Manuel vitesi geçirirken kısa bir "çıt" ya da sürtme sesi duyabilirsiniz. Bu ses, şanzımanın içindeki senkromeçin işini yapmakta zorlandığını anlatır. Senkromeç, vitese girmeden önce iki dişlinin hızını eşitleyen bir halkadır. Hız eşitlenmeden vites girerse dişliler birbirine çarpar. Sesin hangi durumda geldiği, nedenini anlamaya yardım eder.
| Ne zaman geliyor? | Akla gelen neden | İlk adım |
|---|---|---|
| Sadece soğukken, ısınınca geçiyor | Kalınlaşmış ya da yaşlı şanzıman yağı | Yağın tipi ve durumu kontrol edilir |
| Hızlı geçişte var, sakin geçişte yok | Senkromeç halkasında aşınma başlangıcı | Geçiş alışkanlığı gözden geçirilir |
| Her viteste ve her geçişte | Debriyaj tam ayırmıyor | Debriyaj ayırma testi yapılır |
| Tek bir viteste | O vitesin senkromeçi yorulmuş | Vites vites yol testi yapılır |
| Geri viteste hırıltı | Bazı kutularda geride senkromeç yoktur | Araç tam durunca geri takılır |
Debriyaj tam ayırmazsa motor ile şanzıman arasındaki bağ tam kopmaz. Dişliler dönmeye devam eder ve her vites zorlanır. Bu durumda suç senkromeçte değil, debriyaj sistemindedir. Pedalın tepkisi ve ayırma noktası kontrol edilir. Debriyajın yorulma işaretleri debriyaj belirtileri yazısında anlatılır. Hidrolik taraftaki ses için hidrolik itecek sesi yazısına bakabilirsiniz.
Şanzıman yağı, senkromeçin doğru sürtünmesini sağlar; yanlış tipte ya da çok yaşlı yağ bu sürtünmeyi bozar. Soğukta kalınlaşan yağ da ilk kilometrelerde geçişi ağırlaştırır. Doğru tipte taze yağ, erken aşamada sesi azaltabilir. Yağın tipi ve miktarı üretici normuna göre seçilir. Bu konuyu şanzıman ve diferansiyel yağı yazısında ayrıca ele aldık.
Ses tek bir viteste geliyorsa sorun o vitese aittir. Sık kullanılan viteslerin halkası daha çabuk yorulur. Şehir içinde ikinci ve üçüncü vites bu yüzden öne çıkar. Ses o viteste sakin geçişte de geliyorsa aşınma ilerlemiş olabilir. Vitesin hiç girmemeye başlaması ise bir sonraki aşamadır. Geçişin ağırlaştığı durumlar manuel vites zor geçiyor yazısında yer alır.
Ses önce ara ara gelir, sonra geçişte direnç başlar. Daha sonra vites girmemeye ya da kendiliğinden çıkmaya başlar. Bu aşamada halkanın yanında dişliler de zarar görebilir. Erken aşamada iş yağ ve alışkanlıkla sınırlı kalabilir. Geç aşamada ise şanzıman açılır ve daha çok parça değişir.
Söküm gerekirse maliyeti neyin belirlediğini şanzıman tamiri maliyeti yazısı anlatır.
Bazı araçlarda vites kolu şanzımana kablolarla bağlanır. Bu kablolar gevşerse ya da ayarı kayarsa vites tam yerine oturmaz. Kol doğru yere gitmediği için senkromeç de tam çalışamaz. Kolun boşlukta oynaması ya da vitesin bir yere takılması bu durumun işaretidir. Kule ayarı, yani vites kolunun bağlantı ayarı, kontrol edilmeden şanzıman açılmaz. Kablo burçlarının yıpranması da geçişi bulanık hale getirebilir.
Vitesi çok hızlı atmak ustalık değildir; senkromeçe kısa bir an tanımak halkanın ömrünü uzatır. Debriyaj pedalı her geçişte sonuna kadar basılır, vites kolu zorlanmadan yumuşak itilir. Yazıdaki konuyu atölyede çözmek için Ankara DSG servisi sayfasına bakın.
Sık nedenlerden biri senkromeçin zorlanmasıdır. Ama debriyaj ve yağ da aynı sesi verebilir.
Erken bir uyarıdır. Yağın tipi ve yaşı kontrol edilir.
Bazı kutularda geri viteste senkromeç yoktur. Araç tam durduktan sonra geri takılırsa ses azalır. Geri vites zor geçiyor yazısında ayrıntı var.
Şanzımanın sökülmesini gerektirir. Ne kadar parça değişeceği aşınmanın derecesine bağlıdır.
Erken aşamada azaltabilir. Halka aşınmışsa yağ tek başına yetmez.
Debriyaj ayırma testi, yağ kontrolü ve vites vites yol testi yapılır. Söküm kararı bu üç adımdan sonra konuşulur.