Usta Terimleri Sözlüğü: Sanayi Dilini Anlamak | Konsey
Blog / Rehber
Rehber

Usta Terimleri Sözlüğü: Sanayi Dilini Çözün

E Eray Can Soylu · Konsey atölyesi · 3 dk okuma · Yayın: 7 Temmuz 2026 · Güncelleme: 21 Ekim 2026
Usta Dilinden Sözlük: Gömlek, Salgı, Taksim ve Sanayi Türkçesi
Kısaca: Oto sanayinin ustadan ustaya geçen kendi bir dili vardır. Gömlek, salgı, rotil, devirdaim gibi kelimeler bu dilin parçasıdır. Anlamlarını bilen müşteri teklifi daha kolay okur. Anlamadığınız terimi sormak her zaman doğru adımdır.

Servise gittiniz ve usta "salgı yapıyor, rotil de bitmiş" dedi. Başınızı salladınız ama ne dendiğini tam anlamadınız, bu çok normaldir. Oto sanayinin ustadan çırağa geçerek yıllar içinde oluşmuş kendine has bir dili vardır. Bu sözlük, o dilin sık geçen kelimelerini sade Türkçeye çevirmek için hazırlandı.

Motorun içinden kelimeler

Motor terimleri genelde ağır işlerin habercisidir. Bu yüzden anlamlarını önceden bilmek, konuşmayı çok kolaylaştırır.

  • Gömlek: Silindirin iç yüzeyidir. "Gömlek atmış" demek, bu yüzeyin ciddi aşındığı anlamına gelir.
  • Sekman: Pistonun çevresindeki ince halkalardır. Doğru adı segmandır, yağ ve basıncı tutar.
  • Yatak sarması: Krank milinin döndüğü yatakların yağsız kalıp kaynamasıdır. Motorun en ağır hasarlarındandır.
  • Rektifiye: Aşınmış bir yüzeyin tezgâhta işlenip yeniden düzeltilmesidir.
  • Eksantrik: Kam milinin sanayi adıdır, supapları sırayla iter.
  • Külbütör: Supaba hareket ileten salınan koldur. Üstündeki kapağa külbütör kapağı denir.

Motor içi işlerin kapsamı için motor revizyonu yazısına bakabilirsiniz.

Alt takımın dili

Alt takım, aracın tekerlek ve süspansiyon tarafının genel adıdır. Yoldan gelen takırtı ve tıkırtı şikâyetleri genelde bu bölgeden çıkar.

Usta der ki Anlamı Ne zaman duyulur?
Rotil gitmişSüspansiyondaki küresel mafsal boşalmışÇukurda tok ses, direksiyonda boşluk
Rot başı bitmişDireksiyonu tekere bağlayan uç aşınmışDireksiyon titrer ya da kayar
Z rot ötüyorViraj demirinin bağlantı çubuğu boşalmışBozuk yolda tıkırtı
Porya sesiTekerlek göbeği ve rulman sesiHızla artan uğultu
Salgı yapıyorDönen parça eksenden kaçık dönüyorFrende ya da yolda titreme

Rot başı için rot başı belirtileri, z rot için viraj demiri ve z rot yazıları ayrıntı verir.

Fren tarafındaki terimler

Balata, fren diskine sürtünüp aracı durduran sürtünme malzemesidir. "Balata camlaşmış" demek, aşırı ısınan yüzeyin sertleşip parladığı anlamına gelir. Kampana, eski tip arka frenlerde kullanılan tambur parçadır. "Disk salgı yapıyor" ise frende hissedilen titremenin tarifidir. Direksiyondaki titremenin başka nedenleri direksiyon titremesi ve balans yazısında anlatılıyor.

Soğutma ve elektrik kelimeleri

Devirdaim, motor suyunu sistemde dolaştıran su pompasıdır. "Devirdaim sızdırıyor" demek pompanın su kaçırdığı anlamına gelir. Şarj dinamosu alternatörün, marş dinamosu marş motorunun eski adıdır. Dinamo kelimesi duyulunca hangisinin kastedildiği sorulmalıdır. Mazot ise dizel yakıtın, yani motorinin halk arasındaki eski adıdır.

Şanzıman ve aktarma tarafı

Kavrama ile debriyaj sanayide aynı parçayı anlatan iki ayrı kelimedir. Volan, motorun arkasında duran ve debriyajın bağlandığı ağır disktir. "Baskı balata" denince debriyaj setinin sürtünen parçaları kastedilir. Aks ise tekerleğe gücü taşıyan mildir, ucundaki mafsala da aks kafası denir. Virajda gelen tık tık sesi çoğu zaman bu kafanın aşındığını anlatır.

Kısaltmalar ayrı bir dünya

Ustaların kullandığı bir de harf kısaltmaları vardır. DPF, EGR, ABS bunlardan birkaçıdır. Bunlar için ayrı bir sözlük hazırladık: kısaltmalar sözlüğü.

Bu kelimeleri bilmek neden işe yarar?

Ne dendiğini anlayan müşteri doğru soruyu sorar ve teklifteki kalemleri tek tek okuyabilir. Anlamadığı bir işe de kolay kolay onay vermez. İyi bir usta da terimi sade dille açıklamaktan kaçınmaz. Yazılı iş emrini okumak için iş emri okuma rehberine bakabilirsiniz.

Teknik ayrıntı: iş emrinde aynı parçanın farklı adları
  • Eksantrik ve kam mili aynı parçadır.
  • Devirdaim ve su pompası aynı parçadır.
  • Şarj dinamosu ile alternatör aynı parçadır.
  • Sekman ve segman aynı halkalardır.
  • Faturada standart ad yazılması, karşılaştırmayı kolaylaştırır.

Sık sorulan sorular

"Gömlek atmış" her zaman motor değişimi mi demek?

Hayır, hasarın boyutu ölçümle belirlenir ve revizyon da bir seçenek olabilir.

Salgı ile balans aynı şey mi?

Değil, salgı dönen parçanın eksenden kaçmasıdır, balans ise tekerin ağırlık dengesidir.

Rot ile rotil aynı parça mı?

Hayır, rot direksiyon bağlantısıdır, rotil ise süspansiyonun küresel mafsalıdır.

Usta terimi açıklamazsa ne yapmalıyım?

Terimi sade dille anlatmasını rica edin. Yazılı iş emrinde parçanın standart adının yazılmasını talep edin.

Baskı balata değişince volan da değişir mi?

Her zaman değil, volanın durumu söküm sırasında ölçülerek karar verilir.

Bu terimler her serviste aynı mı kullanılır?

Çoğu yaygındır ama bölgeye göre farklı söylenişler olabilir. Emin değilseniz sormak en doğrusudur.

Bu sözlük yalnız terimleri açıklar, teşhis yerine geçmez. Aracınızdaki sorun ölçüm ve muayeneyle belirlenir.

Her işlemi açık dille anlatalım

Teşhisi ve yapılacak işi sade kelimelerle, yazılı iş emriyle paylaşırız.

Bakım fiyatı al → WhatsApp

İlgili yazılar

Rehber

Kısaltmalar Sözlüğü

Arıza

Motor Sesleri

Rehber

Servis Teklifi Nasıl Okunur?

Fiat 1.2 8V Fire 169A4000