Fren bakımı, kilometre ezberiyle ya da göz kararıyla yapılacak bir iş değildir. Üreticinin bakım planı ve o gün ölçülen değerler birlikte esas alınır. Göz burada sık yanıltır, çünkü diskin iç yüzü ve iç balata dışarıdan görünmez. Bu yazıda fren bakımının hangi adımlardan oluştuğunu sade bir dille anlatıyoruz.
Fren bakımı tek bir parçaya bakıp geçmek değildir. Sistemin her halkası sırayla ve kendi yöntemiyle incelenir.
| Parça | Ne bakılır? | Nasıl karar verilir? |
|---|---|---|
| Balata | Kalan kalınlık, düzgün aşınma | Üretici sınırıyla ölçülür |
| Disk | Kalınlık, çizik, eğrilik | Mikrometre ve saat ile ölçülür |
| Kaliper | Pim ve piston serbest mi? | Elle ve sökerek kontrol edilir |
| Hortum ve boru | Çatlak, şişme, pas | Gözle ve dokunarak bakılır |
| Hidrolik | Seviye, renk, nem | Test cihazı yardımcı olur |
| El freni | Tutuş ve ayar | Üretici yöntemine göre denenir |
Balata ve disk, üreticinin belirlediği en az kalınlığa inince değişir. Bu değer araca ve fren tipine göre farklıdır, şemadan doğrulanır. İç ve dış balata ayrı ölçülür, çünkü ikisinin aşınması farklı olabilir. Disk sınırın altına inmişse ince disk ısıyı taşıyamaz, fren zayıflar ve titreme yapabilir. Yeni parçanın alıştırılması için balata ve disk rodajı yazısına bakın. Ölçüm ayrıntısı ise balata ve disk ne zaman değişir yazımızda.
Kaliper, balatayı diske bastıran ve tekerleği durduran parçadır. Pimleri ya da pistonu sıkışırsa balata tek taraflı ve hızlı aşınır. Araç frende bir yana çekebilir ve o jant diğerlerinden çok ısınabilir. Bu yüzden balata değişiminde pimler sökülür, temizlenir ve uygun gresle yağlanır. Pistonun toz körüğü yırtıksa içeri nem girer ve piston pas tutabilir.
Fren hidroliği, pedaldeki ayak gücünü kalipere taşıyan özel bir sıvıdır. Zamanla havadaki nemi çeker ve kaynama noktası düşebilir. Uzun bir yokuş inişinde bu durum pedalın birden yumuşamasına yol açabilir. Değişim aralığı ve sıvı tipi üretici takvimine bakılarak belirlenir. Ayrıntılı bilgi fren hidroliği yazımızda yer alır.
Fren sorunları genelde küçük işaretlerle başlar ve zamanla büyür. Bunları erken fark etmek hem güvenlik hem de bütçe için önemlidir.
Pedal yumuşadıysa ya da iyice derine iniyorsa araç sürülmez. Bu durumu fren pedalı yumuşak yazısında ayrıca anlattık.
Mevsimlik lastik değişimi, fren kontrolü için uygun bir fırsattır. Jantlar zaten söküldüğü için balata ve disk ölçümü kısa sürer. Yine de hangi işlerin birlikte yapılacağı ölçüm sonucuna bağlıdır. Her balata değişimine hidrolik ya da kaliper işi otomatik olarak eklenmez. Ankara’da fren ve alt takımı birlikte ölçtürmek isterseniz fren ve süspansiyon servisi sayfasında kontrol sırası anlatılır.
Balata ve disk ölçümü, kaliper, hortum, el freni ve hidrolik kontrolünü kapsar. Ayrıntılar aracın üretici planına göre değişir.
Frenleme yükünün büyük kısmını ön aks taşır. Yine de elektronik el frenli araçlarda durum farklı olabilir, karar ölçümle verilir.
Belgesiz balatanın tutuşu ve ısıya dayanımı belli değildir. Fren mesafesi uzayabilir, ses ve titreme erken başlayabilir.
Gerekir, çünkü pas ve yapışma kilometreden bağımsız oluşur. Kontrol sıklığı aracın bekleme şartına göre belirlenir.
Yalnız dış balata ve disk kenarı görülür. İç balata ve kaliper hareketi için söküm gerekir.
Balata ve disk ölçülür, kaliper ve hidrolik kontrol edilir. Sonuçları size tek tek gösteririz.