Araç antifriz eksiltiyor ama yerde damla yok, egzozdan da beyaz duman çıkmıyor. Böyle bir durumda akla hemen silindir kapak contası gelir. Oysa ondan önce bakılması gereken çok daha basit iki parça vardır. Bunlar genleşme kabı ve onun üstündeki basınç kapağıdır.
Motorun soğutma sistemi basınç altında çalışır. Basınç, suyun kaynama noktasını yükselterek sıcak motorda kaynamasını önler. Genleşme kabı, ısınan suyun genişleyebileceği bir alan sağlar. Kapak ise basıncı belli bir sınırda tutan küçük bir valftir. Basınç sınırı aşınca fazlasını dışarı verir, motor soğurken de içeri hava alır. Kapağın hangi basınçta açacağı araca göre değişir ve üretici verisinden okunur.
Plastik kap, yıllar boyunca binlerce kez ısınıp soğur. Bu döngü plastiği sertleştirir ve sarı bir renk almasına yol açar. Zamanla dikiş yerlerinde gözle zor görülen ince çatlaklar açılır. Motor sıcakken buhar bu çatlaklardan dışarı sızar. Soğuyunca çatlak kapanır ve yerde neredeyse hiç iz kalmaz. Kabın üstünde yalnız beyaz ya da yeşil renkli kuru bir çizgi görülebilir. Bu, yere damla bırakmayan su kaybının sık nedenlerinden biridir. Kabın alt kısmındaki hortum bağlantıları ve seviye sensörünün yuvası da benzer şekilde sızabilir. Bu noktalar kabın arkasında kaldığı için gözden kaçabilir. Basınç testi sırasında bu bölgeler ayna ve lambayla taranır. Yaşlı bir kapta tek bir çatlak, yakında yenilerinin de açılacağını gösterebilir.
| Kapak sorunu | Ne olur? | Görülen iz |
|---|---|---|
| Erken açan yay | Basınç tutulamaz, buhar kaçar | Sürekli hafif eksilme |
| Sıkışan yay | Basınç fazla yükselir | Hortum ve bağlantıda zorlanma |
| Takılan geri valf | Soğurken hava giremez | Büzülen hortumlar |
| Sertleşmiş conta | Ağızdan sızma olur | Kapak çevresinde kuru birikinti |
Motor tamamen soğuduktan sonra kaba yakından bakın. Su seviyesi en az ve en çok çizgileri arasında olmalıdır. Dikiş hattı boyunca renkli kuru izler olup olmadığını kontrol edin. Kapağın lastik contasında çatlak ya da sertleşme görülebilir. Sıcak motordan hafif tatlı bir koku gelmesi de bir işarettir. Seviye kısa sürede hızla düşüyorsa sorun büyüyor demektir. Eksilmenin diğer adayları antifriz eksiltme yazısında sıralanır.
Birinci test, sistem basınç testidir. Soğuk sisteme el pompasıyla basınç verilir ve kap dikkatle izlenir. Kılcal çatlak, basınç altında terleyerek kendini belli eder. İkinci test kapak testidir; kapak bir adaptöre takılır ve hangi basınçta açtığı ölçülür. Bulunan değer üretici verisiyle karşılaştırılır. İki test de kısa sürer ve sonucu yerinde gösterilir. Kapak değişecekse aynı tip ve aynı açma değerindeki kapak seçilir; daha güçlü kapak takmak hortumları zorlar. Kap ve kapak temiz çıkarsa sırada hortumlar, su pompası ve termostat vardır.
Kap ve kapak, soğutma sisteminin ucuz parçaları arasındadır. Ama ihmal edildiklerinde zincir uzar: su azalır, motor ısınmaya başlar. Isınma sürerse conta ve silindir kapağı zarar görebilir. Hararet göstergesi yükseliyorsa araç sürülmez; motor güvenli bir yerde kapatılır ve çekici çağrılır. Hararetin ne anlattığı motor hararet yapıyor yazısında ayrıntılı anlatılır.
Dikiş hattında kuru, renkli bir iz görülür. Çatlağın tam yeri basınç testiyle bulunur.
Kaynak kapaksa biter. Eksilme sürerse kap, hortum ya da pompa incelenir.
Motor soğukken okunur. Sıcakken seviye doğal olarak yükselir.
Araca uygun antifriz karışımı eklenir. Çeşitleri antifriz türleri yazısında anlatılır.
Araç güvenli bir yerde durdurulur ve motor kapatılır. Ayrıntı soğutma sıvısı uyarısı sayfasında.
Sistem soğukken basınçlandırılır, kap izlenir, kapağın açma değeri adaptörle ölçülür.