Sabah kontağı açtınız ve ekranda bir yazı belirdi: "Aküyü şarj edin." Bazen yanında "Start-stop devre dışı" notu da çıkar. Bu bir arıza kodu değildir; aracın aküyü izleyen beyni, şarjın düştüğünü size haber verir. Mesaj bir ricadır; dinlenmezse soğuk bir sabah marşa basmayan bir araçla biter.
Modern araçlarda akünün kutbunda küçük bir algılayıcı bulunur. Akü sensörü denen bu parça, akünün gerilimini, akımını ve sıcaklığını sürekli okur. Bu bilgiyle aracın beyni şarj durumunu hesaplar. Şarj belli bir sınırın altına inince sistem önlem almaya başlar.
İlk önlem start-stop sisteminin kapanmasıdır, çünkü her yeniden çalıştırma aküden güçlü bir akım ister. Şarj daha da düşerse koltuk ısıtma gibi bazı tüketiciler kısılır. Çoğu araçta son aşamada ekrana bu mesaj gelir. Start-stop'un başka nedenlerle kapanması için start-stop çalışmıyor yazısına bakabilirsiniz.
Her marş aküden büyük bir enerji çeker. Alternatör, yani motorla dönen şarj dinamosu, bu enerjiyi yol boyunca geri koyar. Ama geri koymak zaman ister ve günlük yolunuz kısa şehir turlarıysa akü her gün biraz eksik kalır. Haftalar sonra akü gerilimi normal görünür ama şarjı gerçekte düşüktür.
Kışın tablo daha da zorlaşır, çünkü soğuk havada akü daha az güç verir. Farlar, silecek ve kalorifer fanı da aynı anda çalışır. Bu yüzden mesaj soğuk aylarda daha görünür olur. Kısa yolun motora ve aküye etkisini kısa mesafe zararı sayfası anlatıyor.
| Olasılık | Nasıl ayrılır? | Olası çözüm |
|---|---|---|
| Kullanım düzeni | Uzun yoldan sonra mesaj kayboluyor | Ara sıra uzun sürüş ya da akıllı şarj cihazı |
| Yaşlanmış akü | Tam şarja rağmen test zayıf çıkıyor | Doğru tipte yeni akü ve gerekiyorsa tanıtma |
| Şarj sistemi zayıf | Motor çalışırken şarj gerilimi düşük | Alternatör, kayış ve kablo kontrolü |
| Park hâlinde kaçak | Araç dururken akım normal seviyeye inmiyor | Kaçağı yapan tüketicinin bulunması |
Bu dört olasılık birbirine karışabilir. Örneğin kaçak, yeni bir aküyü de kısa sürede bitirir. Bu yüzden tek bir ölçümle karar verilmez.
Önce akü tam şarj edilir ve test cihazıyla sınanır; bu test akünün gerçek gücünü gösterir. Sonra motor çalışırken şarj gerilimi ölçülür. Tüketiciler açıkken de aynı ölçüm tekrarlanır. Son adımda araç kilitlenir, uykuya geçmesi beklenir ve ardından park akımı ölçülür.
Şarj tarafında şüphe varsa şarj ışığı ve alternatör dosyasındaki adımlar izlenir. Park akımı yüksekse sigortalar tek tek ayrılır. Kaçak arama süreci elektrik kaçağı sayfasında ayrıntılı anlatılır.
Start-stop'lu araçlar sıradan aküyle uzun yaşamaz; bu araçlar AGM ya da EFB tipi akü ister. İkisi de sık marşa dayanıklı akülerdir. Hangi tipin gerektiği şase numarasından ve üretici bilgisinden doğrulanır. Tip farkını start-stop akü AGM yazısı sade dille açıklıyor.
Bazı araçlarda yeni akü sisteme tanıtılır. Tanıtılmayan akü eskisinin şarj programıyla doldurulur ve bu durum yeni aküyü erken yorabilir. Tanıtma gerekip gerekmediği araca ve donanıma göre değişir.
Mesaj ara ara geliyorsa önce kendi kullanım düzeninize bir bakın. Haftada bir kesintisiz ve uzunca bir sürüş aküye iyi gelir. Araç uzun süre duracaksa akıllı şarj cihazı işe yarar. Cihaz seçerken akü tipine uygun programa dikkat edin. Seçim için akü şarj cihazı seçimi rehberine göz atabilirsiniz.
Uzun sürüşe rağmen mesaj sürüyorsa beklemeyin. Bu durumda sorun kullanımda değil, akü ya da elektrik sistemindedir. Ankara’da aküyü değiştirmeden önce sistemi ölçtürmek için oto elektrik ve akü servisi sayfasında kontrol sırası anlatılır.
Hayır, akü henüz bitmemiştir; mesaj şarjın düştüğünü ve önlem alındığını gösterir. Dikkate alınmazsa bir sonraki aşama marş sorunudur.
Her yeniden çalıştırma aküden güçlü akım çeker. Sistem aküyü korumak için bu yükü önce kaldırır.
Akü sağlamsa mesaj kaybolabilir. Uzun yoldan sonra da mesaj dönüyorsa akü testi ve park akımı ölçümü gerekir.
Akü tipi yanlış olabilir ya da tanıtma yapılmamış olabilir. Park hâlinde gizli bir kaçak da yeni aküyü boşaltabilir.
Araç genelde çalışır ve yürür. Ama marş gücü azaldığı için yolda kalma ihtimali artar. Kısa sürede ölçüm yaptırmak doğru olur.
Akü tipine uygun programla kullanılırsa zarar vermez. Yanlış programda AGM akü gereğinden fazla ısınabilir.
Akü sağlığı, şarj gerilimi ve park akımı ölçülür; sonuç ve seçenekler size açıkça anlatılır.