"Araç eskisi gibi çekmiyor" şikâyeti çok farklı nedenlerden doğar. Turbo, filtre, yakıt, hava kaçağı ve hatta debriyaj aynı hissi verir. Bu yüzden parça değiştirmeden önce kaybın karakteri okunur. Kayıp ani mi geldi, yavaş yavaş mı? Her devirde mi, yalnız yükte mi? Motor lambası yanıyor mu?
Bazı belirtiler yolculuğu orada bitirir ve teşhis ancak araç güvene alındıktan sonra başlar. Şiddetli ses, stop etme, hararet, kırmızı yağ basıncı ya da fren uyarısı varsa araç sürülmez. Motor lambası yanıp sönüyorsa, yakıt kokusu ya da yoğun duman varsa da durulur. Bu durumlarda güvenli bir yerde durup motor kapatılır ve çekici çağrılır.
| Karakter | Akla gelenler | İlk kontrol |
|---|---|---|
| Ani düşüş ve yanan lamba | Koruma modu: basınç, EGR, kaçak | Kayıtlı kodlar |
| Yavaş yavaş azalan güç | DPF, EGR, katalizör, filtreler | Doluluk ve fark basıncı |
| Yalnız yükte ve yokuşta | Şarj havası kaçağı, yakıt beslemesi | Duman testi, yakıt basıncı |
| Yüksek devirde kesilme | Yakıt pompası, filtre | Basınç takibi |
| Devir artıyor, hız artmıyor | Debriyaj kayması | Yol testi |
Bir anda gelen güç kaybı ve yanan lamba, koruma işareti olabilir. Beyin riskli bir değer görür ve motoru korumak için gücü bilerek kısar. Turbo basıncının beklenenden fazla ya da az olması bu değerlerden biridir. Kontak kapatıp açınca geçici düzelme bu tablonun imzasıdır. Ama koruma modundaki araçla nedeni bilinmeden yola devam edilmez. Uzun yola çıkılmaz; araç en kısa yoldan kontrole getirilir. Yukarıdaki durma belirtilerinden biri eşlik ediyorsa araç hiç sürülmez ve çekici çağrılır. Konu limp mode nedir yazısında ayrıntılı anlatılır. Kod okunmadan parça değiştirilmez, çünkü aynı koruma tablosunu birbirinden çok farklı arızalar üretebilir.
Dizelde dolan partikül filtresi (DPF, egzozdaki isi tutan filtre) sık nedenlerden biridir. Kısa mesafe kullanım bu filtreyi daha hızlı doldurur. EGR ve emme tarafında biriken is de havayı daraltır. Benzinlide tıkanan katalizör, üst devirde duvara çarpmış hissi verir. Kirli hava filtresi ve yorgun yakıt filtresi ise ucuz ve önce elenen adaylardır. DPF için partikül filtresi, katalizör için katalizör rehberi yazılarına bakabilirsiniz.
Düz yolda iyi giden araç yokuşta boğuluyorsa yükte bir açık vardır. Turbo hortumundaki yırtık, basıncı yolda kaçırır. Bu kaçak bazen ıslık sesiyle kendini belli eder. Duman testi kaçağın yerini gösterir; ayrıntı şarj havası kaçağı yazısında. Turbonun kendisi ise mavi duman, yağ eksiltme ve sesle birlikte masaya gelir. O konu turbo arızası yazısında.
Bazen motor sağlamdır ve güç, tekerleklere giderken yolda kaybolur. Debriyaj kayarsa devir yükselir ama hız pek artmaz. Bu his yokuşta ve yüksek viteste daha belirgindir. Yanık bir koku da eşlik edebilir ve bu koku özellikle kalkışta belirginleşir. Belirtiler debriyaj belirtileri yazısında sıralanır.
Bazı araçlar sabah soğukken iyi çeker, ısınınca tembelleşir. Bazıları ise tam tersini yapar. Bu fark, arızanın hangi sistemde olduğuna dair değerli bir ipucudur. Isınınca gelen kayıpta sıcaklık sensörü, yakıt basıncı ve turbo kontrolü öne çıkar. Soğukta gelen kayıpta ise kızdırma bujileri, yakıt kalitesi ve kelebek tarafı düşünülür. Bu yüzden şikâyet anlatılırken kaybın hangi motor sıcaklığında geldiği mutlaka söylenmelidir. Yol testi de mümkünse aynı koşulda tekrarlanır. Belirtiyi Ankara’da ölçümle ayırtmak isterseniz motor ve mekanik onarım sayfasında kontrol sırası anlatılır.
Beyin riskli bir değer görüp gücü kısmış olabilir. Kod okunmadan neden söylenemez.
Hayır, nedeni bilinmeden yola devam edilmez. Şiddetli ses duyuluyorsa, motor stop ediyorsa ya da hararet, kırmızı yağ basıncı veya fren uyarısı yanıyorsa araç kullanılmaz. Çekici çağrılır.
Küçük motorlarda hafif düşüş normaldir, çünkü kompresör motordan güç alır. Sarsıntı ya da stop eğilimi varsa kontrol gerekir.
Olur. Düşük kompresyon, tıkalı egzoz ve debriyaj kayması kod yazmayabilir. Bu yüzden mekanik testler yapılır.
Çok tıkalı filtre motora giden havayı kısar. Ucuz bir kontrol olduğu için ilk bakılanlardandır.
Dizelde DPF temizlenirken kısa süreli his değişimi olabilir. Sürekli kayıp ise ölçüm ister.
Yol testinde basınç, hava ve yakıt değerleri kaydedilir; neden tahminle değil ölçümle konur.