"Bu ay olmasın, sonra yaptırırım" cümlesi hepimize tanıdık gelir. Bütçe sıkışınca ilk ertelenen iş çoğu zaman bakım olur. Sorun şu ki araçta erteleme, faizi biriken bir borca benzer. Geciken her iş, yanındaki parçaya da yük bindirir. Bu yazıda hangi kalemin bekleyebildiğini, hangisinin beklemediğini anlatıyoruz.
Araçtaki parçalar birbirine bağlı çalışır ve biri yorulunca öteki de zorlanır. Eski yağ yalnız kendini kaybetmez, turboyu ve zinciri de yorar. Eski fren sıvısı ise pompayı ve boruları içten paslandırabilir. Yani küçük bir bakım kalemi, aslında büyük bir parçanın bekçisidir.
Motor yağı zamanla incelir, kirlenir ve koruma gücünü kaybeder. Viskozite, yani yağın akma kıvamı, kullanımla bozulur. Kirli yağ dar kanallarda tortu bırakır ve akışı yavaşlatır. Bu tortu, turboyu besleyen ince boruyu zamanla daraltabilir. Boru daralınca turbo yatağı yeterli yağ alamaz.
Zincirli motorlarda da benzer bir yol vardır. Eski yağ, zincir gergisini düzgün besleyemez ve zincir sesi başlayabilir. Yağın ne zaman değiştiğini motor yağı ne zaman değişir yazısında anlattık. Turbo tarafını merak ediyorsanız turbo yağ dönüş hattı yazısına göz atabilirsiniz.
| Ertelenen kalem | Önce ne olur? | Sonra neyi yorar? |
|---|---|---|
| Hava filtresi | Motor zor nefes alır | Yakıt tüketimi ve turbo |
| Polen filtresi | Fan zorlanır, kabinde koku başlar | Fan motoru ve klima peteği |
| Fren hidroliği | Sıvı havadaki nemi çeker | Fren pompası ve ABS ünitesi |
| Balata | Metal, diske doğrudan sürter | Disk ve kaliper |
| Antifriz | Paslanmayı önleyen katkı biter | Radyatör ve su pompası |
Fren sıvısının neden nem çektiğini fren hidroliği yazısında sade bir dille açıkladık. Soğutma sıvısının çeşitlerini ise antifriz türleri yazısında bulabilirsiniz.
Bazı işlerde erteleme bir risk değil, düpedüz kumardır. Triger kayışı bu listenin başında gelir, çünkü kopma anı haber vermez. Bazı motorlarda kayış kopunca supap ile piston birbirine çarpar. Bu da motorun açılıp onarılması demektir.
Kayış lastikten yapıldığı için yalnız yolla değil, yaşla da eskir. Bu yüzden az kullanılan araçta da süre dolabilir. Değişim zamanı, üretici takvimine bakılarak belirlenir. Ayrıntılar için triger kayışı yazısını okuyabilirsiniz.
Fren, hararet ve yağ basıncı uyarıları da bu gruptadır. Bu ışıklardan biri yanarsa araç sürülmez. Aracı güvenli bir yere çekip çekici çağırmak gerekir.
"Bu yıl az yol yaptım" sık duyduğumuz bir gerekçedir. Ama yağ, kapalı motorda bile havayla temas ederek eskir. Kauçuk hortumlar ve kayışlar güneşte ve soğukta yavaş yavaş sertleşir. Fren sıvısı da kapalı kapta bile nem almaya devam eder. Bu yüzden bakımda iki ölçü vardır: yol ve zaman. Hangisi önce dolarsa bakım o gün gelir.
Biriken işi tek seferde kapatmak her bütçeye kolay gelmez. Doğru yol, işleri önem sırasına koymaktır.
Usta önce aracı görür, sonra bu sırayla yazılı bir liste hazırlar. Tahminle parça değiştirilmez, her kalem bir bulguya dayanır. Bakım zamanının nasıl okunduğunu periyodik bakım zamanı yazısında anlattık. Atölyemiz Şaşmaz’da; bu iş için periyodik bakım hizmeti sayfasına bakabilirsiniz.
Kısa bir gecikme hemen arıza yapmayabilir. Ama gecikme alışkanlık hâline gelirse parçalar yıpranır ve iş birikir.
Fren, lastik ve direksiyon güvenlik kalemidir, ertelenmez. Yağ, antifriz ve triger de motoru korur, onlar da beklemez.
Beklenmez, çünkü yağ, sıvılar ve kauçuklar zamanla da eskir. Süre dolduğunda bakım yapılır.
İşleri sıraya koyun: önce güvenlik, sonra motor, en son konfor. Yazılı bir plan bütçeyi rahatlatır.
Yarar, çünkü düzenli kayıt alıcıya güven verir. Kopuk kayıt ise akla soru işareti getirir.
Kırmızı fren, hararet ya da yağ basıncı uyarısında gidemezsiniz. Araç durdurulur ve çekiciyle getirilir.
Aracınıza bakıp hangi işin şimdi, hangisinin sonra yapılacağını yazılı olarak konuşalım.