Araç yangını haberlerinde sık duyulan cümle "bir anda alev aldı" olur. Servis tarafında görülen tablo ise farklıdır: yangından önce sık sık bir işaret görülür ve bu işaret ertelenmiştir. Aşağıda önlenebilir altı riski ve her birinin erken işaretini anlatıyoruz.
| Risk | Erken işaret | Ne yapılır? |
|---|---|---|
| Elektrik tesisatı | Yanık plastik kokusu, sık atan sigorta | Araç sürülmez, tesisat kontrol edilir |
| Yakıt kaçağı | Benzin ya da mazot kokusu | Motor çalıştırılmaz, çekici çağrılır |
| LPG sistemi | Gaz kokusu | Kontak kapatılır, kıvılcım ve ateşten uzak durulur, araçtan uzaklaşılır |
| Sıcak egzoz ve kuru ot | Genelde işaret vermez; risk, kuru ot üstüne parktır | Kuru otun üstüne park edilmez |
| Yağ kaçağı | Motordan duman ve yanık yağ kokusu | Araç güvenli yere çekilir, durdurulur, kontak kapatılır, sürülmez; kaçak serviste bulunur |
| Sürtünen ya da ısınan parça | Tek jantta aşırı sıcaklık | Fren ve tekerlek bölgesi kontrol edilir |
Eskiyen kablolar zamanla çatlar, yamalı bağlantılar ise yük altında ısınabilir. Sonradan takılan ses sistemi, ek lamba ya da çakmaktan beslenen cihazlar da risk taşır. Sigortasız çekilen bir kablo, kısa devrede ısıtıcı gibi davranır. Atan sigortanın yerine tel sarmak bu yüzden çok tehlikelidir. Tesisattan gelen ısınma belirtileri elektrik kaçağı yazısında ayrıca anlatılır.
Hangi kokunun neyi anlattığını araç kokuları yazısında topladık.
Kemirgenler de kablo kılıfını kemirebilir; motor bölmesinde yuva kalıntısı ya da diş izi görülürse kablolar taranır.
Yakıt hortumları ve kelepçeler zamanla yaşlanır ve sızan yakıt, sıcak motor parçasına ulaşırsa tutuşabilir. Kabinde ya da motor bölmesinde yakıt kokusu varsa araç sürülmez. Motor çalıştırılmaz, araç yerinde bırakılır ve çekici çağrılır. Kokunun nereden gelebileceği araçta yakıt kokusu yazısında anlatılır.
Doğru takılmış ve bakımı yapılmış LPG sistemi güvenli çalışır. Risk daha çok bakımsızlıktan, yaşlanan hortumlardan ve özensiz montajdan doğar. Gaz kokusu alınırsa kontak kapatılır ve motor çalıştırılmaz. Kıvılcım ve ateşten uzak durulur, araçtan uzaklaşılır ve yardım istenir. Kontrol aralığı sistem üreticisine ve güncel mevzuata göre doğrulanır. Bakım adımlarının ayrıntıları LPG araç bakımı yazısındadır.
Katalizör ve partikül filtresi çok yüksek sıcaklıkta çalışır. Kuru otun üstüne park eden araç, bu otları tutuşturabilir. Piknik alanlarında ve tarla kenarlarında zemin bu yüzden önemlidir. Dizel araçta filtre temizliği (rejenerasyon, yani filtrenin yakılarak temizlenmesi) sırasında sıcaklık daha da artar. Bu sürecin nasıl işlediğini DPF rejenerasyonu yazısı açıklar.
Motor yağı, sıcak egzoz manifoldunun üstüne damlarsa önce duman ve koku çıkar. Kaçak sürerse ve yağ birikirse tutuşma riski doğar. Bu yüzden ısı bölgesindeki kaçak, sadece kirlilik sayılmaz. Kaçağın sık görülen kaynakları yağ kaçağı nedenleri yazısında listelenir.
Hafif bir darbeden sonra araç çalışıyor olabilir. Ama ezilen bir kablo ya da yakıt hattı daha sonra sorun çıkarabilir. Darbe sonrası tesisat ve hatlar kontrol edilir. Takılı kalan bir fren kaliperi de tekerleği çok ısıtır. Tek jantın diğerlerinden çok sıcak olması önemli bir işarettir.
Ses sistemi, ek far, kamera ya da şarj aleti sonradan takılan parçalardır. Bu parçalar aracın kablo düzenine yük bindirir. Yanlış kesitte kablo ya da sigortasız bağlantı, uzun süre fark edilmeden ısınabilir. Bu yüzden ek cihaz, aracın şemasına göre ve doğru sigortayla bağlanır. Akü kutbuna doğrudan bağlanan dağınık kablolar ayrıca kontrol edilir. Araç kapalıyken bile çalışan cihazlar aküyü boşaltabilir ve ısınma yapabilir. İkinci el araç alırken bu tür eklentilere özellikle bakılır.
Söndürücünün tipi ve yeri araç sınıfına ve güncel mevzuata göre belirlenir. Ankara’da bu konu için motor onarımı sayfası yol gösterir.
Yok. Tesisat, yakıt, LPG, yağ kaçağı, sıcak egzoz ve sürtünen parçalar başlıca altı risktir. Darbe sonrası hasar da bu risklerin bazılarını doğurabilir.
Araç sürülmez ve kontrol ettirilir. Koku tesisatta ısınma olduğunu gösterebilir.
Hayır. Motor çalıştırılmaz, çekici çağrılır. Kokunun kaynağı serviste bulunur.
Tel, devreyi korumasız bırakır. Kısa devrede kablo ısınır ve yangın riski doğar.
Egzoz ve katalizör çok sıcaktır. Altındaki kuru ot tutuşabilir.
Batarya yangını farklı bir müdahale ister. Hasarlı bataryalı araçta yüksek gerilim vardır; amatör müdahale yapılmaz. 112'ye aracın elektrikli olduğu söylenir. Batarya yangını sönmüş görünse de yeniden alevlenebilir; araca yaklaşılmaz.
Tesisat, sigorta devreleri ve kaçak noktaları gözle ve ölçümle kontrol edilir. Araç sürülemiyorsa çekiciyle getirilmesi önerilir.