Frene bastınız ve pedal her zamankinden çok daha sert geldi. Araç yavaşlıyor ama bunun için ayağınıza büyük bir yük biniyor. Bu tablo fren desteğinin azaldığını gösterebilir, ama aynı anda başka bir fren arızası da olabilir.
Bu yüzden ilk kural nettir: pedal belirgin sertleştiyse araç sürülmez. Aracı trafiği riske atmadan kenara alın ve çekici isteyin.
Servo, pedal ile fren merkezi arasında duran büyük ve yuvarlak bir kutudur. İçindeki zarın bir yüzünde vakum, öbür yüzünde dış hava bulunur. Pedala basınca bu basınç farkı ayağınızın kuvvetini katlar.
Yani ayağınız yalnız komut verir, asıl itme işini servo yapar. Vakum yoksa servo da yardım edemez ve pedal sertleşir.
Bazı benzinli motorlarda vakum emme manifoldundan alınır. Dizel motorlarda ve birçok turbolu benzinlide ayrı bir vakum pompası kullanılır. Bu pompa motora bağlı mekanik bir pompa ya da ayrı çalışan elektrikli bir pompa olabilir. Dizel tarafı için dizel vakum pompası yazısına bakabilirsiniz.
Bazı hibrit ve elektrikli araçlarda vakum yerine elektrikli fren güçlendirici bulunur. Araçtaki yapı şasi bilgisinden doğrulanır.
| Belirti | Olası yön | Ne bakılır |
|---|---|---|
| Pedal sürekli sert | Vakum yok ya da servo zarı delik | Vakum ölçümü, servo testi |
| Frene basınca ıslık | Zarda ya da hortumda kaçak | Hortum ve zar sızdırmazlığı |
| Frende rölanti dalgalanıyor | Kaçak motora hava çekiyor | Hortum, çek valf, zar |
| Dizelde sabah ilk frenler sert | Vakum pompası zayıf | Pompa çıkışında vakum |
| Pedal dibe kadar iniyor | Bu servo değil, hidrolik tarafı | Hidrolik kaçak, hava, merkez |
Dibe inen pedal ayrı bir konudur. Onun için fren pedalı yumuşak yazısına bakabilirsiniz.
Çek valf, tek yönlü çalışan küçük bir valftir ve havayı yalnız servodan motora ya da pompaya doğru bırakır. Ters yönde kapanarak servodaki vakumu içeride tutar. Böylece motor dursa bile birkaç basışlık destek kalır.
Valf kaçırırsa bu yedek destek çabuk biter. Motor kapalıyken pedalın kaç basışta sertleşeceği araca göre değişir. Anormal bir durum, üretici test yöntemiyle ayrılır.
Destek kaybında aynı yavaşlama için çok daha fazla ayak kuvveti gerekir ve ani bir durumda bu kuvvet yetişmeyebilir. Üstelik sert pedalın yanında başka bir arıza da olabilir ve bunu uzaktan bilmek mümkün değildir. Frenin bir anda zayıfladığı durumlar için fren tutmuyor yazısı yol gösterir. Ankara’da fren ve alt takımı birlikte ölçtürmek isterseniz fren ve süspansiyon servisi sayfasında kontrol sırası anlatılır.
Fren desteğinin kaybı olasılıklardan biridir. Vakum pompası, hortum, çek valf ve servo birlikte ölçülür. Başka bir fren arızası da dışlanmadan araç sürülmez.
Hidrolik fren çalışmaya devam edebilir ama gereken kuvvet çok artar. Bunun normal kaldığı uzaktan varsayılamaz, araç çekiciyle getirilir.
Zarda ya da hortumda vakum kaçağı olabilir. Ama ölçüm yapılmadan tek bir parçaya karar verilmez.
Motor kapalıyken yedek destek birkaç basışta biter, bu beklenen bir durumdur. Kaç basışta biteceği araca göre değişir.
Pedal davranışı yalnız ön fikir verir. Güvenli sürüş kararı ölçümle verilir. Ayrıntı için fren bakımı rehberi yazısına bakabilirsiniz.
Vakum değeri, sızdırmazlık ve kayıtlar birlikte okunur. Araç sürülmeden çekiciyle getirilmesi önerilir.