Benzin istasyonlarında "telefon kullanmayın" yazısını hemen hepimiz görmüşüzdür. Peki elimizdeki telefon gerçekten bir yangın çıkarabilir mi? Uzmanlar telefonu istasyondaki ana tehlike olarak görmez. Asıl tehlike, gözle görülmeyen ve pek düşünülmeyen statik elektriktir. Bu yazı efsaneyle gerçeği sade bir dille ayırır.
Eski yıllarda telefonun küçük bir kıvılcım üretebileceği düşünüldü. Bugünkü telefonların benzin buharını tutuşturduğu ise güçlü biçimde gösterilmedi. Yine de yasak boşuna konmamıştır, çünkü asıl konu dikkattir. Telefonla uğraşan kişi tabancayı unutabilir ve yakıtı taşırabilir. Bu yüzden dolum sırasında telefonu cebinizde tutmak en sağlıklı yoldur.
İnsan vücudu, kuru havada sürtünmeyle küçük bir elektrik yükü toplar. Koltuğa oturup kalkmak bu yükü belirgin biçimde artırır. Sentetik giysi ve kuru, soğuk hava bu etkiyi daha da büyütür. Yüklü el metal tabancaya yaklaşınca aradaki boşlukta küçük bir kıvılcım atlar. Dolum ağzında benzin buharı varsa bu kıvılcım onu tutuşturabilir.
Kapı koluna dokununca hissettiğiniz hafif çarpma da aynı olaydır. Hiçbir şey hissetmeseniz bile vücudunuzda yük birikmiş olabilir.
Tabancayı taktıktan sonra araca oturmak riskli bir alışkanlıktır, çünkü oturunca yük yeniden birikir. İnip doğrudan tabancaya uzanırsanız kıvılcım tam dolum ağzında atlar. Araca girmek zorunda kaldıysanız önce aracın metal bir yerine dokunun. Kapının metal kısmı ya da gövde bunun için yeterlidir. Tabancayı ancak bundan sonra elinize alın.
| Durum | Risk | Doğru davranış |
|---|---|---|
| Dolumda araca girip çıkmak | Statik yük birikir | Girdiyseniz önce metal gövdeye dokunun |
| Bidonu bagajda doldurmak | Bidon toprağa bağlı değildir | Bidonu yere koyup doldurun |
| Motor çalışırken yakıt almak | Isı ve kıvılcım kaynağı | Motoru kapatın |
| Sigara ya da çakmak | Doğrudan ateş | Pompa alanında hiç yakılmaz |
| Telefonla oyalanmak | Dikkat dağılır, taşma olur | Telefonu cebe koyun |
Bagajdaki ya da kamyonet kasasındaki bidon toprağa bağlı değildir. Altındaki plastik zemin, yükün yere akmasını engeller. Bu yüzden dolum sırasında bidonun içinde yük birikebilir. Bidon her zaman yere konarak ve tabanca bidona değdirilerek doldurulur. Uygun bidon seçimi ve taşıma kuralları bidonla yakıt taşıma yazısında anlatılır.
Böyle bir anda tabancayı depodan çekmeyin. Çekilen tabanca yakıt saçar ve yangını hızla büyütür. Hemen araçtan uzaklaşın ve istasyon görevlisine seslenin. İstasyonlarda pompayı durduran bir acil düğme bulunur ve söndürme işini görevli yapar. Yangın riskinin diğer yüzleri araç yangını riski yazısında anlatılır.
Taşan yakıt hem buhar üretir hem de zemini kaygan yapar. Otomatik kesme devreye girince tabancayı zorlayarak devam etmeyin. Depoyu ağzına kadar doldurmak, aracın buhar toplama sistemine zarar verebilir. Araçta süren bir yakıt kokusu varsa araç çalıştırılmaz ve çekiciyle taşınır. Olası nedenler araçta yakıt kokusu yazısında yer alır. Yanlış tabancayla dolum yaptıysanız da motoru çalıştırmayın; ayrıntı yanlış yakıt yazısında. Atölyemiz Şaşmaz’da; bu iş için akü ve elektrik sayfasına bakabilirsiniz.
Ana tehlike telefon değildir. Ama dikkat dağıtır ve istasyon kuralıdır; uymak gerekir.
Tabancaya dokunmadan önce aracın metal gövdesine dokunun. Dolum boyunca araca girmeyin.
Kuru ve soğuk havada yük daha kolay birikir. Kışın metal gövdeye dokunma alışkanlığı daha önemlidir.
Yerdeki bidon toprakla dengelenir. Bagajdaki bidonda yük birikebilir.
Zorlamayın; kilit ya da kablo arızası olabilir. Ayrıntı yakıt kapağı açılmıyor yazısında.
Benzin buharı olmadığı için durum farklıdır. Şarjda kablo ve soketin sağlamlığı önemlidir; elektrikli araç bakımı bunu anlatır.
Yakıt hattı, depo ağzı ve buhar sistemi gözle ve cihazla kontrol edilir; araç kokuluysa çekiciyle getirilir.