Araç dururken sessiz duruyor. Gaza basıp kalktığınız an tek bir "tak" ya da kısa bir takırtı geliyor. Sonra yol boyunca ses kesiliyor. Bu ses deseni bize çok şey söyler. Kalkış anı, motor gücünün tekerlere ilk bindiği andır. O anda ses veren parça, genelde boşluk yapmış bir bağlantıdır.
Servise gelmeden önce sesin hangi koşulda geldiğini not etmek işi kolaylaştırır. Ses yalnız ileri kalkışta mı, geri viteste de mi geliyor? Gaz bırakınca da tekrar ediyor mu? Yalnız sabah ilk çalıştırmada mı oluyor? Kabinde silkinme olarak da hissediliyor mu? Bu cevaplar, kontrole hangi parçadan başlanacağını belirler. Aracın yüklü ya da boş olması da sesi değiştirebilir. Bagaj doluyken artan ses, arka bağlantıları akla getirir. Yokuş yukarı kalkışta ses daha belirginse motor takozu öne çıkar.
| Kaynak | Ses ve his | Nasıl ayrılır? |
|---|---|---|
| Motor ya da şanzıman takozu | Tek tok ses ve kabinde silkinme | Fren basılıyken hafif yükte motor hareketi izlenir |
| İç aks eklemi | Yük binince boğuk ses, geri viteste de olabilir | Lift üstünde aks boşluğu denenir |
| Çift kütleli volan | Kalkışta titreşimli takırtı | Pedal hissi ve rölanti sesi incelenir |
| Viraj demiri lastikleri | Küçük tıkırtı, gövde salınınca | Bağlantılar levyeyle denenir |
| Egzoz askısı | Egzozun bir yere vurması | Askılar ve boşluk gözle bakılır |
| Salıncak burcu | Kalkış ve frende ses | Burç yırtığı aranır |
Motor takozu, motoru gövdeye bağlayan lastikli parçadır. Lastik yaşlanınca kalkış gücüyle motor öne arkaya fazla oynar. Bu oynama tek bir tok ses ve kabinde silkinme yapar. İleri ve geri vites arasında geçerken ses belirginleşebilir. Belirtiler motor takozu belirtileri yazısında anlatılır. Otomatik araçlarda bu ses şanzıman arızası sanılabilir. Takozun şanzıman arızası sanıldığı gerçek bir servis örneği DSG değil takoz yazısında yer alır.
İç aks eklemi aşınınca yük binen her anda boğuk bir ses çıkarabilir. Aks sorunları için aks arızası yazısına bakabilirsiniz. Salıncak burcu yırtılınca da kalkışta ve frende ses gelir. Maliyeti etkileyen kalemler salıncak burcu fiyatı yazısında anlatılır. Bazen ses çok basit bir yerden gelir: egzoz askısı kopmuş olabilir. Egzoz kaynaklı sesler için egzoz sesi yazısı yardımcı olur.
Manuel vitesli ve bazı çift kavramalı araçlarda çift kütleli volan bulunur. Bu volan iki parçalıdır ve araya yaylar konmuştur. Yaylar yorulunca kalkışta titreşimli bir takırtı gelebilir. Rölantide de bir tıkırtı eşlik edebilir. Ayrıntılar için çift kütleli volan yazısına bakabilirsiniz.
Araç önce güvenli şekilde sabitlenir. Fren basılıyken motor yükü kısa süre artırılır ve motorun hareketi gözlenir. Bu sırada aracın önünde ve hareket hattında kimse durmaz. Ses yalnız teker dönerken çıkıyorsa bu test yetmez. O zaman araç lifte alınır ve bağlantılar levyeyle tek tek denenir.
Takoz değişiminde cıvatalar doğru yük konumunda ve üretici değerinde sıkılır. Bazı cıvata ve somunlar tek kullanımlıktır, yeniden takılmaz. Teslimden önce soğuk ve sıcak kalkış, ileri ve geri vites tekrar denenir. Bir ses kesilip başka bir ses kalırsa ayrı bir kaynak olarak ele alınır. Ankara’da bu işi yaptırmak için debriyaj değişimi sayfasına bakabilirsiniz.
Yük binen bir bağlantıda boşluk vardır. Takoz, aks ve askılar ilk bakılan yerlerdir.
Takoz ya da iç aks eklemi şüphesi artar. Lift üstünde ayrılır.
Hemen tehlike olmayabilir ama boşluk büyür. Komşu parçalar da zamanla yorulur.
Soğukta sertleşen lastik parçalar ya da egzoz askısı olabilir. Ses sürerse kontrol ettirin.
Önerilmez. Motor doğru desteklenmeden takoz sökmek tehlikelidir.
Atölyede güvenli yük testi, lift üstünde boşluk taraması ve gerekirse yol testi yapılır.