Dizel motor yakıtı kıvılcımla değil, sıkıştırılıp ısınan havayla yakar. Soğuk bir sabah bu ısı ilk çalışma için yetmeyebilir. İşte bu anda kızdırma bujileri devreye girer ve silindirin içini kısa süre önceden ısıtır. Bujilerden biri bozulunca kış sabahları marş uzar, motor sarsılarak uyanır.
Göstergedeki spiral simgesi kızdırma sistemine aittir. Kontak açılınca kısa bir süre yanar, ardından söner; bu tamamen normaldir. Birçok araçta seyir hâlinde yanıp sönmesi, kayıtlı bir arıza olduğunu gösterir. Lambayı yakan devrenin kendisi de ayrı bir arıza kodu verebilir (P0381).
| Belirti | Ne düşündürür? | İlk kontrol |
|---|---|---|
| Soğukta uzun marş | Bir ya da birkaç buji zayıf | Buji ölçümü |
| İlk dakikalarda sarsıntı | Bir silindir geç ateşleniyor | Silindir bazlı buji kontrolü |
| Beyaz-gri duman | Yakıt tam yanmıyor | Buji ve enjektör ayrımı |
| Hiçbir buji ısınmıyor | Devre ya da kontrol ünitesi | Besleme ve kontrol ünitesi |
| Yazın belirti yok | Sıcakta ısıtma ihtiyacı azalır | Kış öncesi ölçüm |
Soğuk marşta aküyü korumanın yolları soğuk marş yazısında anlatıldı.
Kızdırma sistemi, sorunun yerine göre farklı kodlar bırakabilir. P0380, kızdırma devresinde genel bir arızayı anlatır. P0670, bujileri yöneten kontrol ünitesinin devresine işaret eder. P0671 ise birinci silindirdeki bujinin devresini gösterir. Kod bir devreyi işaret eder; parçayı ölçüm yapılmadan mahkûm etmez.
Bujiler tamamen sağlamken bile silindirde ısınma olmayabilir. Kontrol ünitesi komut vermiyor ya da bir kablo temasını kaybetmiş olabilir. Bu yüzden teşhis, tek bir parçaya bakılarak ve kod silinerek bitirilmez. Bozuk görünen bir buji değiştirilse bile asıl sorun kablodaysa şikâyet geri gelir. Her buji ayrı ölçülür, besleme ve şase de şemaya göre kontrol edilir.
Ölçüm, her bujinin durumunu ayrı ayrı ortaya koyar. Bir buji bozulduysa diğerleri de büyük olasılıkla aynı yaştadır. Bu durumda takım değişimi, kısa süre sonra ikinci bir sökümü önleyebilir. Karar yine de ölçüm sonucuna göre verilir; sağlam bir buji yalnız yaşı için suçlanmaz.
Yıllarca ısınıp soğuyan bir buji, yuvasına yapışmış olabilir. Kaba kuvvet uygulanırsa buji silindir kapağının içinde kırılabilir. O zaman küçük bir iş, kapak tarafında büyük bir operasyona döner. Bu yüzden söküm acele edilmeden ve sabırla yapılır. Motor sıcaklığı, çözücü kullanımı ve tork sınırı üretici yöntemine göre belirlenir.
Uzayan marş süreleri aküyü ve marş motorunu gereğinden fazla yorar. Bazı modern dizellerde bujiler, motor çalıştıktan sonra da bir süre ısıtmaya devam eder. Bu sayede soğuk motorda yanma daha düzgün olur ve duman azalır. Bazı motorlarda partikül filtresinin temizlenmesi sırasında da kullanılabilirler (DPF rejenerasyonu). Bu konuda nasıl çalıştığımızı akü ve elektrik servisi sayfasında anlattık.
Ilık havada çoğu zaman çalışmaya devam eder. Hava soğudukça marş uzar ve motor ilk dakikalarda sarsılır.
Kayıtlı bir arıza olabilir; önce hata kaydı okunur. Ardından bujiler ve kontrol devresi tek tek ölçülür.
Karar ölçüme göre verilir. Biri bozulduysa diğerleri de yaşlıdır; takım değişimi ikinci bir sökümü önleyebilir.
Yıllar içinde yuvasına yapışmıştır. Aceleyle zorlanırsa kafası kopar ve silindir kapağında özel işlem gerekir.
Yorar, çünkü uzun marş süreleri akü ve marş motorunu zorlar. Kış başında çözülmeyen sorun, akü şikâyetine dönüşebilir.
Olabilir; komut gelmezse sağlam buji de ısınmaz. Bu yüzden buji ve devre birlikte ölçülür.
Her buji, besleme ve kontrol ünitesi ayrı ölçülür; söküm motor ve buji durumuna göre planlanır.