Alternatör, yani şarj dinamosu, motor çalışırken aküyü dolduran ve aracı besleyen parçadır. İçinde ayrı ayrı yaşlanan küçük parçalar vardır. Bu yüzden "alternatör kaça olur?" sorusunun tek bir cevabı yoktur. Maliyet, hangi iç parçanın bozulduğuna bağlıdır. Bu yazıda tutar vermiyoruz; maliyeti neyin belirlediğini anlatıyoruz. Şarj ışığının ne anlattığını şarj ışığı ve alternatör yazısında ele aldık.
| Basamak | Hangi şikâyette? | Maliyete etkisi |
|---|---|---|
| Kömür ve regülatör | Şarj ara ara kesiliyor | Alt basamak; bazı ünitelerde ikisi tek parça |
| Rulman | Vınlama ya da ötme sesi | Revizyon kapsamında |
| Diyot tablası | Şarj var ama dalgalı ya da zayıf | Orta basamak |
| Tek yönlü kasnak | Kayış titriyor, şarj dalgalanıyor | Bazı araçlarda tek başına değişir |
| Komple ünite | Sargı yanığı gibi ağır hasar | Üst basamak; yenilenmiş ya da sıfır |
Regülatör, şarj gerilimini sabit tutan küçük devredir. Diyot tablası ise alternatörün ürettiği akımı aküye uygun hale çevirir. Bu parçaların her biri ayrı ayrı yenilenebilir, bu yüzden komple ünite her zaman ilk seçenek değildir.
Alternatör için genelde üç yol vardır: orijinal ünite, eşdeğer ünite ve yenilenmiş ünite. Orijinal ünite, aracın fabrikada taktığı markadır ve en uyumlu seçenektir. Eşdeğer ünite, aynı değerlerde üretilen başka bir markanın parçasıdır. Yenilenmiş ünite ise eski bir alternatörün sökülüp yıpranan parçaları değiştirilerek test edilmiş halidir. Hangi seçeneğin uygun olduğu aracın şarj sistemine ve kullanım tarzına göre konuşulur.
Bazı araçlarda alternatör kasnağı tek yönlü çalışır. Bu kasnak, motorun sarsıntısını kayışa geçirmemek için vardır. Kasnak bozulunca kayış titrer, ses yapar ve şarj dalgalanır; bu tablo alternatör arızasına çok benzer. Kasnak değişince sorun bitiyorsa komple ünite gereksizdir.
Alternatörün gücü amperle anlatılır. Küçük bir araç ile start-stop sistemli bir araç farklı ünite ister. Bazı alternatörler motor beyniyle LIN hattı (tek telli haberleşme kablosu) üzerinden konuşur. Yanlış ünite takılırsa şarj stratejisi bozulur. Akü yeterince dolmaz ya da gereksiz yere yorulur. Bu yüzden ünite şase numarasıyla seçilir; dış görünüşe bakılmaz. Start-stop aküsüyle bağı start-stop aküsü yazısında anlatılıyor.
Bazı motorlarda alternatör üstte ve açıktadır. Bazılarında ise şasi ile motor arasına gömülüdür. Gömülü ünitede alt muhafaza, hortum ya da başka parçalar sökülmeden alternatöre ulaşılamaz. Bazı motorlarda su soğutmalı alternatör bulunur; bunlarda soğutma sıvısı boşaltılır ve sonra havası alınır. İşçilik süresi bu farklara göre değişir.
Şarj şikâyetlerinin bir kısmı alternatörden değil kablodan ya da şaseden doğar. Oksitli bir şase gerilimi düşürür ve bu durumda yeni alternatör de aynı şikâyeti verir. Gece akü bitiren araçta suçlu bazen bir tüketicidir. Böyle bir örneği gece akü bitiren araç yazısında anlattık. Kaçak akım şüphesi varsa elektrik kaçağı yazısı yol gösterir.
Kesin tutar, yük testi yapılıp araç görüldükten sonra çıkar. Ankara’da aküyü değiştirmeden önce sistemi ölçtürmek için oto elektrik ve akü servisi sayfasında kontrol sırası anlatılır.
Birçok durumda edilir. Kömür, regülatör, rulman ve diyot ayrı ayrı değişebilir. Sargı yanmışsa komple ünite gündeme gelir.
İyi yenilenmiş ünite iş görür. Parçanın kaynağı ve test edilip edilmediği sorulur.
Her zaman değil. Akü, kablo ya da yazılım da bu mesajı verebilir. Ayrıntı için akü şarj edin mesajı yazısına bakın.
Kısa süre gidebilir ama akü biter. Kayış koptuysa ve su pompası da kayıştan dönüyorsa hararet riski vardır; araç sürülmez.
Şase numarası, motor kodu ve şikâyet yeterlidir. Tutar test sonrası netleşir.
Önce kablo ve şase ölçülür, sonra alternatörün hangi parçasının yorulduğu bulunur; seçenekler birlikte konuşulur.