sürücü bu durumu çoğu zaman bir motor arızası sanabilir. Oysa sorun motorun kendisinde değil, onu taşıyan yastıktadır.
Otomatik vitesli araçta takozun en tipik tablosu budur. Frene basıp D konumunda beklerken kabindeki titreşim artar. Vites N konumuna alınınca titreşim belirgin şekilde azalır. Çünkü D konumunda motor yük altındadır ve takoza yaslanır. Yorgun takoz bu yükü ve titreşimi artık süzemez.
Bu tablo bazen yanlışlıkla şanzıman arızası sanılır. Böyle bir örnek DSG değil takoz vakasında anlatılır. Rölantide gelen diğer titreme nedenleri rölantide titreşim yazısındadır.
Gaz verince gelen titreşimin takoz dışında başka kaynakları da vardır. Bu ayrım için gaz verince titreşim yazısına bakabilirsiniz.
| Etken | Takoza etkisi |
|---|---|
| Isı | Kauçuk sertleşir ve çatlar |
| Yağ kaçağı | Kauçuk yumuşar ve çöker |
| Sıvı kaybı | Sıvılı takoz sönümleme gücünü yitirir |
| Sert kalkış alışkanlığı | Takoz sürekli zorlanır |
| Dur kalk trafiği | Tork yükü sık sık tekrarlanır |
Motor yağı, takozdaki kauçuğun en büyük düşmanıdır. Üzerine sürekli yağ damlayan takoz kısa sürede yumuşar ve çöker. Bu yüzden yeni takoz takılmadan önce kaçağın kaynağı bulunup giderilir. Kaçağın olası nedenleri yağ kaçağı nedenleri yazısında anlatılır.
Önce kaput açılır ve el freni sıkıca çekilir, sonra bir kişi frene basıp D konumunda motora hafifçe gaz verir. Diğer kişi yandan durup motorun ne kadar kalktığını izler. Aşırı oynayan motor, yorgun takozu açıkça gösterir. Test sırasında aracın önünde kesinlikle kimse durmaz.
Ardından araç lifte alınır ve takozlar tek tek incelenir. Kauçukta çatlak, çökme ve yağlanma izleri aranır; sıvılı takozda dışarı sızan sıvının izi açık bir işarettir. Kasisteki sesler alt takımdan da gelebilir; kasiste tok ses yazısı bu ayrımı anlatır.
Çoğu araçta motor tarafında, şanzıman tarafında ve altta birer takoz bulunur. Takozların sayısı ve yerleşimi araca göre değişir. Alttaki tork kolu, kalkıştaki ve gaz kesmedeki güm sesinin çoğu zaman adresidir. Sağ ve sol üst takozlar ise daha çok rölanti titreşimini taşır.
Değişimde yalnız yorgun olan takoz yenilenir. Ama aynı yaştaki diğer takozlar da aynı sökümde dikkatle kontrol edilir.
Yeni takozun tipi, aracın orijinal tasarımına uygun seçilir. Sıvılı takozun yerine sade kauçuk takılırsa konfor belirgin şekilde düşer. Ucuz ve fazla sert bir takoz titreşimi iyi süzemez; değişimden sonra duyulan "titreme aynı" şikâyeti çoğu zaman buradan gelir.
Takozlar, motor kendi ağırlığıyla yerine oturmuşken sıkılır. Havada ve gergin hâlde sıkılan takoz ilk günden zorlanarak çalışır. Sıkma değeri ve sıkma sırası her zaman üretici verisinden alınır. Bu konuyu atölyede ele almak isterseniz mekanik onarım sayfasına bakın.
Hemen tehlike yaratmaz ama ihmal edilmemelidir. Fazla oynayan motor hortumları, kabloları ve egzoz bağlantısını zorlar.
Yalnız yorgun olanlar değişir. Diğerleri aynı sökümde kontrol edilir.
Sorun takozdaysa fark ilk kalkışta hissedilir. Geçmiyorsa başka bir neden aranır.
Soğuk kauçuk serttir. Isınınca geçmeyen titreme ise takozdan da olabilir. Ateşleme ya da enjektör gibi başka nedenler de kontrol edilir.
Titreşimin diğer kaynaklarından ayrımı motor takozu belirtileri yazısındadır.
Takozlar gözle ve yük testiyle kontrol edilir. Yalnız yorulan takoz değişir, kaçak varsa birlikte çözülür.