Buji, benzinli motorda yakıt ile hava karışımını ateşleyen küçük kıvılcım parçasıdır. Her silindirde, motor döndükçe durmadan çakar. Araç sorunsuz çalıştığı sürece birçok sürücü bujiyi hiç düşünmez. Ama buji yaşlandıkça sessizce zorlaşır. Bu zorluk önce bobine, sonra katalizöre yansır. Bu yazıda takvimi, tip seçimini ve değişimde dikkat edilecekleri anlatıyoruz.
Buji ömrü için her araca uyan tek bir rakam yoktur. Motor tipi, buji malzemesi ve aracın nasıl kullanıldığı bu süreyi değiştirir. Kesin aralık, motor koduna göre üreticinin bakım planında yazar. Bazı planlar kilometreye, bazıları hem kilometreye hem yıla bakar; hangisi önce dolarsa o esas alınır.
| Motor tipi | Buji neden zorlanır? | Takip önerisi |
|---|---|---|
| Atmosferik, port enjeksiyonlu | Görece sakin yanma | Üretici takvimine uyulur |
| Turbo, direkt enjeksiyonlu | Silindirde yüksek basınç ve ısı | Takvim aksatılmaz, tekleme sayacı izlenir |
| LPG'li | Gaz yanması daha fazla kıvılcım gücü ister | Aralık bazı üretici planlarında kısalır, LPG uyumlu buji seçilir |
| Kısa mesafe ağırlıklı | Soğuk motorda kurum birikir | Buji uçları bakımda gözle kontrol edilir |
LPG'li araçlarda bakım farkını LPG araç bakımı yazısında bulabilirsiniz.
Fark, bujinin ucundaki metaldir. Nikel uçlu buji daha ucuzdur ama daha çabuk aşınır. Platin ve iridyum ise dayanıklı metallerdir; ince uç yapılabilir, daha düzgün kıvılcım verir ve daha uzun dayanır. Kural basittir: motor fabrikadan hangi tiple geldiyse o tip ya da üreticinin onayladığı eşdeğeri takılır. İridyum isteyen motora nikel buji takmak kısa sürede tekleme getirebilir.
Her bujinin bir ısı aralığı vardır. Bu, bujinin ucundaki ısıyı ne hızla attığını gösterir. Fazla soğuk buji kurumla kirlenir. Fazla sıcak buji ise ön ateşleme, yani kıvılcımdan önce tutuşma yapabilir. Vuruntu bundan ayrı bir olaydır. Bu yüzden "nasılsa uyar" diye buji seçilmez. Motor koduna göre katalog eşleşmesi yapılır.
Aşınan bujinin tırnak aralığı açılır. Kıvılcım çakmak için daha yüksek gerilim gerekir. Bu yükü bobin taşır ve erken yaşlanır. Bobin ile buji ilişkisini ateşleme bobini ve buji yazısı ayrıntılı anlatıyor. Sonunda bir silindir teklemeye başlar. Tekleme kodlarını P0300 yazısında okuyabilirsiniz.
Buji değişim maliyetini neyin belirlediğini buji değişim fiyatı yazısı açıklıyor.
Bazı belirtiler, takvim dolmadan bujiye bakmayı gerektirir. Soğuk sabahta zor çalışma, rölantide titreme ve yakıt tüketiminde açıklanamayan artış bunlardandır. Gaza basınca boğulma ve yağmurda tekleme de olabilir. Bu belirtilerde önce arıza kayıtları ve tekleme sayaçları okunur, sonra ateşleme parçaları tek tek kontrol edilir. Buji, bobin ve soket birlikte değerlendirilir. Tek bir parçayı değiştirip sonucu beklemek yerine ölçümle ilerlemek, zamandan ve paradan tasarruf ettirir. Bu iş için aracınızı getirmek isterseniz turbo arızası tespiti sayfamıza bakın.
Tek bir rakam yoktur. Motor koduna ve buji tipine göre üretici takvimine bakılır.
Silindir içi basınç ve ısı yüksektir. Yorgun buji bu motorlarda tekleme ve vuruntuyu daha erken getirebilir.
Ancak üretici onaylıysa. Isı aralığı ve tırnak aralığı motora uymalıdır; pahalı olması yetmez.
Genellikle takımın tamamı yenilenir. Aynı yaştaki bujiler silindirlerde dengeli ateşleme sağlar.
Tüketim artışı yorgun bujiden geliyorsa düşebilir. Başka bir nedenden geliyorsa buji tek başına çözmez.
Buji uçları incelenir, tekleme sayaçları okunur, doğru tip katalogdan eşleştirilip uygun torkla takılır.