Balatayı herkes bilir ama hidroliği pek kimse konuşmaz. Oysa frene bastığınızda gücü tekerleğe taşıyan şey o ince sıvıdır. Fren hidroliğinin az bilinen bir huyu vardır: havadan nem çeker. Bu yüzden araç az kullanılsa bile sıvı zamanla yaşlanır.
Taze hidrolik yüksek sıcaklığa dayanır. İçine su karıştıkça kaynama dayanımı düşer. Sert ve uzun frenlemede kaliperler, yani pistonların bulunduğu fren gövdeleri çok ısınır. Bu ısıda sıvıdaki su buhara dönüşebilir. Buhar kabarcığı sıkışır ve pedal bir anda boşa basar gibi olur.
Bu durum uzun yokuş inişlerinde daha çok önem taşır. İnişte freni nasıl kullanacağınızı uzun iniş fren yönetimi yazısında anlattık.
| İşaret | Ne düşündürür | Ne yapılır |
|---|---|---|
| Pedal eskisinden yumuşak | Nem, hava ya da kaçak | Araç sürülmeden kontrol edilir |
| Art arda frende pedal uzuyor | Sıvı ısıya dayanamıyor olabilir | Ölçüm ve sistem kontrolü |
| Haznede koyu renk | Yaşlanma ya da kirlenme | Renk ve ölçüm birlikte okunur |
| Seviye hızla düşüyor | Kaçak olabilir | Kaçak turu yapılır |
| Fren lambası yanıyor | Seviye düşük ya da başka arıza | Hemen kontrol |
Pedal yumuşak ya da fren lambası yanıksa araç sürülmez, çekiciyle getirilir. Bu iki konuyu fren pedalı yumuşak ve fren lambası yanık kalıyor yazılarında ayrıca ele aldık.
Sıvının durumu uygun bir test cihazıyla ve üretici yöntemiyle değerlendirilir. Gözle bakmak tek başına yetmez, çünkü renk her zaman doğru bilgi vermez. Ölçüm sonucu, aracın bakım planı ve sıvı sınıfı birlikte okunur. Karar bu üç bilgiye göre verilir.
Birçok binek araç DOT 4 ya da DOT 4 LV kullanır. LV, düşük akışkanlık direnci olan ve ESP'li araçlar için tercih edilen türdür. Kural basittir: hazne kapağında ve kılavuzda yazan sınıf kullanılır. DOT 5 silikon bazlıdır ve diğerleriyle karıştırılmaz, isim benzerliğine aldanmayın.
Eski sıvı, taze sıvıyla itilerek her tekerden sırayla boşaltılır. ABS'li araçlarda ünite içinde hava kalabilir. Bu yüzden gerekirse arıza tespit cihazıyla pompa çalıştırılarak hava alınır. ABS'nin nasıl çalıştığını ABS panik freni yazısında anlattık.
Evde yarım yapılan hava alma, yumuşak pedalın nedenlerinden biridir. Fren işi güvenlik işidir ve amatör müdahale önerilmez.
Dağ yolu, römork çekme ve sık sert frenleme sıvıyı daha çok zorlar. Bu kullanımda ölçüm daha sık yapılır. Balata ve disk değişiminde hidroliğin de ölçülmesini isteyin. Balata ve diskin zamanı için fren balata disk yazısına bakabilirsiniz. Genel fren bakımı için fren bakımı rehberi yazısı var.
Kaputu açınca fren hidroliği haznesini kolayca görebilirsiniz. Seviye, hazne üzerindeki iki çizginin arasında olmalıdır. Kapağı gereksiz yere açmayın, çünkü açık kalan hazne havadan nem çeker. Seviye alt çizgiye yaklaştıysa üstüne sıvı eklemek yerine nedenini sorun. Balata mı aşındı, yoksa bir yerde kaçak mı var? Bu sorunun cevabı ancak muayeneyle bulunur. Ankara’da fren ve alt takımı birlikte ölçtürmek isterseniz fren ve süspansiyon servisi sayfasında kontrol sırası anlatılır.
Tek bir süre her araca uymaz. Üretici planı, sıvı sınıfı ve ölçüm sonucu birlikte değerlendirilir.
Pedal hissi bozulabilir ve sert frende güç azalabilir. Nemli sıvı ABS ünitesinde paslanmaya da zemin hazırlar.
Balata aşındıkça pistonlar ilerler ve seviye biraz iner. Hızlı düşüş ise kaçak işaretidir ve hemen bakılır.
Aynı sınıf sıvıyla kısa süreli tamamlanabilir. Sonra seviyenin neden düştüğü mutlaka bulunur.
Uzun süre açık kalan şişe nem çekmiş olabilir. Kapağı hemen kapatılır, şüpheli sıvı kullanılmaz.
Hayır. Pedal yumuşaksa araç sürülmez, çekiciyle getirilir.
Sıvının durumunu cihazla ölçer, sonucu size gösteririz. Değişim gerekiyorsa üretici yöntemine göre yapılır.