Egzoz dumanı, motorun içinde olanı dışarıya taşıyan bir işarettir. Dumanın rengi ve geldiği an, sorunu büyük ölçüde daraltır. Ama renk tek başına teşhis değildir; renk ipucu verir, kararı ölçüm verir. Bu yazıda her rengin ne düşündürdüğünü ve hangisinde durmanız gerektiğini anlatıyoruz.
| Renk ve koşul | Olası neden | Aciliyet |
|---|---|---|
| Beyaz, soğukta kısa süre | Yoğuşma buharı | Normal |
| Beyaz, sıcakta sürekli ve tatlı kokulu | Soğutma suyu yanıyor | Yüksek; kullanmayın |
| Mavi ya da gri | Yağ yanıyor | Yağ seviyesi izlenir; teşhis gerekir |
| Siyah | Fazla yakıt, is | Orta; teşhis gerekir |
Soğuk havada ilk çalıştırmada egzozdan ince beyaz buhar çıkar. Bu, egzozda biriken suyun buharlaşmasıdır ve motor ısınınca kaybolur. Kışın bu buhar daha uzun sürebilir, çünkü kısa yolda motor tam ısınmaz. Susturucudan su damlaması da çoğu zaman aynı nedenden gelir. Bu ayrımı egzozdan su damlaması yazısında anlattık. Asıl sorun, motor ısındıktan sonra da süren yoğun dumandır.
Mavi ya da gri duman, yanma odasında yağ yandığını düşündürür. Yağ bu odaya genelde üç yoldan girer.
Hızlı yağ eksilmesi varsa tablo iyice netleşir. Seviye her dolumda not edilirse tüketimin hızı da görülür. Bazı benzinli turbo motorlarda bu sorun bilinir; TSI yağ yakma yazısında ayrıntı var. Turbo tarafının belirtileri için turbo arızası yazısına bakabilirsiniz.
Turbolu motorda mavi duman başka bir anlam da taşıyabilir. Turbo, motor yağıyla hem yağlanır hem de soğutulur. Yağ dönüş hattı tıkanırsa yağ keçelerden taşar ve mavi duman yapar. Böyle bir durumda turbo değişse bile sorun sürer. Bu yüzden turbo değişiminden önce dönüş hattı ve karter havalandırması kontrol edilir. Uzun rölanti sonrası ilk gazda gelen mavi duman da turbo tarafını düşündürür.
Motor ısınmışken süren yoğun beyaz duman bambaşka bir hikâyedir. Kokusu tatlıysa soğutma suyu yanma odasına giriyor olabilir. Olası nedenler şunlardır: silindir kapak contası, çatlak kapak ya da EGR soğutucusu. Genleşme kabındaki seviye düşüyorsa bu şüphe daha da büyür. Yağ kapağında açık renkli, mayonez gibi tortu varsa aracı kullanmayın. Bu tablo hararetle birleşirse motor büyük hasar görür. Su kaybının izini sürmek için antifriz eksiltme yazısını okuyabilirsiniz.
Siyah duman, yakıtın tam yanmadan dışarı atıldığını gösterir. Benzinlide hatalı hava ölçümü, sensör hatası ya da kaçak yapan enjektör neden olabilir. Kirli hava filtresi daha çok eski, karbüratörlü motorlarda siyah duman yapar. Yeni motorlarda tıkalı filtre genelde güç kaybı olarak hissedilir. Dizelde ani gazda kısa bir is normal sayılabilir. Ama sürekli siyah duman enjektör, EGR ya da hava tarafını düşündürür. Partikül filtresi olan sağlam bir dizelde siyah duman görülmemelidir. Filtre delikse ya da sökülmüşse bu görüntü ortaya çıkar. Filtrenin yapısını DPF yazısında anlattık. Siyah dumana genelde yakıt tüketimindeki artış da eşlik eder.
Dumanı kısa bir videoya almak teşhise çok yardım eder. Böylece servis, aynı koşulu yeniden yaratmakla zaman kaybetmez. Ama dumanı kapalı garajda koklamaya çalışmayın, çünkü egzoz gazı zehirlidir.
Yoğun dumanın yanında yağ basıncı ya da hararet uyarısı varsa hemen durun. Hızlı su kaybı, güç kaybı ya da anormal ses de aynı şekilde durmayı gerektirir. Bu durumlarda araç durunca motor kapatılır ve araç çekiciyle taşınır. Çekiciyi beklerken araçtan uzakta, güvenli bir yerde durun. Dizelde motorun kendi kendine devir yükseltmesi ise çok tehlikelidir. Kontağı kapatmak motoru durdurmayabilir. Araçtan ve çevresinden uzaklaşın, kimseyi motora yaklaştırmayın ve yardım çağırın. Diğer durumlarda renk yalnız olasılığı daraltır; kesin karar testle verilir. Belirtiyi Ankara’da ölçümle ayırtmak isterseniz motor ve mekanik onarım sayfasında kontrol sırası anlatılır. Bu işin kapsamını egzoz tamiri sayfasında bulabilirsiniz.
Yağ yanıyordur. Segman, subap keçesi ya da turbo keçesi şüphelenir.
Soğukta ilk çalıştırmada kısa süre çıkıyorsa normaldir. Isınmış motorda süren yoğun beyaz duman normal değildir.
Evet, çoğu zaman artırır. Tüketim artışının diğer nedenleri yakıt tüketimi arttı yazısında.
Kaynağı çözmez. Duman bir sonuçtur; keçe ya da segman sorunu sürer.
Olabilir. Dizelde duman koyuluğu ölçülür. Muayene öncesi teşhis yapılmalıdır.
Yakıt tipi değişse de mavi duman yine yağ yanmasıdır.
Kod okuma, yağ ve su seviyesi, kompresyon ve basınç testleri sırayla yapılır; renk ölçümle doğrulanır.