Gazı bıraktığınız anda egzozdan "pat pat" diye sesler geliyor. Bazı spor egzozlarda bu ses bilerek verilir. Ama standart bir araçta kendiliğinden başladıysa bir şey değişmiş demektir. Çoğu zaman egzoza yanmamış yakıt ulaşıyor ve orada tutuşuyordur.
Motor normalde yakıtı silindirin içinde tamamen yakar. Gaz kesildiğinde birçok araçta püskürtme kısa süreliğine durur ya da azalır. Bu sırada silindirden çıkan gazda az miktarda yakıt kalmışsa egzoza gider. Egzoz sıcaktır ve oraya bir de taze hava karışırsa küçük tutuşmalar olur. Duyduğunuz ses bu tutuşmaların sesidir.
Bu yüzden ses için iki şey gerekir: egzoza ulaşan yakıt ve onunla buluşan hava. Teşhiste bu iki tarafın ikisi de ayrı ayrı aranır. Yalnız birini düzeltmek sesi azaltabilir ama asıl nedeni gizleyebilir. Örneğin kaçak kapatılınca ses kesilir, fakat tekleyen bobin katalizöre zarar vermeye devam eder.
| Neden | Ne olur? | İpucu |
|---|---|---|
| Egzoz kaçağı | Ek yerinden giren hava yakıtla buluşur | Soğukta tıkırtı, ek yerinde is izi |
| Tekleme | Yanmayan karışım egzoza geçer | Titreme, motor lambası |
| Fazla yakıt | Enjektör ya da sensör hatası karışımı zenginleştirir | Yakıt kokusu, tüketim artışı |
| Yazılım değişikliği | Ses bilerek üretilir | Sonradan yapılan ayar geçmişi |
| Soğuk çalışma | Kısa süreli zengin karışım | Isınınca kayboluyor |
Manifold, yani motora en yakın egzoz borusu, ya da boru ek yerleri zamanla kaçırabilir. Gaz kesildiğinde egzozda kısa süreli bir emiş oluşabilir. Bu emiş kaçaktan dışarıdaki havayı içeri çeker. İçeri giren hava sıcak gazla buluşunca patlama sesi artar. Manifold kaçağının diğer belirtileri egzoz manifold kaçağı yazısında anlatılır.
Buji ya da bobin yorulunca bazı silindirler ara ara yanmadan geçer. Yanmayan karışım doğrudan egzoza gider ve orada tutuşabilir. Bu durumda patlamaya titreme ve güç kaybı da eşlik eder. Ateşleme parçaları için bobin ve buji yazımıza bakabilirsiniz. Tekleme kodları hakkında P0300 arıza kodu yazısı bilgi verir.
Karışım, yani yakıt ile havanın oranı, motorun beyni tarafından ayarlanır. Bu ayar için oksijen sensörü egzozdaki oksijeni ölçer. Sensör yanlış bilgi verirse beyin gereğinden fazla yakıt gönderebilir. Kaçıran bir enjektör de aynı sonucu doğurur. Oksijen sensörünün çalışması için lambda sensörü yazımıza göz atın.
Soğuk bir sabah tek bir "pat" sesi çoğu zaman önemsizdir. Ses sıklaşıyor, güç kaybı ya da titreme ekleniyorsa durum farklıdır. Yanmamış yakıt katalizörü aşırı ısıtıp içini eritebilir. Katalizörün nasıl zarar gördüğü katalizör rehberi yazımızda anlatılır.
Motor arıza lambası yanıp sönüyorsa ağır tekleme var demektir. Bu durumda araç sürülmez ve çekiciyle servise getirilmelidir. Yakıt kokusu da varsa motoru çalıştırmayın.
Bazı araçlarda bu ses yazılımla bilerek üretilir. Bu ayar egzoz ve katalizöre ek ısı yükü bindirir. Katalizörün sökülmesi ise ayrıca yasal ve muayene sorunu doğurabilir. Yasal kurallar konusunda güncel bilgiyi ilgili kurumdan almak gerekir. Ses karakterindeki diğer değişimler için egzoz sesi yazımız yol gösterir. Bu iş için Ankara egzoz tamiri sayfamızdan başlayabilirsiniz.
Yanmamış yakıt egzoza ulaşır ve sıcak egzozda tutuşur. Egzoz kaçağı, tekleme ya da fazla yakıt bunu başlatır.
Artırabilir, çünkü kaçaktan giren hava yakıtla buluşup tutuşmayı kolaylaştırır.
Sürekliyse verebilir. Yanmamış yakıt katalizörü aşırı ısıtır ve içini eritebilir.
Kısa süreli ve ısınınca geçiyorsa önemsiz olabilir. Sıcakta da sürüyorsa kontrol gerekir.
Ayar bozulduğunda olabilir. LPG sisteminin ayarı ve enjektörleri kontrol edilir.
Araç sürülmez. Ağır tekleme katalizöre zarar verir, araç çekiciyle getirilmelidir.
Karışım verisi, tekleme sayacı ve egzoz hattı birlikte kontrol edilir. Bulgular işlem öncesi konuşulur.