Soğutma sistemi, motorun ürettiği ısıyı dışarı atan sistemdir. Kışın soğuk hava bu işi kolaylaştırır. Bu yüzden hafif sorunlu bir sistem kışın idare edebilir. Yazın ise trafik, klima ve sıcak hava aynı anda yük bindirir. Bu yazıda yaz gelmeden yapılacak soğutma kontrollerini anlatıyoruz.
Dış hava sıcakken radyatörden geçen hava motoru daha az serinletir. Klima çalıştığında kondenser (klimanın öndeki peteği), radyatörün önüne ek ısı verir. Trafikte araç dururken hava akışı kesilir ve iş fana kalır. Yokuşta ve yüklü giderken motor daha çok ısı üretir. Bu dört etken birleşince, zayıf bir parça hemen kendini gösterir. Kontrolün amacı, o parçayı yola çıkmadan bulmaktır.
Kış boyunca radyatör ve kondenserin önüne yaprak, böcek ve çamur birikir. Bu kir, peteklerin arasından geçen havayı azaltır. Temizlik arka taraftan, düşük basınçlı hava ya da suyla yapılır. Yüksek basınçlı su, ince petek kanatlarını ezebilir. Bu yüzden temizlik nazik ve doğru yönden yapılır.
Antifriz, motor suyuna katılan donma ve kaynama önleyici sıvıdır. Seviye, depodaki alt ve üst çizgi arasında olmalıdır. Sıvının rengi bulanık ya da yağlıysa, bu bir uyarı işaretidir. Koruma gücü yoğunluk ölçerle kontrol edilir. Farklı tip antifrizler birbirine karıştırılmaz. Tiplerin farkını antifriz türleri yazısında anlattık.
| Kontrol | Ne aranır? | Sorun varsa ne olur? |
|---|---|---|
| Radyatör önü | Yaprak, böcek, çamur birikimi | Hava akışı azalır, motor ısınır |
| Antifriz | Seviye, renk, koruma gücü | Sıvı erken kaynar |
| Fan | Düşük ve yüksek hızda çalışma | Trafikte sıcaklık yükselir |
| Hortum ve kelepçe | Çatlak, şişlik, sızıntı | Sıcakta hortum patlayabilir |
| Su pompası | Sızıntı izi, ses | Sıvı dolaşımı zayıflar |
| Termostat | Geç ya da hiç açmama | Motor gereğinden fazla ısınır |
| Basınç testi | Sistemin basıncı tutması | Gizli kaçak ortaya çıkar |
Fan, araç dururken radyatöre hava çeker. Trafikte fan çalışmazsa sıcaklık hızla yükselir. Kontak kapandıktan sonra fanın bir süre çalışması bazı araçlarda normaldir. Bunun ayrımı için radyatör fanı sürekli çalışıyor yazısına bakabilirsiniz. Termostat, motor ısınınca açılıp sıvıyı radyatöre gönderen vanadır. Açılmayan termostatın belirtilerini termostat arızası yazısında topladık. Su pompası ise sıvıyı motorun içinde dolaştırır. Pompanın sızıntı ve ses belirtileri için su pompası arızası yazısına göz atın.
Kauçuk hortumlar ısı ve zamanla sertleşir, çatlar. Motor soğukken hortumlara elle basılarak sertlik ve şişlik kontrol edilir. Kelepçelerin çevresinde beyaz ya da renkli kuruma izi aranır. Genleşme kabı ve kapağı, sistemin basıncını tutan parçalardır. Kapağın contası yorulursa sistem basınç tutamaz. Bu konuyu genleşme kabı kapağı yazısında açtık.
Gösterge yükselirse, güvenli bir yerde durun ve motoru kapatın. Hararet uyarısı yanan araçla yola devam edilmez. Kısa bir mesafe bile conta ve silindir kapağına zarar verebilir. Araç servise çekiciyle götürülür. Belirtiler ve sebepler için motor hararet yapıyor yazısını okuyabilirsiniz. Ankara’da bu iş için klima ve soğutma sayfamızdan başlayabilirsiniz.
Sıcak günler başlamadan, yaz öncesinde yapılması yerinde olur. Böylece tatil yolundan önce sorunlar giderilir.
Acil bir durumda kısa süre işe yarar, ama kalıcı çözüm olmaz. Su, kaynamaya karşı korumaz ve pas yapar.
Yolda hava akışı soğutmayı sürdürür, ama trafikte motor hızla ısınır. Fanın sigortası, rölesi ve kablosu ölçülerek kontrol edilir.
Hortum basınç altında aniden patlayabilir. Bu yüzden yaz öncesinde yenisiyle değiştirilir.
Dışarıda bir sızıntı ya da içeride bir kaçak olabilir. Basınç testiyle yeri bulunur, tahminle parça değişmez.
Radyatör, fan, antifriz ve basınç kontrolü için randevu alabilirsiniz.