Kış geldi, kaloriferi açtınız ama fan ilk kademelerde hiç ses vermiyor. Düğmeyi son kademeye çevirince ise fan birden tam güçle üflüyor. Bu tablo çok tanıdık bir arızaya işaret eder. Yine de parça değiştirmeden önce birkaç ölçüm yapmak gerekir.
Fan motorunun hızı ona giden gerilime bağlıdır. Ara kademelerde rezistans bu gerilimi düşürür ve motor yavaşlar. Bu dirençlerin bulunduğu parçaya kademe rezistansı denir. Son kademede ise akım çoğu araçta dirence uğramadan doğrudan motora gider.
Rezistans ya da içindeki ısı sigortası bozulunca ara yollar kesilir. Dirençsiz son yol ise çalışmaya devam eder. Sonuç olarak fan ya tam güçle çalışır ya da hiç çalışmaz. Aynı belirtiyi anlatan kalorifer sadece son kademe yazımız da konuyu tamamlar.
Manuel klimalı araçlarda genelde dirençli bir kademe parçası bulunur. Halk arasında kanatlı görünüşü yüzünden "kirpi" de denir. Otomatik klimalı araçlarda ise bu işi elektronik bir hız kontrol ünitesi yapar, yani fan hızını ayarlayan küçük bir kart. Bu ünite bozulunca fan hiç dönmeyebilir ya da kendi kafasına göre hız değiştirebilir.
| Belirti | Manuel klimada olası yer | Otomatik klimada olası yer |
|---|---|---|
| Yalnız son kademe çalışıyor | Kademe rezistansı | Ünite ya da kumanda |
| Hiçbir kademe çalışmıyor | Sigorta, motor, soket | Ünite, besleme, motor |
| Fan kendi kendine hız değiştiriyor | Gevşek soket | Hız kontrol ünitesi |
| Fan sesli ve zorlanıyor | Fan motoru yatağı | Fan motoru yatağı |
| Soket kararmış ya da erimiş | Aşırı ısınma | Aşırı ısınma |
Rezistansı değiştirmek tek başına yeterli olmayabilir. Kök neden bulunmazsa yeni parça da kısa sürede bozulabilir. Olası nedenler şunlardır:
Polen filtresinin önemi için polen mevsimi ve filtre yazımıza bakabilirsiniz.
Kuralımız bellidir: önce sigorta, soket ve şase, sonra ölçüm, parça en son. Fan motorunun akımı uygunsa ve soket sağlamsa rezistans ya da ünite değerlendirilir. Fan motoru ancak arızası ölçümle kanıtlanırsa değişir. Polen filtresi ve fan kanalı da aynı ziyarette kontrol edilir. Sigortaların yeri için sigorta kutusu rehberi faydalı bir başlangıçtır.
Bu durumda sorun rezistansta değildir, başka bir dosyadır. Su seviyesi, termostat ya da kalorifer peteği kontrol edilir. Bu belirti için kalorifer ısıtmıyor yazımız yol gösterir. Kontak kapandıktan sonra çalışan bir fan varsa o ayrı bir konudur. Bu tabloyu kontak kapanınca fan çalışıyor yazısında ele aldık.
Sonbaharda bütün fan kademelerini tek tek deneyin. Ses, koku ya da yanık plastik kokusu fark ederseniz not edin. Klima sisteminin genel bakımı için klima bakımı yazımız da faydalı bilgiler içerir. Bu konuyu atölyede ele almak isterseniz Ankara klima servisi sayfasına bakın.
Birçok araçta son kademe dirençten geçmeden çalışır. Rezistans bozulunca yalnız bu yol kalır.
Hayır, otomatik olarak değişmez. Motor yalnız akım ölçümü ve kontrolle arızası kanıtlanırsa değiştirilir.
Manuel klimalı araçlardaki dirençli kademe parçasının halk dilindeki adıdır.
Şart değil. Sigorta, fan motoru, düğme ve kablolar da kontrol edilmelidir.
Dolaylı olarak ilgili olabilir. Tıkalı filtre hava akışını azaltır ve parçanın soğumasını zorlaştırabilir.
Genelde torpido altında, fan hava kanalının içindedir. Yeri araca göre değişir.
Rezistans, soket, filtre ve fan akımı birlikte kontrol edilir. İş kapsamı işlem öncesi konuşulur.