Kontağı kapattınız ve araçtan indiniz, ama araç hâlâ ses çıkarıyor. Bir yerden vınlama, bir yerden tıkırtı, önden de fan uğultusu geliyor. İlk akla gelen soru şudur: bir şeyi açık mı unuttum? Çoğu zaman cevap hayırdır, çünkü modern araç kapanırken bazı işleri bitirir. Yine de bu seslerin arasına gerçek bir arızanın habercisi karışabilir.
Modern bir araç, kontak kapandığında hemen tamamen susmaz. Önce motor bölmesini serinletir, sonra bazı testleri yapar, en son da uykuya geçer. Bu sıranın her adımı kendine özgü bir ses çıkarır.
| Ses | Kaynağı | Normal mi? |
|---|---|---|
| Fan uğultusu | Sıcak motor bölmesinin serinletilmesi | Sıcak havada ve yüklü sürüşten sonra normal |
| Tık tık metal sesi | Soğuyan egzoz ve motor parçaları | Tamamen normal |
| Kısa vınlama ya da fısıltı | Yakıt buharı testi, pompa ve vana kapanışları | Kısa sürüyorsa normal |
| Tek klik sesi | Rölelerin kapanması, ünitelerin uykuya geçmesi | Normal |
| Fokurdama | Soğutma sıvısında kaynama ya da hava | Kontrol ister |
| Sürekli tıslama | Vakum ya da basınç kaçağı | Kontrol ister |
Sıcak bir günde ya da yokuş çıktıktan sonra motor bölmesinde ısı birikir. Fan, bu ısıyı atmak için kontak kapandıktan sonra da dönmeye devam eder. Bazı turbolu araçlarda bu davranış turboyu korumak için tasarlanmıştır. Bu konuyu ayrıca kontak kapanınca fan çalışıyor yazısında anlattık.
Dizel araçlarda bir ayrıntı daha vardır. Partikül filtresinin temizlenmesi yarıda kalırsa fan daha uzun çalışabilir. Bu temizlik işleminin mantığı DPF rejenerasyonu yazısında var.
Isınan metal soğurken büzüşür ve bu sırada küçük tık sesleri çıkarır. Egzoz borusu ve motor parçaları farklı hızda soğuduğu için tıkırtı dakikalarca sürebilir. Bu ses tamamen zararsızdır ve bir onarım gerektirmez.
Benzinli araçlarda park sonrası kısa bir vınlama duyulabilir. Bu genelde EVAP testidir, yani yakıt buharı sisteminin kaçak kontrolüdür. Dizelde AdBlue hattının geri boşaltılması da benzer bir ses çıkarır. Elektrikli el freni de kapanırken kısa bir motor sesi verebilir. Daha geniş bir liste için aracın normal sesleri yazısına bakabilirsiniz.
Bazı sesler planlı kapanışın parçası değildir ve dikkat ister. Fan her stopta çok uzun dönüyorsa soğutma sistemi zorlanıyor olabilir. Bu durumda sensör, röle ya da tıkalı radyatör akla gelir. Ayrıntı radyatör fanı sürekli çalışıyor yazısında var.
Stop sonrası fokurdama ve tatlımsı bir koku, soğutma sıvısının kaynadığını gösterebilir. Bu belirtiyle uzun yola çıkmak doğru değildir. Motor sıcakken genleşme kabının ya da radyatörün kapağını açmayın; sıcak sıvı fışkırabilir. Motor sıcakken devam eden sürekli tıslama ise vakum ya da basınç hattında kaçağı düşündürür. Sürüş sırasındaki seslerle karşılaştırmak için motor sesleri yazısı faydalı olur.
Bazen sesin kendisi değil, süresi sorundur. Araç saatler sonra hâlâ ara ara çalışıyorsa bir elektronik ünite uykuya geçemiyordur. Bu ünite gece boyunca aküden akım çeker. Sabah araç çalışmaz ve akü bitmiş olur. Böyle bir olayın nasıl çözüldüğünü gece aküyü bitiren vaka yazısında anlattık.
Şüpheli bir ses duyarsanız telefonla kaydedin ve kaynağa biraz yaklaşın. Sesin ne kadar sürdüğünü ve her stopta tekrar edip etmediğini not edin. Havanın sıcak mı soğuk olduğunu, sürüşün kısa mı uzun olduğunu da yazın. Bu bilgiler, atölyede sesin yerini bulmayı çok kolaylaştırır. Atölyemiz Şaşmaz’da; bu iş için motor mekanik sayfasına bakabilirsiniz.
Çoğu zaman evet. Fan, tıkırtı ve kısa vınlama planlı kapanışın parçasıdır.
Süre araca ve havaya göre değişir. Her stopta uzun dönüyorsa soğutma sistemi kontrol edilmelidir.
Isınan egzoz ve motor parçaları soğurken büzüşür. Bu ses zararsızdır.
Soğutma sıvısı kaynıyor ya da sistemde hava var demektir. Seviye ve basınç kontrolü ertelenmemelidir.
Olabilir. Uykuya geçemeyen bir ünite gece akım çeker ve aküyü bitirir.
Stop sonrası sesin kaynağı ve süresi ölçülür; fan, soğutma ve uyku akımı ayrı ayrı kontrol edilir.