Motorun gücü, silindirde sıkışan havanın basıncından doğar. Bu basınca kompresyon denir: pistonun havayı sıkıştırma gücü. Kompresyon düşünce motor bunu gizleyemez ve güç azalır. Ama düşük bir değer tek başına "motor bitti" anlamına gelmez. Ölçüm, sorunun hangi parçada olabileceğini daraltır.
Düşük kompresyon farklı biçimlerde kendini gösterebilir. Tek silindir düşükse rölantide düzenli bir sarsıntı olur. Bu sarsıntı ateşleme bobini ve buji arızasıyla da karışabilir. Bu durumda tekleme kayıtları da görülebilir, örneğin P0300 arıza kodu. Tüm silindirler düşükse motor genel olarak yorgun hisseder. İlk çalıştırma tembelleşir, yakıt tüketimi artabilir. Mavi duman ve yağ eksiltme eşlik ediyorsa segman tarafı akla gelir. Duman renklerini egzoz dumanı renkleri yazısında anlattık.
Benzinli motorda bujiler sökülür, yerine basınç saati takılır. Dizel motorda bu iş enjektör ya da kızdırma bujisi yuvasından yapılır. Marşla motor çevrilir ve her silindirin değeri yazılır. Motorun sıcak, akünün dolu olması ölçümü daha doğru yapar. Zayıf akü marşı yavaşlatır ve değerleri olduğundan düşük gösterir.
Burada iki şeye bakılır: değerin kendisi ve silindirler arası fark. Doğru sınır motor koduna göre üretici verisinden alınır. Silindirler birbirine yakınsa motor dengeli çalışıyor demektir. Biri ötekilerden belirgin düşükse sorun büyük olasılıkla o silindirdedir. Hepsi birlikte düşükse zamanlama da kontrol listesine girer.
| Ölçüm tablosu | Olası yön | Sonraki adım |
|---|---|---|
| Tek silindir düşük | Supap, segman ya da o silindirin contası | Yağlı test ve kaçak testi |
| Yan yana iki silindir düşük | Aradaki conta bölgesi | Su eksiltme ve kaçak testi |
| Hepsi birlikte düşük | Genel aşınma ya da zamanlama kayması | Zamanlama işaretleri kontrolü |
| Yağlı testte değer yükseliyor | Segman tarafı | Yağ tüketimi ölçümü |
| Yağlı testte değer değişmiyor | Supap ya da conta tarafı | Kaçak testi |
Düşük çıkan silindire az miktarda motor yağı konur. Ardından ölçüm tekrar edilir. Yağ, segman ile silindir duvarı arasını geçici olarak kapatır. Değer belirgin yükseliyorsa kaçak segman tarafında olabilir. Yükselmiyorsa kaçak yukarıdadır, yani supap ya da conta bölgesindedir. Bu test olasılıkları daraltır ama tek başına kesin hüküm vermez.
Kaçak testinde silindire dışarıdan basınçlı hava verilir. Usta havanın nereden kaçtığını dinler ve izler. Emme tarafından ses geliyorsa emme supabı akla gelir. Egzozdan geliyorsa egzoz supabı düşünülür. Yağ çubuğu deliğinden geliyorsa segman tarafı şüphelidir. Soğutma suyu kabında kabarcık varsa conta ya da kapak bölgesi incelenir. Gerekirse silindir içine kamerayla da bakılabilir.
Düşük kompresyonun her çözümü büyük değildir. Supap kaynaklı bir sorun silindir kapağı düzeyinde çözülebilir. Zamanlama kaymışsa önce zincir ya da kayış durumu incelenir. Bu konu için kayış mı zincir mi yazısı fikir verir. Segman aşınması ise daha kapsamlı bir işe, yani motor revizyonuna gidebilir. Bu karar, elde silindir silindir ölçümler varken verilmelidir. Belirtiyi Ankara’da ölçümle ayırtmak isterseniz motor ve mekanik onarım sayfasında kontrol sırası anlatılır.
Güç kaybı, düzensiz rölanti, zor çalışma ve tekleme görülebilir. Yakıt ve yağ tüketimi de artabilir.
Tüm silindirlere aynı koşulda yapılır. Karşılaştırma yapabilmek için hepsinin değeri gerekir.
Vermez, yalnız olasılıkları daraltır. Kesin yön için kaçak testi ve diğer bulgular birlikte değerlendirilir.
Segman kaynaklı düşüklükte olabilir. Bunun için yağ tüketimi ölçümü ayrıca yapılır.
Hayır, sonuç kaçağın yerine göre değişir. Bazı sorunlar silindir kapağında çözülür, bazıları daha büyük iş ister.
Şüpheli ya da yüksek kilometreli motorlarda istenebilir. Arıza taramasıyla birlikte motorun durumu hakkında fikir verir.
Silindir değerlerini birlikte okuruz. Ek test gerekip gerekmediği ölçüm sonucuna göre konuşulur.