Römork, karavan, tekne ya da bisiklet taşıyıcı kullanmak için araca çeki demiri gerekir. Dışarıdan bakınca basit bir demir parçası gibi görünür. Ama doğru bir iş, birbirine bağlı birkaç adımdan oluşur. Tip seçimi, montaj, elektrik bağlantısı ve yasal işlem birlikte planlanmalıdır.
| Tip | Nasıl çalışır? | Kime uygun? |
|---|---|---|
| Sabit | Kalıcı olarak takılı kalır | Sık römork çekenler |
| Sökülebilir | Top kısmı elle çıkarılıp takılır | Ara sıra kullananlar |
| Elektrikli açılır | Düğmeyle açılır ve tampon altına girer | Konfor isteyenler |
Sabit tip, kullanılmadığında bile tamponun altında görünür. Bazı araçlarda park sensörü onu engel sanıp uyarı verebilir. Sökülebilir tipte kilit mekanizmasının kaliteli olması önemlidir. Hangi tipin takılabileceği araç modeline göre değişir.
Römorkun stop, sinyal ve fren lambaları aracın elektriğinden beslenir. Bağlantı, arka tarafa takılan 7 ya da 13 pimli bir prizle yapılır. Eski araçlarda bu iş basit bir kablolamayla çözülebilirdi. Modern araçlarda ise lambaları elektronik üniteler yönetir. Bu yüzden elektrik seti araca özel olmalı ve cihazla araca tanıtılmalıdır. Bu tanıtma işlemine kodlama denir.
Kodlama yapılmazsa araç römorku tanımaz ve şu sorunlar çıkabilir:
Her araçta römork sallanma kontrolü bulunmaz. Bulunan araçlarda bu özellik ancak uyumlu set ve doğru kodlamayla çalışır.
Üniversal set, birçok araca uysun diye genel bir yapıyla üretilir. Modern bir araçta ise lamba devrelerini şaşırtıp arıza uyarıları yakabilir. Araca özel set, aracın kendi kablo yapısına göre hazırlanır. Doğru set, aracın şase numarasına göre seçilir.
Çeki demiri, gövdede üreticinin bu iş için ayırdığı noktalara bağlanır. Bu noktaların yeri araç modeline göre değişir. Rastgele delik açmak ya da kaynak yapmak gövdeyi zayıflatabilir. Cıvatalar üretici değerinde sıkılır ve değer, demirin montaj kılavuzunda yazar.
Her aracın güvenle çekebileceği bir yük sınırı vardır. Frenli ve frensiz römork için bu sınır farklıdır. Değerler ruhsatta ve araç kılavuzunda yazar. Topun üstüne binen dikey yük için de ayrı bir sınır bulunur. Sınırı aşan yük frenleri, şanzımanı ve gövdeyi aşırı zorlar. Ağır yük altında kutu yağı da fazla ısınabilir (şanzıman soğutucusu). Römorkla sürüşün kuralları römork çekme rehberi yazısında anlatılıyor.
Yüklü römorkla aracın duruş mesafesi belirgin biçimde uzar. Bu yüzden frenlerin durumu yola çıkmadan kontrol edilmelidir (fren bakımı rehberi).
Çeki demiri, aracın donanımını değiştiren bir eklenti sayılır. Bu yüzden ruhsata işlenmesi gerekebilir. Süreç tescil ve muayene kurallarına bağlıdır ve kurallar zamanla değişebilir. Güncel bilgiyi ilgili kurumdan ve muayene istasyonundan doğrulayın (Ankara muayene istasyonları). Muayene günü öncesi yapılacaklar için muayene öncesi kontrol yazısına göz atabilirsiniz. Bu konuyu atölyede ele almak isterseniz akü ve elektrik sayfasına bakın.
Tip, montaj noktası, araca özel elektrik seti, kodlama ve ruhsat işlemi birlikte planlanır.
Sık kullanıyorsanız sabit tip pratik olur. Ara sıra kullanıyorsanız sökülebilir tip daha uygundur.
Modern araç römorku ancak kodlamayla tanır. Kodlama yoksa lamba ve sensör uyarıları ortaya çıkabilir.
Sınır ruhsatta ve araç kılavuzunda yazar. Frenli ve frensiz römork için değerler birbirinden farklıdır.
Gerekebilir, güncel kuralları ilgili kurumdan ve muayene istasyonundan doğrulayın.
Topa takılan taşıyıcılar için gerekir. Taşıyıcı, plakayı ve arka lambaları kapatmamalıdır.
Araç tipi ve kullanım amacı konuşulur. Uygun demir, elektrik seti ve kodlama işlem öncesi netleşir.