Hafta sonu aracı, ikinci araç ya da uzun süre garajda bekleyen bir otomobil düşünün. Bu araçların ilk sorunu çoğu zaman motor değil, aküdür. Akü beklerken kendi kendine yavaş yavaş boşalır. Uzun süre düşük şarjda kalan akü de normalden çabuk yıpranır. Akıllı bir şarj cihazı bu sorunu büyük ölçüde azaltabilir.
Eski tip şarj cihazı aküye sürekli sabit akım basar. Unutulursa aküyü aşırı doldurup zarar verebilir. Akıllı cihaz ise akünün durumunu sürekli izler. Gerektiğinde doldurur, akü dolunca akımı kısar ve seviye düşünce yeniden devreye girer. Bu çalışma şekline bakım şarjı denir.
Bu özellik aküyü korumaya yardım eder, ama "takıp unutmak" her durumda güvenli değildir. Uzun süre bağlı bırakma yalnız cihaz ve araç kılavuzu izin veriyorsa yapılmalıdır.
| Özellik | Neden önemli? | Etikette ne aranır? |
|---|---|---|
| Akü tipi uyumu | Yanlış program bazı aküleri yıpratır | AGM, EFB, sulu akü desteği |
| Akım gücü | Akü boyuna ve amaca göre seçilir | Bakım ve şarj modu ayrı mı? |
| Koruma | Hatalı bağlantıda kıvılcımı önler | Ters kutup ve kısa devre koruması |
| Sıcaklık ayarı | Soğukta şarj davranışı değişir | Sıcaklık algılama ya da kış modu |
| Bağlantı seti | Her seferinde kaput açmayı azaltır | Sabit bağlantı ucu |
Start-stop sistemli araçlarda genellikle AGM ya da EFB tipi akü bulunur. Bu aküler sulu aküden farklı bir şekilde doldurulur. Cihazın bu tipi desteklediği etiketinden ve kılavuzundan okunur. Akü tiplerinin farkını start-stop aküsü AGM yazısında anlattık.
Bazı araçlarda birden fazla akü bulunur. Bu araçlarda hangi akünün nereden doldurulacağına ayrıca bakılır. Konuyu çift akü sistemleri yazısında ayrıntılı açtık.
Cihazın akım değeri, akü kapasitesine ve cihaz üreticisinin önerisine göre seçilir. Her araca uyan tek bir değer yoktur. Bakım cihazı ile hızlı şarj cihazı da farklı işler görür. Bakım cihazının asıl işi aküyü doldurmak değil, dolu tutmaktır. Tamamen bitmiş bir akü için önce akünün sağlığı ölçülmelidir.
Şarj sırasında bazı aküler yanıcı bir gaz çıkarabilir. Bu yüzden cihazı havadar bir yerde kullanın ve bağlantı yaparken kıvılcım çıkarmayın. Kablolar sıcak yüzeylere ve dönen parçalara değmemelidir. Akü şişmiş, çatlamış ya da sızdırıyorsa şarj etmeyin ve servise danışın.
Güneş panelli küçük bakım cihazları da piyasada bulunur. Gölgede ve kış aylarında güçleri belirgin şekilde düşer. Bu yüzden ana çözüm değil, destek olarak düşünülmelidir. Ayrıntıyı güneş paneliyle akü koruma yazısında bulabilirsiniz.
Şarj cihazı kullandığınız hâlde akü sık bitiyorsa sorun başka yerde olabilir. Araç park hâlinde normalden fazla akım çekiyor olabilir. Akünün kendisi de ömrünü doldurmuş olabilir. Bu iki durum ancak ölçümle birbirinden ayrılır. Park akımı için elektrik kaçağı, akü bakımı için akü ömrünü uzatma yazılarına bakın. Bu işin kapsamını elektrik arızası servisi sayfasında bulabilirsiniz.
Bekleyen araçta akü kendi kendine boşalır. Akıllı cihaz aküyü izleyip dolu tutar ve aşırı doldurmayı da önler.
Cihazın AGM programı olmalıdır, çünkü yanlış program aküyü yıpratabilir. Uyum etiketten ve kılavuzdan okunur.
Yalnız cihaz ve araç üreticisi izin veriyorsa bırakabilirsiniz. Havadar bir yer seçin ve kabloları ara ara kontrol edin.
Akü kapasitesine ve cihaz üreticisinin önerisine göre seçilir. Bakım ve hızlı şarj amacı ayrı düşünülmelidir.
Soğuk hava, akünün verebildiği gücü azaltır. Bu yüzden kışın bekleyen araçta bakım şarjı daha çok işe yarar.
Bazen kurtarır, bazen kurtarmaz. Önce akü sağlığı ölçülür, çünkü yorgun akü dolsa da gücü tutmaz. Acil durum için akü takviyesi nasıl yapılır yazısına bakın.
Akü tipini ve sağlığını ölçer, aracınızın bağlantı noktasını gösterir, uygun cihaz özelliklerini anlatırız.