İkinci el ilanlarında ya da araç belgelerinde "Euro 5" veya "Euro 6d" yazısına rastlarsınız. Bu ifade sadece bir etiket değildir. Aracınızın ne kadar emisyon donanımı taşıdığını gösterir. Bu donanımlar da bakımın nasıl yapılacağını doğrudan etkiler.
Avrupa Birliği, egzozdan çıkan zararlı gazlara kademeli sınırlar koyar. Bu gazların başında azot oksitler, partikül madde, karbonmonoksit ve yanmamış yakıt gelir. Azot oksitlere kısaca NOx denir. Partikül madde ise egzozdaki çok küçük is taneleridir.
Her yeni Euro sınıfı bir öncekinden daha sıkı sınır koyar. Üreticiler de bu sınırı tutmak için motora yeni sistemler ekler. Kısacası sınıf yükseldikçe araç temizleşir ama yapısı karmaşıklaşır.
| Sınıf | Öne çıkan değişiklik | Bakıma etkisi |
|---|---|---|
| Euro 5 | Dizellerde partikül filtresi yaygınlaştı | Filtre temizliği ve uzun yol ihtiyacı |
| Euro 6 | Dizelde NOx sınırı sertleşti | Birçok dizelde AdBlue sistemi geldi |
| Euro 6d-temp / 6d | Gerçek yol testi eklendi | Benzinlilerde de partikül filtresi yaygınlaştı |
Sınıfların yürürlüğe girdiği tarihler yeni tip ve tüm araçlar için farklıdır. Aracınızın hangi sınıfta olduğunu tarih tahmini yerine belgelerden öğrenmek daha doğrudur.
Bu sınıfta dizel araçlarda partikül filtresi yaygın hâle geldi. Filtre egzozdaki isi tutar ve zaman zaman kendini yakarak temizler. Sürekli kısa mesafe kullanılan araçta bu temizlik yarım kalabilir. Filtrenin çalışma şekli partikül filtresi yazımızda anlatılır.
Euro 6 ile dizellerde azot oksit sınırı belirgin biçimde sıkılaştı. Birçok üretici bu sınırı tutmak için SCR sistemini kullandı. SCR, egzoza AdBlue adlı sıvı püskürterek NOx'u zararsız gazlara çeviren sistemdir. Bu sistemle birlikte ayrı bir depo, pompa ve sensörler araca girdi. AdBlue sisteminin parçaları AdBlue sistemi yazımızda tanıtılır. Sensör arızaları için NOx sensörü arızası yazısına göz atabilirsiniz.
Bu aşamada emisyon sadece laboratuvarda değil, gerçek yolda da ölçülmeye başlandı. Buna gerçek sürüş emisyon testi denir. Direkt püskürtmeli birçok benzinli araca da partikül filtresi eklendi. Benzinli araçtaki bu filtrenin sensörü için benzinli partikül sensörü yazımız fikir verir.
Yüksek sınıflı bir dizel daha temizdir ama daha fazla bakım kalemi taşır. AdBlue, NOx sensörleri ve filtre düzenli kullanım ister. Ağırlıklı şehir içi kısa yol yapan biri için bu sistemler sorun çıkarabilir. Bu yüzden araç seçerken kullanım şekli de hesaba katılmalıdır.
Eski sınıf araçlar daha az donanım taşır, ama yaşla gelen aşınmalar devreye girer. Her iki durumda da doğru yağ, kaliteli yakıt ve düzenli kontrol önemlidir.
Muayenede egzoz emisyonu aracın türüne göre ölçülür. Arızalı ya da sökülmüş emisyon donanımı muayeneden kalmaya yol açabilir. Ölçümün nasıl yapıldığı egzoz emisyon ölçümü yazımızda anlatılır. Muayene öncesi neye bakılacağı için muayene öncesi kontrol rehberini okuyabilirsiniz. Güncel sınır değerleri ve kurallar ilgili kurumdan doğrulanmalıdır.
Euro 6 dizellerde azot oksit sınırını sıkılaştırdı. Bu yüzden birçok Euro 6 dizelde AdBlue sistemi bulunur.
Emisyonun gerçek yol koşullarında da ölçüldüğü aşamadır. Birçok benzinlide partikül filtresi bu dönemde yaygınlaştı.
Ruhsat, uygunluk belgesi ya da şasi sorgusuyla öğrenilebilir. Yalnız üretim yılına bakmak yanıltıcı olabilir.
Daha fazla emisyon parçası olduğu için kontrol edilecek kalem artar. Kullanım şekli bu parçaların ömrünü etkiler.
Evet, bazı yeni benzinlilerde de partikül filtresi bulunur. Bakımda bu parça da dikkate alınır.
Etkileyebilir, çünkü bakım kalemleri ve olası kısıtlamalar sınıfa göre değişir. Güncel kurallar ilgili kurumdan öğrenilmelidir.
Aracınızın sınıfına göre filtre, AdBlue ve sensör durumu incelenir. Bulgular işlem öncesi konuşulur.