Filo yöneticileri arasında elektrikli araca geçiş giderek daha çok konuşuluyor. "Elektrikli daha ucuz" cümlesi kulağa basit gelir. Gerçekte ise bu, birçok satırı olan bir hesaptır. Bakım tarafı bu hesabın önemli bir parçasıdır ve sık sık eksik bırakılır. Bu yazıda geçişi bakım ve operasyon gözüyle ele alıyoruz.
İlk adım marka seçmek değil, görev profilini çıkarmaktır. Günlük yolu belli, geceyi aynı yerde geçiren ve uzun yola nadiren çıkan araçlar pilot için uygundur. Her aday araç için şu bilgiler kaydedilir:
Bu çalışma yapılmazsa iki hatadan biri olur. Ya gereğinden büyük batarya alınır, ya da iş şarja göre yeniden planlanmak zorunda kalır.
Elektrikli araçta motor yağı, triger, egzoz ve partikül filtresi yoktur. Rejeneratif fren, yani aracın yavaşlarken enerji geri kazanması, balataları daha az yorar. Bu yüzden periyodik bakım sadeleşir. Ama "bakım yok" demek doğru değildir.
| Kalem | Elektrikli araçta durum | Hesapta ne yapılır? |
|---|---|---|
| Motor yağı, triger, egzoz | Yoktur | Bakım satırından düşülür |
| Fren balatası | Daha az aşınır | Disk paslanmasına karşı yine kontrol edilir |
| Lastik | Ağırlık ve ani tork nedeniyle daha hızlı aşınabilir | Ayrı bir bütçe satırı açılır |
| Batarya | Zamanla kapasite kaybeder | Sağlık durumu düzenli raporlanır |
| 12 voltluk akü | Yine vardır | Periyodik kontrole girer |
| Klima ve soğutma | Batarya soğutması da eklenir | Üretici takvimine göre kontrol edilir |
Elektrikli araç bakımının ayrıntılarını elektrikli araç bakımı yazısında anlattık. Lastik tarafını filo ölçeğinde yönetmek için filo lastik yönetimi rehberine bakabilirsiniz.
Toplam sahip olma maliyeti, yani aracın alımdan satışa kadar bütün giderleri, tek tabloda toplanır. Şu satırlar sık atlanır:
Teşvik ve tarife koşulları zamanla değişir. Bu yüzden güncel bilgi ilgili kurumdan ve yürürlükteki mevzuattan doğrulanmalıdır.
Birkaç aylık bir pilot, kâğıt üstündeki hesabı gerçek veriyle sınar. Her hafta araç başına enerji tüketimi ve şarj saatleri raporlanır. Şarj cihazının çalışır kaldığı süre de yazılır. Rota sapması, lastik aşınması ve bakımda geçen saat de rapora girer. Sürücülerin görüşü de not edilir.
Pilotun başarısı yalnız yakıt tasarrufuyla ölçülmez. Görevler zamanında bitmiş mi, yedek plan işlemiş mi, buna bakılır. Filo genelinde bakım giderinin nasıl izlendiğini filo bakım maliyeti yazısında anlattık.
Geçiş bir günde olmaz. Bir süre dizel, benzinli ve elektrikli araçlar yan yana çalışır. Bu dönemde içten yanmalı araçların bakımı aksatılmamalıdır. Satış zamanlaması da hesabın parçasıdır. Bu konuyu filo elden çıkarma yazısında ele aldık.
Şehir içi ve öngörülebilir rotalarda elektrikli araç mantıklı olabilir. Ama karar, bakım tasarrufu, lastik, şarj, batarya ve değer kaybı birlikte okunarak verilir. Karma bir filonun bakım düzeni için kurumsal filo servisi sayfamıza göz atabilirsiniz. Ankara’da bu iş için akü ve şarj kontrolü sayfamızdan başlayabilirsiniz.
Duruma göre değişir. Bakım sadeleşir ama altyapı, lastik ve batarya da hesaba girer.
Günlük yolu belli ve geceyi aynı yerde geçiren araçlarla başlamak mantıklıdır.
Araç ağırdır ve tork aniden gelir. Bu iki etki, lastiği daha hızlı yıpratabilir.
Tarama cihazıyla düzenli rapor alınır. Raporlar araç dosyasında saklanır. Peugeot, Citroën, Opel ve DS elektrikliler için e-CMP elektrikliler bakımı yazısına bakabilirsiniz.
Kâğıttaki hesap, gerçek rotada sınanır. Sorunlar küçük ölçekte görülür ve düzeltilir.
Katılabilir, ama koşullar değişebilir. Güncel bilgi ilgili kurumdan doğrulanmalıdır.
Mevcut araçlarınızın bakım kayıtlarını inceleyip elektrikli geçişte bakım satırlarını konuşalım.