Pompa otomatik olarak kesti ama siz "tam dolsun" diye kolu birkaç kez daha sıktınız. Zararsız görünen bu alışkanlık, benzinli araçlarda gerçek bir sorun çıkarabilir. Çünkü deponun üst kısmındaki boşluk oraya boşuna bırakılmamıştır. O boşluk, yakıt buharını yöneten EVAP sisteminin bir parçasıdır. EVAP (buhar kontrol sistemi): benzin buharını havaya kaçırmadan toplayan düzendir.
Depo tasarlanırken üst tarafta bilerek bir hava boşluğu bırakılır. Benzin ısındıkça genleşir ve bu boşluğa doğru yayılır. Pompanın kesmesi, dolum ağzında oluşan geri basınca göre çalışır. İlk kesme, bu güvenlik boşluğunu korumak için tam yerinde durur. Kesmeden sonra zorla doldurmak, boşluğu sıvı yakıtla doldurmak anlamına gelir. Sorun da tam olarak burada başlar.
Kanister, içi aktif kömürle dolu, plastik bir kutudur. Depodan yükselen benzin buharını bu kömür tutar. Motor çalışınca beyin bir valfi açar ve biriken buharı emerek yakar. Böylece buhar havaya karışmadan değerlendirilmiş olur. Kanister yalnızca buhar için tasarlanmış bir parçadır. İçine sıvı yakıt girince kömür ıslanır ve görevini yapamaz hâle gelir.
| Sonuç | Neden olur? | Ne fark edilir? |
|---|---|---|
| Islanan kanister | Sıvı yakıt buhar hattına taşar | Benzin kokusu, arıza lambası |
| Zor çalışma | Islak kanisterden motora fazla yakıt gelir | Dolumdan sonra uzayan marş |
| Taşma | Sıcakta genleşen yakıt boşluk bulamaz | Kapak çevresinde ıslaklık, koku |
| EVAP kodları | Sistem basınç ya da akış testinden geçemez | Motor lambası yanar |
Benzer belirtiler başka bir arızadan da kaynaklanabilir. Bu yüzden karar kod okuma ve ölçümle verilir.
EVAP sisteminin genel arızası P0440 koduyla kaydedilir. Buharı motora gönderen akış hatalıysa P0441 görülebilir. Büyük bir kaçak için P0455, çok küçük bir kaçak için P0456 kullanılır. Bu kodların hiçbiri tek başına kanisteri suçlamaz. Gevşek kapatılmış bir depo kapağı da kaçak kodu yazdırabilir.
Ağzına kadar doldurmak menzile kayda değer bir katkı yapmaz. Buna karşılık kanisteri ıslatma riskini taşır.
Dizel yakıt, benzine göre çok daha az buharlaşan bir yakıttır. Bu yüzden dizel araçlarda benzinlideki kanister düzeni genelde bulunmaz. Yine de zorla doldurmak israfa ve kokuya yol açabilir. Taşan yakıt boyaya ve lastik parçalara da zarar verebilir. Bu alışkanlık iki yakıt tipinde de gereksizdir.
Dolumdan sonra kısa süren hafif bir koku, taşan birkaç damladan kalmış olabilir. Koku geçmiyorsa ya da sürüş sırasında kabine geliyorsa durum ciddidir. Güçlü yakıt kokusu ya da damlayan yakıt varsa araç sürülmez ve çekici çağrılır. Yakıt hattına kullanıcı müdahale etmez, çünkü yangın riski taşır. Kokunun genel nedenleri araçta yakıt kokusu yazısında toplanmıştır. Kapak açılırken gelen basınç sesi ise yakıt deposu vakum sesi yazısında ele alınıyor. Atölyemiz Şaşmaz’da; bu iş için Ankara motor mekanik sayfasına bakabilirsiniz.
Benzinli araçta zarar verebilir, çünkü sıvı yakıt kanistere kaçıp onu ıslatabilir.
Dolum ağzındaki geri basınç kesmeyi başlatır. Bu kesme, deponun genleşme boşluğunu korumak için vardır.
Benzin kokusu, dolumdan sonra zor çalışma ve EVAP kodları ipucu verir. Kesin karar yine ölçümle verilir.
Yaktırabilir; gevşek ya da contası çatlak bir kapak kaçak kodu yazdırabilir.
Kısa süren hafif koku taşmadan kalmış olabilir. Sürekli ya da güçlü kokuda araç kullanılmaz ve kontrol ettirilir.
EVAP kodları okunur, depo kapağı ve hortumlar kontrol edilir; gerekirse duman testiyle kaçak noktası aranır.