"Elektrikli araçta bakım yok" sözü ancak yarı yarıya doğrudur. Motor yağı, yağ filtresi, buji ve egzoz bu araçlarda gerçekten yoktur. Ama araç hâlâ fren yapar, lastik aşındırır ve çalışırken ısınır. Bakım listesi kısalır, fakat hiçbir zaman sıfıra inmez. Bu yazıda neyin kalktığını ve neyin yeni geldiğini sade biçimde anlatıyoruz.
| Kalem | Benzinli ve dizelde | Elektrikli araçta |
|---|---|---|
| Motor yağı ve filtresi | Takvimle değişir | Yok |
| Buji, triger, egzoz | Bakım ve arıza kalemi | Yok |
| Fren balatası | Hızlı aşınır | Yavaş aşınır, ama paslanır |
| Lastik | Normal aşınma | Ağırlık ve tork nedeniyle izlenir |
| Soğutma sıvısı | Motoru soğutur | Bataryayı ve elektronikleri de soğutur |
| 12 V akü | Marş için şart | Sistemi uyandırmak için şart |
Tablo genel bir çerçevedir; kesin liste, aracın şase numarasına ait bakım planından çıkar.
Elektrikli araç yavaşlarken kendi motorunu bir jeneratör gibi kullanır. Buna rejeneratif fren denir, yani frenleme enerjisini bataryaya geri yollamak. Bu yüzden mekanik fren günlük sürüşte çok az çalışır. Az çalışan disk, nemli havada kolayca paslanmaya başlar. Kaliper pimleri (balatayı taşıyan kızaklar) da zamanla kuruyup sıkışır. Bu sorunun ayrıntısı için fren pası ve yapışma yazısına bakabilirsiniz.
Kontrolde balata kalınlığına ek olarak kaliper hareketi ve disk yüzeyi incelenir. Sıkışan bir kaliper hem ses yapar hem de menzilden fark ettirmeden yer.
Büyük batarya aracı benzer boydaki benzinli araçtan daha ağır yapar. Elektrik motoru da torkunu daha ilk anda tekerlere verir. Bu ikisi birlikte lastiğe ve alt takıma ek yük bindirir. Burçlar, rotiller ve amortisörler bu yükü her gün taşımak zorundadır. Lastik basıncı ve lastiklerin yer değiştirmesi bu yüzden daha da önem kazanır. Konu için lastik rotasyonu yazısını okuyabilirsiniz. Yeni lastikte yük endeksi, ruhsata ve araç kılavuzuna uygun seçilmelidir.
Batarya ılık ortamı sever, ama aşırı sıcak ya da soğuk onu yorar. Birçok elektrikli araçta batarya, ayrı bir sıvı devresiyle soğutulur. Bu devrede pompa, küçük bir radyatör ve özel bir soğutma sıvısı bulunur. Sıvının cinsi ve takvimi üreticiye göre değişir; yanlış sıvı eklemek, elektronik parçalara kalıcı zarar verebilir.
Isı pompası, yani hem ısıtan hem soğutan klima düzeni, kışın menzili korumaya yardım eder. Gazı eksik ya da filtresi tıkalı bir sistem daha çok enerji harcar. Klima tarafı için klima bakımı yazısı yol gösterir.
Elektrikli araçta da benzinlidekine benzer küçük bir 12 V akü bulunur. Bu akü kapıları, ekranları ve yüksek gerilim rölesini uyandırır. Akü zayıfsa araç ekranda "sürüşe hazır" durumuna hiç geçmeyebilir. Büyük batarya dolu olsa bile araç bu yüzden yerinde kalır.
Ana bataryanın durumu SoH değeriyle anlatılır, yani bataryanın sağlık durumu. Bu değer uygun bir diyagnostik cihazla ve üretici yöntemiyle okunur. Tek seferlik bir okuma bataryanın bütün hikâyesini söylemez. Değerin yıllar içinde nasıl değiştiği çok daha anlamlı bir bilgidir. Hücre gerilimleri arasındaki fark da ayrıca karşılaştırılır.
Üst şarj sınırı ve hızlı şarj sıklığı için kılavuzdaki öneriye uyun.
Hibrit araçların listesi biraz farklıdır; hibrit araç bakımı yazısında ayrıca anlattık. Yazıdaki konuyu atölyede çözmek için akü ve elektrik servisi sayfasına bakın.
Şu işleri yapıyoruz:
Şu işleri yapmıyoruz, bu işler için yetkili servise yönlendiririz:
Motor yağı yoktur, ama bazı modellerde redüktör yağı takvimle değişir. Redüktör yağı değişimini yapmıyoruz; yetkili servise yönlendiririz.
Rejeneratif fren mekanik freni çok az çalıştırır. Az çalışan disk nemle paslanır, pimler de zamanla sıkışır.
Bataryanın yıllar içindeki değişimini görmeyi sağlar. Kalan ömrü tek başına söylemez; diğer testlerle birlikte okunur.
Araç uyanmayabilir ve sürüşe hazır duruma geçmez. Büyük batarya tam dolu olsa da bu durum yaşanabilir.
Yüksek gerilim için eğitim ve uygun cihaz gerekir; biz yüksek gerilim işlerini yapmıyoruz, yetkili servise yönlendiririz. Model rehberi için Audi e-tron bakımı ve Skoda Enyaq bakımı yazılarına bakabilirsiniz.
Fren, lastik, soğutma ve 12 V akü sırayla ölçülür. Yüksek gerilim tarafı üretici yöntemiyle okunur.
Satın alma kararından önce rota, şarj, iş kaybı ve toplam maliyeti ölçmek için 90 günlük filo EV pilot planını kullanın.