Fren yaptığınızda direksiyon sağa sola çırpınabilir ya da pedal ayağınızın altında nabız gibi atabilir. Bazen de titreşim koltuğa ve aracın gövdesine vurur. Bu belirtilerin sık nedenlerinden biri fren diskindeki bozulmadır. Halk arasında bu duruma "disk yamulmuş" denir. Teknik gerçek biraz farklıdır: disk yüzeyi artık her noktada aynı kalınlıkta değildir.
| Hissedilen yer | Olası kaynak | İlk bakılacak yer |
|---|---|---|
| Direksiyon çırpınıyor | Ön disklerde kalınlık farkı | Ön diskler ve porya yüzeyi |
| Pedal nabız gibi atıyor | Disk kalınlık farkı pistonu itiyor | Disk ölçümü |
| Koltuk ve gövde titriyor | Arka disk ya da kampana | Arka fren grubu |
| Yalnız sert frende titreme | Isınmış ve iz tutmuş disk | Balata ve disk yüzeyi |
Pedaldeki titremenin ayrıntısını fren pedalı titremesi yazısında anlattık.
Disk çoğu zaman gerçekten eğilmez, yani metal bükülmüş değildir. Asıl sorun, yüzeyin her noktada aynı kalınlıkta aşınmamasıdır. Uzun ve sert frenlemeden sonra disk çok yüksek sıcaklığa çıkar. Araç bu sıcak diskle frende sabit beklerse balata diske iz bırakır. O bölge zamanla farklı aşınır ve kalınlık farkı büyür. Uzun inişte freni doğru kullanmayı uzun inişte fren yönetimi yazısında anlattık.
Yeni disk takıldıktan kısa süre sonra titreme yeniden başlayabilir. Bunun sık nedeni montaj sırasında yapılan küçük hatalardır. Porya yüzeyindeki pas temizlenmezse disk göbeğe eğik oturur. Gözle görülmeyen bu küçük eğiklik, kısa sürede yeniden titremeye döner. Bijonların gelişigüzel sıkılması da diski eğik oturtur. Bijonların doğru sıkılmasını bijon kırılması yazısında anlattık. Yeni balata ve diskin alıştırılması da önemlidir; ayrıntı balata disk rodajı yazısında.
Titreme yalnız fren yaparken geliyorsa kaynak büyük ihtimalle fren sistemidir. Belli hızlarda frene basmadan da titreme varsa önce balans ve rot akla gelir. Bu iki sorun aynı araçta birlikte de bulunabilir. Böyle bir durumda her biri ayrı bir ölçümle doğrulanır ve ayrı onarılır. Frensiz titremenin nedenlerini direksiyon titremesi yazısında anlattık.
"Disk yamulmuş" cümlesi ölçüm olmadan kurulmamalıdır. Önce disk yüzeyi gözle incelenir: iz, çizik ve renk farkı aranır. Sonra komparatörle salgı ölçülür, yani diskin dönerken yalpalaması. Mikrometreyle disk kalınlığı farklı noktalardan okunur. Kaliperin, yani balatayı diske bastıran parçanın, rahat çalışıp çalışmadığı da kontrol edilir. Sıkışan kaliper, yeni takılan diski de kısa sürede bozar. Ölçülen değerler son olarak üretici sınırlarıyla kıyaslanır. Bu değerler size de gösterilir ve karar birlikte verilir.
Disk kalınlığı üretici sınırının üstündeyse ve hasar yüzeyselse taşlama bir seçenek olabilir. Taşlamadan sonra kalan kalınlık sınıra yaklaşıyorsa doğru karar değişimdir. İnce kalan disk ısıyı iyi taşıyamaz ve titreme çabuk geri gelir. Değişimde aynı akstaki iki disk birlikte yenilenir. Balata ve diskin ömrünü fren balata disk ne zaman yazısında anlattık. Ankara’da fren ve alt takımı birlikte ölçtürmek isterseniz fren ve süspansiyon servisi sayfasında kontrol sırası anlatılır.
Hafif titremede en kısa sürede kontrol gerekir. Fren tutmuyor, pedal boşa gidiyor ya da araç sert çekiyorsa araç sürülmez; çekici çağrılır.
Porya pası, yanlış sıkılmış bijon ya da sıkışan kaliper olabilir. Disk değişse de neden yerinde kalmış olabilir.
Balata tek başına nadiren titreme yapar. Ama sıcak diske bıraktığı iz, zamanla kalınlık farkını başlatabilir.
Hayır, yalnızca kalınlık sınırın üstündeyse ve hasar yüzeyde kalmışsa yapılabilir.
Sert frenden hemen sonra su birikintisine ya da yıkamaya girmek diske ısı şoku yaşatabilir. Mümkünse önce diskin soğumasına izin verin.
Disk salgısı ve kalınlığı ölçülür, değerler size gösterilir; taşlama ya da değişim kararı birlikte verilir.