Otomatik vitesle ilgili pek çok kural, manuel araç alışkanlığından gelir. Bunların bir kısmı otomatik kutuya uymaz, bir kısmı ise düpedüz yanlıştır. Aşağıda sık duyulan yedi alışkanlığı tek tek ele alıyoruz. Her birinde kutunun içinde gerçekte ne olduğunu sade bir dille anlatıyoruz. Amaç korkutmak değil, kutunun ömrünü uzatan küçük doğruları göstermektir.
| Alışkanlık | Kutuya etkisi | Doğrusu |
|---|---|---|
| Her ışıkta N'ye almak | Gereksiz devreye girip çıkma | Kısa duruşta D ve fren |
| Yokuşta gazla beklemek | Yağ ve kavrama ısınır | Fren ya da otomatik tutma |
| Soğukken yüklenmek | Koyu yağla sert çalışma | İlk dakikalarda sakin tempo |
| Durmadan P'ye geçmek | Kilit dişine darbe | Tam dur, sonra P |
| N'de yokuş inmek | Motor freni kaybolur | D ya da düşük vites |
| Sürükleyerek çekmek | Kutu yağsız döner | Çekici platformu |
| Yağı ömürlük sanmak | Yıpranma birikir | Üretici takvimi |
Kısa duruşlarda aracı N'ye almak gerekmez, çünkü modern kutular D'de frende beklemeye göre tasarlanmıştır. Tork konvertörlü kutuda bu bekleme yükünü konvertörün kendisi taşır. Sürekli D, N ve D geçişi kavramaları gereksiz yere çalıştırır. Tren geçidi gibi uzun beklemelerde ise N ve el freni rahat bir seçenektir. Çift kavramalı kutuların kullanımını DSG kullanım rehberi yazısında anlattık.
Bu alışkanlık kutuya ciddi zarar veren bir davranıştır. Tork konvertörlü kutuda yağ kısa sürede ısınır ve yorulur. Çift kavramalı kutuda ise kavrama sürtünerek aşınır ve yanar. Doğrusu frene basmak ya da varsa otomatik tutma özelliğini kullanmaktır. Yokuşta gaz ve frene birlikte basmak da aynı zararı verir.
Şanzıman yağı, motor yağına göre daha yavaş ısınır ve çalışma sıcaklığına geç ulaşır. Soğuk yağ koyu olur ve kutunun dar kanallarına geç ulaşır. Bu yüzden yolun ilk dakikalarında sakin bir tempo seçmek doğru olur. Soğuk kutuda ani tam gaz yapmaktan özellikle kaçının. Soğuk kış sabahlarında bu kural daha da önem kazanır.
Araç tam durmadan vitesi P'ye ya da R'ye almak kutuya sert bir darbe yaptırır. P konumundaki kilit dişi, hareket hâlindeki aracı durdurmak için yapılmamıştır. Eğimde park ederken önce frene basın, sonra el frenini çekin ve ancak bundan sonra P'ye geçin. Böylece aracın ağırlığı kilit dişine değil el frenine biner. Otomatikte neden tek ayak kullanıldığını otomatikte sol ayakla fren yazısında anlattık.
N'de yokuş inmenin yakıt kazandırdığı düşünülür, ama gerçek bunun tersidir. Çoğu modern araçta D'de gaz bırakılınca motor beyni yakıtı keser. N'de ise motor rölantide çalışmak için yakıt yakmaya devam eder. Üstelik motor freni kaybolur ve frenler fazla ısınır. Uzun inişte doğru tekniği motor freni yazısında anlattık.
Motor çalışmazken bazı kutularda yağ pompası hiç yağ basmaz. Araç bu hâlde sürüklenirse kutunun parçaları yağsız döner. Bu yüzden otomatik araç itilerek ya da sürüklenerek çalıştırılmaz. Arızada doğru yöntem çoğu zaman çekici platformudur. Kısa mesafe için izin verilen istisnalar kılavuzda yazar ve araca göre değişir. Çekme yöntemlerini araç nasıl çekilir yazısında bulabilirsiniz.
"Ömürlük yağ" ifadesi bakım zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Yağ zamanla ısıyla yorulur ve parçaları koruma gücünü yavaş yavaş kaybeder. Bakım zamanı kutu kodu ve üretici takvimi ile belirlenir. Römork çekme ya da yoğun şehir trafiği gibi ağır kullanımda bu süre kısalabilir. Sarsıntı başladıysa yağ ve kutunun durumu birlikte incelenir. Bu konuyu otomatik şanzıman sarsıntısı yazısında genişçe anlattık. Konvertör kaynaklı belirtiler ise tork konvertörü arızası yazısında. Bu konuda nasıl çalıştığımızı DSG şanzıman servisi sayfasında anlattık.
Kısa duruşlarda zarar vermez, çünkü kutu bu kullanıma göre tasarlanır.
Eğimde her park edişte çekilir; sıra önce fren, sonra el freni, en son P şeklindedir.
Doğru kullanılırsa vermez. Uzun inişte motor freni için faydalıdır; kutu yanlış geçişe izin vermez.
Bu süre kutunun koduna ve aracın nasıl kullanıldığına bağlıdır. Doğru zaman şase numarasıyla üretici takviminden doğrulanır.
Güvenli bir yerde durun ve kutuyu soğumaya bırakın. Uyarı tekrar ediyorsa ya da kutu kayıyorsa araç sürülmez; çekici çağrılır.
Şanzıman kodu ve şase numarasıyla yağ takvimi ve kutunun durumu birlikte değerlendirilir.