Buji, motorda yakıtı ateşleyen küçük ama çok çalışan bir parçadır. "Buji değişimi kaça olur?" sorusunun herkese uyan tek bir cevabı yoktur. Aynı iş, iki farklı araçta çok farklı fatura çıkarabilir. Bu yazıda maliyeti neyin belirlediğini sade bir dille anlatıyoruz. Tutar vermiyoruz; çünkü doğru tutar araç görülmeden ortaya çıkmaz.
| Kalem | Neye bağlı? | Faturaya etkisi |
|---|---|---|
| Buji tipi | Motorun istediği uç metali: nikel, platin ya da iridyum | Uzun ömürlü buji pahalıdır ama daha seyrek değişir |
| Adet | Silindir sayısı | Her silindire en az bir buji |
| Erişim işçiliği | Bujinin motorda nerede durduğu | Üstte açıksa kısa iş; manifold altındaysa uzun iş |
| Ek parça | Sökülen parçanın contası | Teklife baştan yazılır |
Bujinin ucundaki metal, bujinin ne kadar dayanacağını belirler. Nikel uçlu buji ucuzdur ama kısa sürede aşınır. İridyum uçlu buji pahalıdır ama çok daha uzun süre görev yapar. Sık sık değişen ucuz buji, toplamda daha pahalıya gelebilir.
Asıl kural şudur: motor hangi bujiyle tasarlandıysa o buji takılır. Isı değeri de tutmalıdır; bu değer bujinin ne kadar sıcak çalıştığını gösterir. "Daha iyi buji" diye tip değiştirmek, performans yerine tekleme getirebilir. Görüntüsü aynı olan bir buji, sizin motorunuz için yanlış olabilir. Doğru tip, şase numarasıyla üreticinin kaydından seçilir.
Bazı motorlarda bujiler üstte ve açıkta durur; bobin çıkar, buji çıkar, iş kısa sürer. Bazı motorlarda ise arka sıradaki bujilere ulaşmak zordur. Emme manifoldu (havayı silindirlere dağıtan boru) sökülmeden bu bujiler görünmez. Enine yerleşmiş V motorlarda bu durum sık görülür. O zaman işçilik uzar ve manifold contası da yenisiyle değişir.
İşçiliği uzatan başka durumlar da var: - Buji kuyusuna, yani bujinin oturduğu çukura, yağ dolmuş olabilir. - Uzun süre değişmeyen buji yuvasına yapışmış olabilir. - Sıcak motorda sökülen buji, alüminyum kapağın dişini bozabilir.
Bu yüzden buji, motor soğuduktan sonra ve sabırla sökülür.
Tork, bir vidanın ne kadar sıkılacağını gösteren değerdir. Buji elle "hissederek" sıkılmaz, çünkü iki yönde de risk vardır. Gevşek kalan buji kompresyon kaçırır, hatta yerinden fırlayabilir. Fazla sıkılan buji ise silindir kapağındaki dişi bozar. Diş onarımı, buji işçiliğinden çok daha pahalı bir iştir. Doğru değer üretici bilgisinden alınır ve tork anahtarıyla uygulanır.
Bobin, bujiye kıvılcım için yüksek elektrik veren parçadır. Yaşlanmış buji, bobini zamanla yorar. Bu yüzden buji değişirken bobinler de gözden geçirilir. İkisinin ilişkisi için ateşleme bobini ve buji yazısına bakın. Ama sağlam bir bobin "madem açtık" diye değiştirilmez. Bobinin maliyetini ayrıca bobin fiyatı yazısında anlattık.
Motor beyni tekleme olduğunda bunu hafızasına kaydeder. Genel tekleme kodu P0300 olarak düşer. Tek silindirdeki tekleme ise P0301 gibi kodlarla görünür. Sökülen eski bujinin rengi de iyi bir ipucu verir. Kurum, yağ ya da aşırı beyazlık görülürse ayrı bir teşhis açılır.
En pahalı buji değişimi, aslında hiç gerekmeyen değişimdir. Tekleme şikâyetinde yalnız bujiyi değiştirmek sorunu çözmeyebilir. Ardından bobin değişir, sonra sıra enjektöre gelir. Fatura büyür ama arıza yerinde durur. Doğru sırada önce tekleme sayaçları okunur, sonra bobin ve yakıt karışımı ölçülür. Parça kararı ancak bundan sonra verilir.
Doğru bir teklif hazırlamak için şu bilgiler çoğu zaman yeterlidir: 1. Şase numarası, yani ruhsatta yazan araç kimlik numarası. 2. Motor kodu ya da en azından motor hacmi ve yakıt tipi. 3. Bujilerin en son ne zaman ve kaç adet değiştiği. 4. Varsa belirti: tekleme, zor çalışma ya da rölantide titreme.
Değişim zamanı için buji ne zaman değişir yazısına bakabilirsiniz. Dizel araçta ateşleme bujisi bulunmaz. Orada kızdırma bujisi vardır ve o tamamen ayrı bir konudur. Bize ulaşmadan önce servis sürecimiz sayfasını inceleyebilirsiniz.
Buji tipi, adet ve erişim işçiliği her motorda farklıdır. Manifold sökülmesi gereken motorda iş belirgin biçimde uzar.
Motor iridyum buji istiyorsa başka bir seçenek yoktur. İstemiyorsa üretici izin verdiği sürece, aynı ısı değerinde iridyuma geçilebilir. Bu durumda buji daha seyrek değişir.
Genelde bütün bujiler set halinde değişir. Tek buji değişirse silindirler arasında çalışma farkı oluşabilir.
Hayır, bobinler önce ölçülür. Sağlam bobin yerinde kalır, zayıf olan değişir.
Şase numarası, motor bilgisi ve varsa belirti yeterlidir. Kesin tutar, araç görülünce netleşir.
Buji tipi şase numarasından bulunur, sökülecek parçalar baştan yazılır, montaj tork anahtarıyla yapılır.